Maandag 13/07/2020
Beeld DM

StandpuntCathy Galle

Dat een overheid wel stiekem snelheidscontroles mag doen, maar blijkbaar geen controles op racisme, houdt geen enkele steek

Cathy Galle is journalist. 

Praktijktesten, bedoeld om discriminatie op de arbeids- en woningmarkt aan te pakken, zijn geen goed idee, vindt Vlaams minister van Wonen Matthias Diependaele (N-VA). Allereerst omdat we moeten stoppen met elke Vlaming als racist te gaan behandelen. En ten tweede: een overheid mag een burger ook niet om de tuin leiden.

Nu moet u van ons niet meteen een pleidooi verwachten voor overheden die ons naar hartenlust in het ootje mogen nemen. Maar dat overheden, ook de onze, dat bij momenten én met ieders goeddunken al eens doen, is een feit. Of hoe zou u de onaangekondigde snelheids- of alcoholcontroles in het verkeer anders noemen? Neen, we vinden die niet leuk, zeker niet als we zelf boter op het hoofd hebben. Maar als we niet te snel gereden of te veel gedronken hebben, voelen we ons ook niet meteen als een crimineel behandeld. En hebben we ook niet het gevoel dat we allemaal als doodrijders of zatlappen behandeld worden.

Er is zelfs een hele tak binnen de overheidscommunicatie die zich op basis van technieken van de gedragswetenschappen bezighoudt met het al of niet subtiel aansporen tot gedragsverandering, nudging genaamd. Iets wat al decennia toegepast wordt in de bedrijfswereld. Want die heeft al langer door dat je inzicht in hoe mensen zich gedragen in je eigen voordeel kunt gebruiken. Snoep ligt niet voor niets bij de kassa van de supermarkt, zodat de verleiding groot is terwijl je staat te wachten. Hét klassieke voorbeeld van nudging is het mikvliegje in het urinoir, dat mannen letterlijk de juiste richting wijst.

Het was trouwens onze belastingdienst die vijf jaar geleden als een van de eerste overheidsdiensten die technieken begon toe te passen. Laattijdige betalers waren niet echt onder de indruk van de aanmaningsbrief die ze kregen, dus werd er wat geëxperimenteerd met hoe die brief geformuleerd moest worden. Wat bleek? Als in de brief de focus werd gelegd op het feit dat er extra kosten kwamen kijken bij dat niet-betalen, waren mensen rapper geneigd de verschuldigde som op te hoesten. Gedragswetenschappers verklaren dat vanuit de ‘verliesaversie’. Mensen reageren heviger op de gedachte iets te verliezen dan op de kans iets van dezelfde omvang te winnen. 

Dus ja, je kan en mag als overheid je burgers wel degelijk een beetje om de tuin leiden. Als je hen in een bepaalde richting wilt duwen. Een richting die je belangrijk vindt. Zoals discriminatie aanpakken bijvoorbeeld. Om te weten dat discriminatie en racisme reële problemen zijn, hebben we echt niet nog een resem onderzoeken nodig. Praktijktesten kunnen als mikvliegjes werken. De juiste richting tonen dus. En dat een overheid dus wel stiekem snelheidscontroles mag doen, maar blijkbaar geen controles op racisme, houdt geen enkele steek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234