Dinsdag 16/08/2022
Bart Eeckhout Beeld DM
Bart EeckhoutBeeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Dat politieke leiders nu het EU-lidmaatschap van Oekraïne in het vooruitzicht stellen, is begrijpelijk maar niet verstandig

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Bart Eeckhout

De uitspraken van Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen over een toekomstig EU-lidmaatschap van Oekraïne zijn begrijpelijk vanuit een menselijk en solidair oogpunt, maar het is nog maar de vraag of ze verstandig zijn. Dat klinkt kil en hard, op een moment dat de Oekraïners letterlijk een strijd op leven en dood uitvechten met de Russische agressor. Toch is behalve warme menselijkheid nu vooral koelbloedigheid nodig.

“Ze zijn een van ons en we willen hen erbij”, kondigde Von der Leyen af. Het was een voorzet die de verbluffende Oekraïense president Zelensky terstond in doel trapte. Natuurlijk wil hij bij de EU, en wel nu onmiddellijk! De president bedacht er maar meteen een spoedprocedure bij, zodat zijn land snel deel kon uitmaken van de Europese Unie, als levensverzekering tegen verder Russisch oorlogsgeweld.

Zo’n procedure bestaat niet, en dat is, alle begrijpelijke emoties terzijde, misschien maar goed ook. Hoe zou dat moeten, een land in oorlog opnemen in de EU? Een land waarvan een deel ook voor de oorlog al door Rusland bezet is (de Krim) en een ander deel (de regio’s Donetsk en Loehansk) bevochten. Vanzelfsprekend horen wij Europeanen aan de zijde van Oekraïne te staan in deze verschrikkelijke oorlog. Toch blijft het te vermijden dat we ook onszelf halsoverkop in het militaire gewoel storten. Als dat gebeurt, zijn de gevolgen niet te overzien.

Zelfs over de wenselijkheid van een Oekraïense toetreding tot de EU op langere termijn denken we beter toch nog even goed na. Een eenvoudige operatie is dat niet, anders was het vast allang gebeurd. In werkelijkheid heeft president Zelensky pas nu een officiële lidmaatschapsvraag gesteld. Oekraïne is een land dat bijna twee keer zo groot is als Duitsland en 48 miljoen inwoners telt. De geopolitieke, geografische, socio-economische en culturele impact van volwaardig EU-lidmaatschap zou zo immens kunnen zijn dat het ganse Europese kompas uit het lood wordt geslagen.

Natuurlijk vallen de woorden van voorzitter Von der Leyen vooral te interpreteren als een politiek-symbolische steunbetuiging. De Unie heeft wat goed te maken, nadat eerst al te traag en behoedzaam is gereageerd op de Russische agressie jegens Oekraïne. Wellicht is er voor die behoedzaamheid ook een cynischere verklaring dan enkel bestuurlijke traagheid. Toen de autocraat Poetin zijn invasie inzette, verwachtten velen wellicht dat er snel een ‘nieuwe realiteit’ op het terrein zou ontstaan. Nu de Oekraïners met de moed der wanhoop redelijk standhouden, komen de EU-realpolitici aangedraafd. Het vooruitzicht van EU-lidmaatschap is dan een goedmakertje.

Maar als hun woorden straks weer wegwaaien in de wind, houden de EU-toppolitici beter hun mond. Het resultaat zal dan juist diepe ontgoocheling en vervreemding zijn in een Europese democratie die er maar niet in slaagt de daad bij het woord te voegen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234