Woensdag 20/11/2019

Opinie

Cynisme en een afgewend hoofd vormen onze verdedigingslinies tegen het zeemansmassagraf

Beeld AP

Bert Wagendorp is columnist van de Volkskrant, waar deze bijdrage al verscheen.

In het Londense Soho Theater staat momenteel het toneelstuk 'Lampedusa', van de politiek zeer geëngageerde Britse toneelschrijver Anders Lustgarten. Een van de hoofdpersonen is de visser Stefano. Die gaat niet meer op visvangst, want 'the Med is dead' - de Middellandse Zee is dood. Stefano vist op de lijken van verdronken bootvluchtelingen, hun lichamen glippen als "vettige, klonterige vuilniszakken door je vingers".

De Middellandse Zee, zegt Stefano, is van een reuzenlong een kerkhof geworden, met haaien als doodgravers.

Afgelopen weekend verdronken vierhonderd Afrikanen voor de kust van Libië. Ze waren onderweg naar Europa. 'Vierhonderd' - we weten het niet exact. We zijn al overgeschakeld van getelde doden naar honderd- en duizendtallen. Elke nul extra staat voor grotere abstractie, voor afstand, vervaging van het besef over wie we het hebben: mensen met een naam, verdoemde individuen, 387 verschrikkelijke tragedies - of 414.

Sinds vorige week vrijdag haalden naar schatting tienduizend bootvluchtelingen de overkant wel. Ze kwamen aan land op een continent waar niemand op ze zit te wachten, of het moeten maffiose koppelbazen zijn, uitbaters van totale wanhoop.

Bert Wagendorp. Beeld rv

Vorig jaar arriveerden 170.100 vluchtelingen uit Afrika in Italië. Een jaar eerder waren dat er 42.925. In de eerste twee maanden van 2015 kwamen er alweer 43 procent meer dan in januari en februari 2014. Tot voor kort wachtten de vluchtelingen tot de lente de Middellandse Zee had gekalmeerd, maar daarvoor hebben ze nu kennelijk geen tijd meer, of te veel honger.

Volgens de International Organization for Migration stierven er vorig jaar 3.072 vluchtelingen op de Middellandse Zee. Dat aantal is een vorm van schijnexactheid, niemand weet of het klopt. Worden er doden dubbel geteld? Worden er - waarschijnlijker - doden níét geteld omdat niemand ze in de golven heeft zien verdwijnen en ze ook niet aanspoelden?

Human Rights Watch noemde, naar aanleiding van de vierhonderd doden van afgelopen weekend, het beleid van Europese Unie gisteren "laks". De EU zou veel meer schepen moeten inzetten om vluchtelingen te redden. De VN voegden daaraan toe dat Europa het redden van mensenlevens prioriteit zou moeten geven.

Maar dat gaat tegen het EU-beleid in. Het redden van bootvluchtelingen heeft een aanzuigende werking, het risico van de verdrinkingsdood voorkomt wellicht nóg grotere aantallen migranten. "We moeten geen veerpont organiseren van Afrika naar de zuidkust van Europa", zei de Nederlandse oud-staatssecretaris Fred Teeven daarover nog niet zo lang geleden.

En dan hoor je ook nog dat er misschien wel jongens van IS op die boten zitten, wat al helemaal een goede reden is de reddingsactiviteiten tot een minimum te beperken.

Het Europese vluchtelingenbeleid volgens Lustgarten: "Als ze het halen, stuur je ze terug. Degenen die het niet halen - nou, die hadden gewoon het risico niet moeten nemen."

Cynisme en een afgewend hoofd vormen onze verdedigingslinies tegen de vluchtelingenarmada en het zeemansmassagraf: als mensen in wrakken en zonder geldig zwemdiploma het ruime sop kiezen, moeten ze dat zelf maar weten.

Maar hoe lang houd je dat vol?

'Lampedusa', zei Anders Lustgarten in een interview, "gaat over de manier waarop mensen de realiteit op armlengte houden, tot ze niet meer kunnen".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234