Zaterdag 14/12/2019

Opinie

Counter de haat, niet de sneue haatkabouters achter hun toetsenbordjes

Facebook-gebruikers die haatboodschappen hadden gepost, werden in het Duitse dagblad Bild naam, foto én bijdrage afgedrukt, in de hoop ze tot inkeer te brengen. Beeld rv

Bert Wagendorp is columnist bij de Volkskrant.

De Duitse krant Bild nagelde maandag Facebook-gebruikers die haatboodschappen hadden gepost aan de schandpaal - an den Pranger. Ze werden met naam, foto én bijdrage afgedrukt, in de hoop ze tot inkeer te brengen. De man die had voorgesteld Auschwitz en Buchenwald weer te openen en de ovens op te warmen, verontschuldigde zich gisteren in de krant voor zijn 'extreme woorden' - dat was alvast één berouwvolle spijtoptant.

De actie van Bild had iets merkwaardigs. Niet omdat de krant zelf ook niet vies is van populistisch hitsen, maar vanwege het 'publiekelijk terechtstellen', zoals hoofdredacteur Kai Diekmann het noemde.

Facebook is geen geheimzinnig riool vol abjecte meningen waar je alleen langs slinkse wegen kunt binnendringen, maar een tamelijk publiek platform. Duitsland telt 28 miljoen Facebook-gebruikers. Bild heeft een dagelijkse oplage van iets meer dan 2 miljoen. Er sprak uit de 'terechtstelling' een zekere hoogmoed van het oude medium jegens het nieuwe, een vreemde kijk op nieuwe werkelijkheden. De reus aan Klein Duimpjes schandpaal.

Niet alleen de boze Facebookers liggen onder vuur, Facebook zelf ook. Bondskanselier Angela Merkel had eind september in New York een gesprek met eindbaas Mark Zuckerberg, die beloofde naar het haatzaaien te zullen kijken. Minister van Justitie Heiko Maas kondigde de vorming van een taskforce aan, om de racistische en xenofobe bagger in te dammen. Bij het OM in Hamburg werd gisteren een klacht ingediend tegen bazen van Facebook Europa. Er zou een direct verband zijn tussen het publieke haatzaaien en de aanslag op de Keulse burgemeester - een moeilijk te bewijzen claim.

Ook de Europese Commissie is actief. Commissaris voor Digitale Economie Günther Oettinger wil Facebook en andere internetconcerns aansprakelijk maken voor de inhoud van hun platforms. Vera Jourova, commissaris voor Justitie, wil dat Facebook haatposts sneller en consequenter verwijdert.

Bert Wagendorp. Beeld Karoly Effenberger

Facebook, een bedrijf dat opereert onder de zeer stringente Amerikaanse wetten van vrijheid van meningsuiting, heeft daar weinig zin in. In Ierland verwijderen een paar honderd medewerkers de ergste bedreigingen en oproepen tot geweld, alsmede blote borsten of nog erger: dat vinden ze bij Facebook pas écht ernstig. Verder rekent het bedrijf op zijn gebruikers. Die moeten 'counter speech' bedrijven: tegengas geven en de haatzaaiers tot tolerantie bekeren.

Ik geloof niets van het hypocriete, slijmerige Amerikaanse gepreek van Zuckerberg. Die schreef, nadat zijn netwerk onlangs de grens van één miljard dagelijkse gebruikers was gepasseerd, dat er dankzij Facebook 'een sterkere samenleving' ontstaat, 'die al onze waarden weerspiegelt'. Facebook is gewoon een geldmachine die handig het stamcafé heeft gemondialiseerd, de voorkeuren van zijn gebruikers commercieel uitbaat en daar miljarden mee binnenhaalt. Prima, wie daar geen zin in heeft, kan weer verjaardagskaartjes of ingezonden brieven gaan versturen.

Maar ik geloof ook dat censuur op sociale media en hun gebruikers zinloos is. In de eerste plaats is er geen beginnen aan - je ziet de betonnen kantoorkolossen al voor je waar duizenden ambtenaren de hele dag door de zee van Facebook-, Twitter- en andere berichten waden. Belangrijker lijkt me dat het de haat en onvrede niet zal verminderen. Die etter zal alleen maar ergens anders naar buiten komen - vermoedelijk minder openbaar, maar niet minder effectief.

De haat zelf moet worden gecounterd, niet de sneue haatkabouters achter hun toetsenbordjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234