Maandag 30/03/2020

OpiniePatrick Deboosere

Dat we binnenkort allemaal 200 jaar zullen worden is volkomen onzin

Beeld Thinkstock

Patrick Deboosere is demograaf aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en auteur van Lang leve de vergrijzing.

Wanneer onsterfelijkheid en eeuwige jeugd worden beloofd is succes gegarandeerd. Deze week was het de beurt aan gezondheidsgoeroe Kris Verburgh om (in Het Laatste Nieuws en op demorgen.be, red.) te beweren dat we door het biologische plafond van 120 zullen breken en dat de kinderen die 135 jaar worden, nu al geboren zijn. Dat de wetenschap vooruitgang boekt staat niet ter discussie. In alle domeinen van de menselijke kennis verbreden en verdiepen we ons inzicht en komen we tot technologische vernieuwingen die ons toelaten om steeds efficiënter op onze omgeving en ons leven in te werken. Maar de bewering dat we binnenkort allemaal 200 jaar zullen worden slaat nergens op.

Tot nu toe is alleen van de Française Jeanne Calment geweten dat ze de leeftijd van 120 jaar heeft overschreden. Ze overleed op 122-jarige leeftijd op 4 augustus 1997. De Japanse Kane Tanaka zal het nog tot 2025 moeten volhouden om dit record te breken. We zitten daar op de grens van de maximale menselijke levensduur. Niemand zegt dat die grens nooit doorbroken wordt, maar alle rijkdom van de wereld helpt weinig tegen het verouderingsproces. De rijksten op deze aardbol hebben weliswaar meer kans om wat ouder te worden dan het gemiddelde, maar zelfs Steve Jobs, oprichter van Apple, overleed op 56 jaar aan kanker.

De geneeskunde maakt voortdurend vooruitgang, maar het fundamentele proces van leven en dood is in de afgelopen tienduizenden jaren nauwelijks gewijzigd. Ook in de Griekse oudheid werden sommigen ouder dan 100 jaar. Het verschil vandaag is dat bijna iedereen de kans krijgt om oud te worden en het aantal honderdjarigen toeneemt. Het uitschakelen van heel wat vroegtijdige sterfte door onze kennis, onze welvaart en ons sociaal zekerheidssysteem heeft de levensverwachting enorm doen stijgen. Maar de grenzen van de menselijke levensduur zijn niet gewijzigd. In 1971 tekende Richard Nixon de National Cancer Act. Het was de bedoeling om met een grote kapitaalinjectie de oorlog tegen kanker voor eens en altijd te winnen. We zijn intussen een halve eeuw verder en kanker is nog steeds een van de belangrijkste doodsoorzaken. Er is enorm veel vooruitgang geboekt, maar de oorlog is lang niet gewonnen. En kanker is niet het enige probleem wanneer men ouder wordt…

Beeld Marco Mertens/Humo

Dat met wat gemorrel aan het menselijke DNA er in de toekomst zou kunnen worden gesleuteld aan die maximale menselijke levensduur is niet uit te sluiten. Maar, nog afgezien van de ethische discussies, zal het nog vele decennia duren vooraleer we het verouderingsproces misschien zullen kunnen beïnvloeden. Op dit moment hebben we kennis van minstens acht complexe processen die verantwoordelijk zijn voor de veroudering van menselijke cellen waarbij we wereldwijd nog slechts aan het begin staan van het onderzoek en we weten niet of we die probleemloos zullen kunnen bijsturen.

Dokter Herman Le Compte haalde jarenlang de media met zijn vitaminekuur en de bewering dat hij duizend jaar zou worden. Hij overleed aan een hartstilstand in 2008. Hij was 78 jaar. Kris Verburgh doet het nu over en slikt naar eigen zeggen ontelbare pilletjes en voedingssupplementen per dag om jong te blijven.

Het is redelijk pijnlijk om vast te stellen dat dergelijke verhalen zonder veel weerleggingen de pers kunnen halen. Naast het feit dat dit soort beweringen weinig wetenschappelijke grond hebben, zijn er op zijn minst drie redenen om hier meer kritisch mee om te gaan.

Het zet mensen aan om allerlei voedingssupplementen te gebruiken die op zijn best, bij een evenwichtige voeding, weinig toevoegen aan een gezonde levensstijl en soms ronduit schadelijk kunnen zijn. Alleen de gigantische verjongingsindustrie puurt hier voordeel uit en heeft op de rug van de goedgelovigen intussen een miljardenbusiness opgebouwd.

Het schept de illusie dat we veroudering kunnen stoppen in de plaats van te leren omgaan met verouderingsprocessen en ze de plaats te geven die een evenwichtig en gezond leven mogelijk maken. Het doet mensen geloven dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor de ziekten en ongemakken die met veroudering gepaard gaan door niet mee te swingen met de nieuwste verjongingskuur.

En tenslotte, omdat de wetenschapsreligie – het geloof dat binnen deze generatie we de eeuwige jeugd zullen bewerkstelligen – een substituut is geworden voor het vroegere geloof in het hiernamaals. Het is een denken dat blind maakt voor de problemen en de werkelijkheid van vandaag. Het dromen van een onbeperkte toekomst, het eeuwige jonge leven, helpt om bestaande wantoestanden te aanvaarden. Het is een denken dat voor veel mensen de dagelijkse sleur en labeur draagbaar maakt.

Maar de tijd passeert maar éénmaal en keert nooit terug. Het is vandaag dat we het goede leven moeten organiseren. Voor iedereen. Al in 1932 pleitte de filosoof Bertrand Russell voor een verkorting van de arbeidstijd en voor meer vrije tijd in een mensenleven. Zijn essay werd onlangs herdrukt met de veelzeggende ondertitel “Most People Would Die Sooner Than They Think”.

De Française Jeanne Calment overleed op 122-jarige leeftijd, de voorlopige grens van de maximale menselijke levensduur.Beeld Photo News
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234