Zondag 07/08/2022
null Beeld DM
Beeld DM

De gedachteSara Vandekerckhove

Dat in de VS het recht op abortus na vijftig jaar iets van het verleden wordt, toont hoe rechten nooit echt verworven zijn

Sara Vandekerckhove is chef nieuws bij De Morgen.

Sara Vandekerckhove

In 1956 had mijn oma een illegale abortus. Ze was twee maanden zwanger toen ze besmet raakte met het rubellavirus. Dat haar ongeboren kind ernstige afwijkingen kon hebben, bevestigde meneer doktoor. Dat ze niet in staat was om dit te dragen, oordeelde ze.

Dus deed meneer doktoor wat in die tijd niet mocht. Met naalden werd de zwangerschap stopgezet. Vlot ging het allerminst. Meerdere keren moest ze terug naar zijn praktijk omdat het vruchtje bleef vastzitten. Het was pijnlijk, triest en eenzaam. Dat ze veel geweend heeft toen, zou ze later aan mijn moeder vertellen. Maar dat ze vooral bang was dat er iemand achter zou komen.

Dat verdriet altijd gepaard gaat met zo’n keuze, drukte mijn moeder me later meermaals op het hart. Ongeacht de reden, ongeacht de omstandigheden.

Maar ze benadrukte ook dat de optie er was. Meer zelfs, dat we hiervoor niet meer bang hoefden te zijn. Dat het wettelijk mocht. En dat dus, hoe pijnlijk een abortus in alle omstandigheden ook is, het tenminste niet meer met angst gepaard moet gaan. Dat het veilig kan, in zo’n juist mogelijke omstandigheden.

In zekere zin ga je ervan uit dat eenmaal een recht verworven is, dit ook zo blijft. Dat wat mijn oma overkwam in 1956 eigen was aan die tijd. Een onrecht dat (pas) in 1990 werd rechtgezet en waar bijgevolg dus niet meer aan getornd zou worden.

Dat in de Verenigde Staten het recht op abortus na vijftig jaar op vele plekken nu iets van het verleden wordt, toont vooral hoe rechten nooit echt verworven zijn. Hoe iets wat vandaag juist, democratisch en rechtvaardig is, misschien morgen verboden is. Het doorprikt de illusie dat de vooruitgang inzake vrouwenrechten van de voorbije vijftig jaar - hoewel traag, gestaag en moeizaam - ook onomkeerbaar is.

Bovendien moeten we onszelf niet wijsmaken dat dit een louter Amerikaanse kwestie is. Alsof de discussie enkel overzee leeft en dat figuren zoals Donald Trump - die met zijn aanstellingen in het Hooggerechtshof deze nieuwe realiteit creëerde - exoten zijn waar we in Europa geen uitstaans mee hebben.

Niet voor niets vond Stefaan Sintobin, ex-Vlaams Parlementslid van het Vlaams Belang en nu nog gemeenteraadslid in Brugge, het nodig om na het Amerikaanse nieuws een foto te tweeten van een blonde kleuter in omhelzing met een witte bolle buik. Met daarbij de slogan ‘Elke kinderlach is toekomstmuziek’ en de hashtag ProLife.

Niet voor niets eiste voormalig cd&v-voorzitter Joachim Coens dat de uitbreiding van onze eigen abortuswet in de koelkast belandde, vooraleer hij zich lid van een Vivaldi-regering wou noemen. Nochtans zou die uitbreiding enkele honderden vrouwen per jaar kunnen helpen die nu noodgedwongen naar Nederland moeten voor een abortus, omdat het volgens onze regelgeving niet kan.

Het toont hoe ook hier mensen klaar staan om aan onze rechten te knabbelen. En hoe onwaarschijnlijk moeilijk en lastig het blijft om de zelfbeschikking van vrouwen verder uit te breiden.

Rechten zijn nooit verworven, zo bewijst ‘Roe vs. Wade’. Ze staan onder druk, zijn fragiel en kunnen in een oogwenk verdampen. Want voor je het weet moet je dochter, net zoals je grootmoeder toen, ook opnieuw rekenen op de goodwill van meneer doktoor.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234