Zondag 26/06/2022

Opinie

Dames en heren van links, mag ik binnenkort eens een uitgesproken visie van u verwachten?

Yves Petry. Beeld Thomas Sweertvaegher
Yves Petry.Beeld Thomas Sweertvaegher

Yves Petry (1967) is romanschrijver en essayist. Voor zijn roman De maagd Marino ontving hij de Libris Literatuurprijs. Zijn recentste roman Liefde bij wijze van spreken verscheen in 2015.

Yves Petry

Dames en heren van links, al zolang als ik stemgerechtigd ben, stem ik voor zogeheten linkse partijen. En daar meen ik goede redenen voor te hebben. Gelet op mijn afkomst mag ik mezelf een kind van de sociaal-democratie noemen. Waar zou ik gestaan hebben zonder welvaartsherverdeling, zonder verzekerde toegang tot uitstekend onderwijs, tot boeken en cultuur voor iedereen, ongeacht zijn of haar sociaal-economische achtergrond? Ook alles wat met ecologie te maken heeft, kan me raken. Natuurbehoud is een van de weinige maatschappelijke onderwerpen die bij mij werkelijk een persoonlijke snaar aan het trillen brengt. Een snaar opgespannen tussen een fascinatie voor dieren die nog uit mijn kindertijd stamt, en het latere, meer rationele besef dat ecologische samenhang een noodzakelijke voorwaarde is voor het leven op onze planeet.

Het mag dus duidelijk zijn waar ik mij als kiezer in het klassieke politieke spectrum bevind. Dit gezegd zijnde vraag ik me af op wie ik de volgende keer moet stemmen. Het ziet ernaar uit dat ecologie en economie niet de voornaamste thema's van het electorale debat zullen worden. Dat komt onder meer omdat u ze 'vanwege omstandigheden' niet vooraan op de agenda zult kunnen plaatsen. U zult diegenen moeten volgen die vluchtelingen en migratie tot de belangrijkste inzet van de verkiezingsstrijd maken. Dat valt voor een deel te betreuren, maar ik betreur het al evenzeer dat u op dat punt zo zwak uit de hoek komt.

Als ik links stem, heb ik dat altijd gedaan in de veronderstelling dat links, en zeker sociaal-democratisch links, naar rechtvaardige structuren streeft. Het zijn de structuren die moeten corrigeren wat de menselijke natuur aan eigendunk, hebzucht, onrechtvaardigheid en onverschilligheid aankleeft. Sociaal-democraten gaan niet uit van de goedheid van het individu, en dat is naar mijn idee geheel terecht. Je hoeft niet eens de splinter in het oog van anderen te zien, je hoeft maar gewoon in je eigen hart te kijken om te weten wat voor een mengsel aan empathie en hardheid, aan egoïsme en altruïsme dat bevat. We zijn niet louter zelfzuchtig, dat beweer ik niet, maar onze persoonlijke zin voor het belang van anderen is toch nogal begrensd en selectief. Vind ik op zich niet eens zo erg: als je van dieren houdt, moet je mensen niet veroordelen vanwege hun dierlijkheid. Ook daarin zit immers een vorm van schoonheid en intelligentie. Maar maatschappelijke rechtvaardigheid kun je er niet op bouwen.

Verdronken peuter

Wat me zo ergert is dat u tegenwoordig, als het gaat om migratieproblemen, nog haast uitsluitend vanuit het zogenaamde hart spreekt. Dat vind ik een onlinkse en geheel verkeerde strategie. Uw rechtse tegenhangers hebben namelijk net zozeer een hart als u. Empathie is geen exclusieve kwaliteit van links. Rechtse mensen vinden het beeld van een verdronken peuter op het strand, van stervende kinderen en radeloze ouders, net zo pakkend. Met uw hart maakt u echt het verschil niet. Doen alsof dat wel zo is, wekt een aanmatigende, schijnheilige of anders een dommige indruk. Gelooft u werkelijk mooiere gevoelens te hebben dan uw politieke opponenten? Dat zal alleen maar in hun voordeel spelen. Ze gaan er niet zozeer hardvochtiger maar juist eerlijker en betrouwbaarder door lijken.

Aandringen op compassie, dat is wat de pastoor vroeger deed, maar dat is niet wat ik van een sociaal-democratische opiniemaker of politicus wil horen. Niet uw hart maar uw ideeën dienen beter te zijn, en als u die heeft, laat ze dan eens horen. Wat zijn volgens u structurele oplossingen voor genoemde problemen? Zijn die werkelijk anders dan wat rechtse beleidsmakers voorstellen en uitvoeren? En als ze niet wezenlijk verschillen, zeg het dan. Dan is het maar zo. Er zijn domeinen genoeg waarop u wél het verschil kunt maken. Maar ik zou het nu wel eens willen weten.

Vaak hoor ik links verkondigen dat problemen met migratie weliswaar niet onbenoemd mogen blijven, maar vervolgens heeft links weinig anders te zeggen dan dat ze niet zo benoemd mogen worden als rechts dat doet. Ja, hoe dan wél? Benoemt u ze zelf eens! En doe daarbij niet voortdurend een beroep op mijn nobele inborst. Ik koester niet al te veel morele pretenties omtrent mezelf. Ik ben geen christenmens, en evenmin een seculiere versie ervan. U zult me niet zo makkelijk een schuldgevoel kunnen aanpraten. Bovendien stemmen bepaalde ontwikkelingen me wel degelijk wantrouwig en u hoeft van mij ook geen respect te verwachten voor opvattingen die ik intens achterlijk vind. Dat komt mede door die algemene toegang tot onderwijs, cultuur en boeken waarvan ik gebruik heb kunnen maken. Wilt u daar rekening mee houden?

Het drama van de individuele vluchteling kan, mits goed gebracht, een moment van ontroering en mededogen opwekken, ook bij mij. Dat is heel normaal maar heeft uiteindelijk niet veel te betekenen, vind ik - behalve dan dat we allemaal mensen zijn, maar dat verandert weinig, dat wisten we al. Sentiment alleen kan geen basis zijn voor politiek. Soms lijkt het wel alsof er in de partijhoofdkwartieren van links een portret van de huidige paus hangt. Al zal er dan vermoedelijk geen kerststal bij staan.

Zakelijk, krachtig en duidelijk

Dus - mag ik binnenkort eens een uitgesproken visie van u verwachten? Geen sentimentele betweterij, geen moralisme maar een samenhangende, zakelijke visie, krachtig en duidelijk genoeg om ze ook op de televisiekijker te kunnen overbrengen? Ik hoop het en mocht u reeds voor de spiegel aan het oefenen zijn, denk dan hieraan: het gaat mij om uw visie, het zou me ontgoochelen als u na drie zinnen alweer over Bart De Wever of Theo Francken begint, over hoe het niet moet. Dat riedeltje kennen we onderhand. Vertelt u mij liever hoe het volgens u dan wel moet. Ik kan toch niet de enige zijn die wil weten of links nog intellectuele slagkracht bezit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234