Dinsdag 14/07/2020

Opinie

Culturele contractbreuk van een onbetrouwbare overheid

Beeld PHOTO_NEWS

Eric Rinckhout is cultuurredacteur van De Morgen.

Een gemiddelde besparing van vijf procent in de cultuursector. Voor sommige instellingen gaat het om een snee van twee procent, voor kleinere theatergezelschappen kan het mes veel dieper snijden: min 7,5 procent. Dat is geen kaasschaaf, dat is gewoon de botte bijl.

Het heeft weinig zin om erop te wijzen dat cultuur het hart van een samenleving uitmaakt. Dat het lezen van een boek, het luisteren naar muziek of het kijken naar kunst - zoals mijn leraar Nederlands dat verwoordde - ons 'humanior' maakt: meer mens en minder beest. Het heeft ook geen zin om te argumenteren dat cultuur voor duurzaamheid zorgt in een snel veranderende wereld en vaak de waan van de dag relativeert. Dat kunst troost biedt: troost van schoonheid en troost van pessimisme, zoals Herman de Coninck dat ooit schreef.

Beeld Yann Bertrand

Naar dat soort argumenten heeft deze regering van kille boekhouders geen oren. Ze heeft zelfs geen oren naar het feit dat de culturele sector zeer arbeidsintensief is en zorgt voor een dubbele tot driedubbele return on investment. Eén euro subsidie (of liever: 'overheidsinvestering') brengt diezelfde overheid twee tot drie euro op.

Nee, deze rechtse regering beraamt een sluipmoord op de cultuursector, die zij als te kritisch en te links ervaart. Want hoe kun je anders verklaren dat met een ijzige koelbloedigheid een sector wordt aangepakt die nauwelijks 1,6 procent van de totale Vlaamse begroting uitmaakt?

In 2014 ging het om 445 miljoen op een totaal Vlaamse begroting van 27 miljard euro. Vijf procent bezuinigen in de cultuursector brengt 'cash' dan ook veel minder op dan vijf procent bezuinigen in grotere sectoren. Maar de gevolgen voor zo'n 'kleine' sector zijn wel verstrekkender. Grote schouders kunnen nu eenmaal meer last dragen.

Men had dus evengoed de culturele sector kunnen sparen. Maar men doet dit bewust niet. Dat is bizar voor een regering die zo zwaar gedomineerd wordt door Vlaams-nationalisten. De vele stappen naar groter zelfbestuur zijn nochtans uitgerekend ingezet op het vlak van de culturele autonomie. In de jaren zestig van vorige eeuw kreeg het unitaire België zijn eerste ministers van Nederlandse cultuur, zoals dat toen heette. Cultuur was toch altijd het cement van de Vlaamse gemeenschap? Maar, zoals Vlaams parlementslid Bart Caron (Groen!) onlangs schreef: "De Vlaamse regering ziet zijn eigen cultuur niet graag." En dan is het voorlopig nog gissen wat er zal gebeuren als de provincies hun cultuurhuizen gaan afstoten. Daarover wordt voorlopig in alle talen gezwegen. Maar wat zal het lot zijn van de Warande in Turnhout, FotoMuseum en ModeMuseum in Antwerpen, Raveelmuseum en Mu.ZEE?

Deze Vlaamse regering blijkt ook meer en meer een onbetrouwbare partner te zijn. Want de harde besparingen in de cultuursector gaan meteen in, terwijl het huidige Kunstendecreet nog tot en met 2016 loopt. Kortom: de Vlaamse overheid vraagt van kunstencentra, muziek- en theatergezelschappen een uitgewerkt artistiek en budgetair meerjarenplen, laat dat wikken en wegen door bevoegde commissies, keurt dat goed, engageert zich voor een periode van vier jaar, maar besluit zelf het contract halverwege in die periode op te zeggen. Dat is pure contractbreuk. Juristen moeten zich hier maar eens over buigen.

In juni van dit jaar protesteerden 24 Vlaamse musea op het Martelaarsplein in Brussel. Het ging niet om de kleinste: SMAK, Mu.ZEE, Guislain Museum, ModeMuseum, FotoMuseum, MAS, M Leuven, STAM enzovoort. Die 24 musea kregen samen 8,6 miljoen euro Vlaamse subsidie op jaarbasis. U leest het goed. Het gaat niet eens om 'peanuts', dat zijn kruimels die van de tafel vallen. Het Rijksmuseum Amsterdam krijgt, zelfs na de draconische besparingen in Nederland, minimaal 18 miljoen euro per jaar. Dat is voor één museum. Vlaamse musea vroegen een verdubbeling van de subsidie om te kunnen beantwoorden aan de strenge normen die Vlaanderen oplegt. Ook hierin schuilt weer een bewijs van de onbetrouwbaarheid van de Vlaamse overheid: ze geeft musea een erkenning op basis van (terecht) zeer strenge normen, maar honoreert op geen enkele manier de verplichtingen die ze zelf oplegt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234