Zondag 23/02/2020
Julie Cafmeyer.Beeld rv

ColumnJulie Cafmeyer

Dat je naar buiten kijkt, dat de zon schijnt en dat je denkt: oké, nu is het goed geweest

Julie Cafmeyer is columnist. 

Gisteren keek ik naar de velden, de lucht zag paars en ik dacht: vandaag zou een mooie dag zijn om te sterven. Die gedachte was geen doodswens, eerder een gedachtespel. De fantasie dat als het op een dag zover is, dat als je niet meer kan, je de vrijheid hebt om je einde te regisseren. Dat je naar buiten kijkt, dat de zon schijnt en dat je denkt: oké, nu is het goed geweest.

Sommigen gaan ver in de regie van hun einde, de kunstenares Marina Abramovic heeft alvast drie doodskisten besteld. Als ze sterft worden de drie kisten onder de grond gestopt in Amsterdam, New York en Belgrado. Ze heeft één kist gekozen waarin ze begraven wil worden. We zullen nooit weten in welke kist haar dode lichaam ligt. Haar creaties en de raadsels daarvan blijven doorleven tot na haar dood. Bovendien maakt ze een statement: net zoals je leven, kan je je dood vormgeven.

In haar performance Nude with Skeleton ligt Abramovic naakt onder een skelet. Ze ademt in en uit, het skelet beweegt op het ritme van haar ademhaling. Dit werk werd geïnspireerd door boeddhistische monniken in Tibet die als ritueel naast stervende lichamen slapen om de dood beter te leren begrijpen. Dat is de kracht van de naaktfoto van Abramovic met het skelet: door dicht bij de dood te komen, kan je leren omgaan met het feit dat de dood constant aanwezig is. Dat je elk moment kan sterven. Ondertussen zien we wel, ondertussen leven we.

Maar wat als de dood niet zomaar sluimert op de achtergrond? Wat als je de dood zelf tot de orde wil roepen? En wat als je daarvoor een ander nodig hebt? Het is misschien de meest intieme vraag die iemand je kan stellen, de bekentenis: ‘Hier wil ik dat het stopt. Ik wil dat je me helpt afscheid van het leven te nemen.’

De debatten rondom euthanasie gaan vooral over wetten, medische dossiers, aandoeningen, ondraaglijk lijden, vaststellingen, verzoeken, gespecialiseerde artsen en nog meer onderzoeken. Administratie in plaats van de vrijheid om werkelijk na te denken over de dood.

Het is natuurlijk makkelijker om over het leven te praten. Zin hebben om te leven, een stroom in je hele lichaam die het leven bevestigt, je levenslust, is misschien het mooiste dat er is. Die levenslust stelt ons ook in staat om een ander te overtuigen van het leven. Maar soms is het op.

Het is dat wat ik wil ontdekken. Hoe ik kan luisteren naar een dierbare die me op een dag zegt dat hij of zij wil sterven. Hoe ik kan luisteren naar iemand die beweert dat de dood soms dichter bij het leven kan staan dan het leven zelf. Hoe ik kan luisteren naar iemand die zegt: ‘Ik heb alles gegeven, maar nu kan ik niet meer.’ Hoe ik kan luisteren naar iemands laatste ademhaling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234