Maandag 13/07/2020
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Dat er geen stabiele regering komt ligt niet aan het land, wel aan zijn dominante partijen: N-VA en PS

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

De kritiek klopt: het is verdraaid lastig geworden om in dit land nog een stabiele regering te vormen. Wat critici er niet bij vermelden, is dat dat niet zozeer aan het land ligt maar wel aan de dominante politieke partijen, N-VA en PS.

In andere landen is het helemaal niet vreemd dat verschillende, zelfs tegengestelde partijen in verschillende regio’s populair zijn. Het is zelfs niet vreemd dat die partijen toch samen een nationale coalitie vormen. Samenwerking van verschillende strekkingen behoort tot de kern van een gezonde, parlementaire democratie.

In België kan het – voorlopig – niet. Niet omdat het land stuk is, wel omdat een netwerk en een verstandhouding ontbreekt tussen de leiders van de grote partijen. In tegenstelling tot de vroegere CVP of VU heeft de N-VA nooit geïnvesteerd in zo’n communicatiekanaal. Omgekeerd heeft Paul Magnette bij de PS weinig moeite gedaan om het diepe wantrouwen binnen zijn partij weg te masseren. En dus is er aan beide zijden niemand om steekvlammen te blussen als Theo Francken op rechts of een Ahmed Laaouej op links weer wat roept over de overkant. Vroeger was die discrete bemiddeling er wel. Niet alles ging toen prima, maar we hadden tenminste wel een regering die naam waardig.

Dat dit nu niet mogelijk is, is uiterst jammer. Maar wat niet helpt, is bijkomende obstakels opgooien die de vorming van een coalitie nog onmogelijker maken. Neen, het is niet comfortabel of galant om een regering te maken zonder meerderheid in elke taalgroep. Maar het is ook niet onwettig, zoals de kabinetten-Di Rupo en –Michel ons leerden. En neen, het is evenmin comfortabel om een minderheidskabinet uit te proberen. Maar ook dat is niet onwettig.

Een minderheidskabinet van liberalen, socialisten en christendemocraten is wat de rode chefs Paul Magnette en Conner Rousseau nu voorstellen. Hun idee stuit op scepsis maar is minder vreemd dan het lijkt. Het is alleszins een pragmatisch idee dat het lot van de klassieke partijen, met ervaring in herstelbeleid, met elkaar verbindt. Het vermijdt dat een coalitie voor de enen te veel naar rechts (met N-VA erbij) en voor de anderen te veel naar links (met groenen) overhelt.

Dat zo ook het lot van drie verliezende politieke families verbonden wordt, is op symbolisch niveau een probleem. Maar ongrondwettelijk is het niet om met een minderheid een regering te vormen, zolang die regering gedoogd wordt en een meerderheid vindt in de Kamer voor haar voorstellen. Zo werkt het momenteel in Zweden, Denemarken en Noorwegen – landen die niet meteen bekend staan voor hun politieke chaos.

Tegenstanders roepen nu al dat wie een minderheidskabinet vormt op een afstraffing van de kiezer mag rekenen. Zou kunnen, maar zeker is dat niet, mocht de combinatie onverhoopt werken. Veel zekerder is de afstraffing bij het enige overblijvende alternatief: vervroegde verkiezingen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234