Maandag 30/03/2020
Bart EeckhoutBeeld DM

Standpunt

Coronacrisis goed voor het klimaat? Vergeet het

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Een van de wonderbaarlijkste aspecten van het mens-zijn is het vermogen om aan elke donkere wolk toch een zilveren lijntje te zien. Zelfs als de wolk zo duister is als bij de pandemische verspreiding van het nieuwe coronavirus, putten sommigen moed uit positieve neveneffecten.

Zo was de wereld amper op de hoogte van de destructieve impact van Covid-19 op de Italiaanse gezondheidszorg en samenleving, of daar verschenen al berichten over het Venetiaanse kanaalwater dat weer helder kleurde. Warempel, nu de mens tot onthaasting gedwongen wordt, lijkt de planeet weer wat te herademen.

Die vaststelling overstijgt de anekdotiek van het Canal Grande. In China daalde de CO2-uitstoot met een kwart in februari, in Italië doet zich nu een gelijkaardig fenomeen voor. Ook op de luchtvervuiling heeft de gedwongen verminderde uitstoot van schadelijke gassen een weldadig effect, stelt het Europees Milieu Agentschap vast.

Nieuw is dat fenomeen niet. De vorige significante knik in de wereldwijde CO2-uitstoot kwam er bij de crisis van 2008. Daarmee is meteen ook gezegd dat de goede kant van dit milieu- en klimaatnieuws in werkelijkheid uiterst beperkt is. Na 2008 klom de uitstoot juist weer sneller, omdat de verloren economische jaren goedgemaakt werden door extra (klimaatbelastende) groei.

Alles wijst erop dat het nu weer dezelfde kant op zal gaan, met overheden wereldwijd die klaarstaan om de economie met – soms letterlijk – brullende motoren te doen herstarten, om zo de welvaart te redden van vele miljoenen mensen.

Het is realistischer om te verwachten dat de coronacrisis ook voor milieu en klimaat uiteindelijk juist negatief gaat uitdraaien. Optimisten zien in het economische infarct een kans om de economie duurzaam herop te bouwen en de zogenaamde ‘green deal’ te realiseren. Dat is de theorie van de besturen en de kabinetten. Het verleden leert dat juist op zo’n moment teruggegrepen wordt naar de bekende industriële recepten. Werknemers die nu onzeker in technische werkloosheid zitten, komen straks niet plots is een duurzaam, groen bedrijf terecht. Zo werkt transitie niet.

Er is meer om ons zorgen om te maken vanuit klimaatperspectief. Sommige filosofen en psychologen prijzen de onthaasting die we onszelf nu opleggen. Zou ‘minder’ dan ook niet lukken als we daardoor het klimaat leefbaar houden?

Klinkt mooi, maar het tegendeel zal eerder het geval zijn. Nu mensen aan den lijve ondervinden hoeveel van hun gedrag ze moeten wijzigen om maar een beetje vooruitgang te boeken, zullen velen besluiten dat ze niet bereid zijn om dat offer te maken.

Hoe we ons gedragen, is cruciaal in het indijken van de gevolgen van de coronacatastrofe. Hoe we ons gedragen kan een deel zijn van de uitweg uit de ergste gevolgen van de klimaatopwarming. Maar een strategie om alle heil te verwachten van die gedragswijziging is daarom tot mislukken gedoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234