Zaterdag 29/01/2022

OpinieLuc Peeperkorn

Cryptomunten verbieden geeft louter voordelen

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Luc Peeperkorn is voormalig ambtenaar voor de Europese Commissie en professor van het Europacollege in Brugge.

Luc Peeperkorn

Een recente nieuwe ontwikkeling zijn de zogenaamde cryptoactiva – ook wel cryptomunten genoemd, hoewel ze geen wettelijk betaalmiddel zijn. Gesteund door advertenties op het internet en sinds kort ook op televisie zijn ze bezig aan een flinke opmars en zijn ze het stadium voorbij van de hype bij een kleine groep. Cryptomunten worden steeds groter en vaker gebruikt: als belegging en speculatieobject, als valuta en als onderpand. Vanwege de opgaande koersen heerst er een hosannastemming rond deze munten, maar die is niet terecht. Het is eerder een zorgwekkende ontwikkeling, waar de overheden, nationaal en Europees, paal en perk aan zouden moeten stellen.

Op Europees niveau ligt er momenteel een ‘voorstel voor verordening van regelgeving betreffende markten in cryptoactiva’ op tafel, de zogenoemde MiCA-verordening. Op 24 november heeft de Europese Raad een akkoord bereikt waardoor de onderhandelingen met het Europees Parlement en de Commissie over de voorgestelde maatregelen kunnen beginnen. Het is ingewikkelde materie om rond de opkomst van cryptoactiva voldoende rechtszekerheid en consumentenbescherming te garanderen en de financiële stabiliteit te waarborgen.

Dat er op Europees en nationaal niveau wordt gekeken hoe we cryptomunten kunnen reguleren is niet vreemd. Bij elke nieuwe ontwikkeling komt de vraag op of de overheid die vooral zou moeten faciliteren of eerder afremmen en reguleren. Die keuze wordt idealiter bepaald door de positieve en negatieve effecten van de nieuwe ontwikkeling af te wegen. Des te meer negatieve effecten er te verwachten zijn, des te meer afremming en regulatie aangewezen zijn.

In de huidige discussie wordt niet de vraag gesteld of, in plaats van ingewikkelde regulering en controle, het niet beter zou zijn om het gebruik van cryptomunten gewoonweg te verbieden. En dat is opvallend. Want er zijn een aantal fundamentele redenen waarom de opkomst van cryptomunten geen welkome ontwikkeling is en een verbod zich zou moeten opdringen. Bovendien zal toezicht duurder zijn en minder effect sorteren dan een eenduidig verbod.

Grootschalige energieverspilling

Het misschien belangrijkste en meest genoemde negatieve effect is de energieverspilling die ingebakken zit in allerlei cryptomuntsystemen, met name de (onnodige) energie die wordt opgeslorpt om allerlei rekenwerk te verrichten voor de controle en het zogenoemde minen. Die energie is nodig om de creatie van nieuwe munten moeilijk en duur te maken en daarmee een kunstmatige schaarste in stand te houden.

Als belegging zijn cryptomunten op zijn best pure speculatie. Volgens sommige supporters van cryptomunten moet de waarde van die munten niet worden gezocht in de mogelijkheid om ze te gebruiken als betaalmiddel, maar eerder als mogelijke beleggingsvorm. Mensen met geld hebben nu eenmaal behoefte om hun geld te beleggen en daarom is er vraag naar beleggingsinstrumenten.

Echter, als het goed is, hebben beleggingsinstrumenten een tegenwaarde in de reële economie, zoals aandelen eigendomsrechten geven in bedrijven, vastgoed etc. Met andere woorden, het belegde geld wordt door anderen geïnvesteerd om zo economische waarde te creëren. En daar wringt het schoentje bij cryptomunten als belegging. Zolang ze geen wettig betaalmiddel zijn, vertegenwoordigen ze geen economische waarde, althans geen waarde met enige basis in de reële economie. Terwijl een aandeel eigendom in een bedrijf vertegenwoordigt, is de waarde van cryptomunten niet gelegen in enige reële waarde, maar puur gebaseerd op vertrouwen, op vertrouwen dat de waarde behouden blijft omdat er genoeg anderen zijn die er (ook) in willen beleggen.

Dat soort vertrouwen wordt uiteindelijk altijd beschaamd. Slachtoffers zijn vooral zij die er als laatsten zijn ingestapt. En hoe groter de zeepbel, des te meer slachtoffers er worden gemaakt, des te groter ook de negatieve effecten op de reële economie en des te luider de roep om bijstand door de overheid, die volgens de slachtoffers en hun advocaten eerder had moeten waarschuwen en regulerend had moeten optreden. Het is niet voor niets dat Agustín Carstens, directeur van de Bank voor Internationale Betalingen de bitcoin bestempelde als “een mengeling van een zeepbel, ponzifraude en milieuramp”.

(Cyber)criminaliteit en belastingontduiking

Een van de zwakkere plekken van criminelen: het geld ‘verdiend’ in de criminaliteit verbergen, verplaatsen en gebruiken. ‘Follow the money’ is niet alleen goed om mondkapjesfraude op te sporen. Nationaal en internationaal toezicht op banktransacties en toegang voor opsporingsautoriteiten tot het bankverkeer helpen bij het bestrijden van criminaliteit. Daarom maken het internationale karakter en het gebrek aan toezicht en transparantie cryptomunten uitermate geschikt voor criminelen om hun vermogen verborgen te houden, te verplaatsen en wit te wassen.

Om dezelfde redenen zijn cryptomunten aantrekkelijk als middel om belastingen te ontduiken. De maatschappij en de eerlijke burger zijn er niet mee gediend dat er weer een nieuwe deur naar belastingontduiking wordt opengezet. Juist nu binnen Europa en ook in breder internationaal verband afspraken in werking zijn getreden om belastingautoriteiten inzicht te geven in banktegoeden en bezittingen aangehouden door ingezetenen in het buitenland.

Geld is nodig om economische transacties, het (ver)kopen van goederen en diensten, mogelijk te maken. Daarbij moet ervoor worden gezorgd dat er niet te weinig geld in omloop is, waardoor de afhandeling van transacties zou worden bemoeilijkt. Maar er moet ook voor worden gezorgd dat er niet te veel geld in omloop wordt gebracht. Als er te veel geld in omloop wordt gebracht verhoogt dat het risico op inflatie.

Economen gebruiken daar de verkeersvergelijking van Fisher voor, die het verband tussen de geldhoeveelheid en het handelsvolume uitdrukt: M x V = P x T. Waarbij M de geldvoorraad is, V de omloopsnelheid van het geld, P het gemiddelde prijsniveau van de goederen en diensten en T het handelsvolume in diezelfde goederen en diensten. Dat alles berekend voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld voor 2021. Hoewel er discussie kan zijn (en is) over de precisie en directheid van de samenhang tussen het monetaire en het reële deel van de economie, geeft de vergelijking goed aan waarom geldcreatie beter centraal kan worden geregeld en besloten, met andere woorden dat geldcreatie voorbehouden moet blijven aan de staat.

Gevaar voor monetaire stabiliteit

Cryptomunten, zodra ze meer worden dan een puur beleggingsinstrument en worden gebruikt om transacties te financieren en betalingen te verrichten, vormen per definitie een gevaar voor de monetaire stabiliteit. De creatie en de bepaling van de hoeveelheid gebeurt decentraal, buiten de controle van de staat. Zolang de hoeveelheid en waarde van de cryptomunten beperkt blijft, is dat gevaar weliswaar klein, maar dat stadium dreigen we snel voorbij te gaan. Cryptomunten schieten als paddenstoelen uit de grond en vrijwel allemaal hebben ze de bedoeling om te groeien, soms in een vastgesteld tempo, soms met een onduidelijk groeipad, en altijd geheel losgezongen van de reële economie.

Kortom, cryptomunten en transacties in die munten verbieden heeft louter voordelen: de monetaire stabiliteit wordt niet onnodig ondermijnd, een puur speculatief beleggingsinstrument dat geen echte waarde schept wordt uit de markt genomen, criminelen en belastingontduikers wordt het niet onnodig makkelijker gemaakt en het wordt niet onnodig moeilijker gemaakt om de klimaatdoelstellingen te halen. Tegenover de beperkte groep van huidige beleggers in de munten die zich nu al rijk rekenen, staat het voorkomen van een veel grotere groep die anders in de toekomst hun beleggingen zullen zien verdampen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234