Maandag 25/05/2020
Beeld DM

ColumnCarl Devos

Corona zal minder langdurende gevolgen hebben dan velen denken

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

De bestrijding van corona als gezondheids- en zorgcrisis verloopt behoorlijk goed. Niet dat onze cijfers zoveel beter zijn dan elders, maar failed is de Belgische federatie alvast niet. Al is het gebrek aan test- en beschermingsmateriaal, dat nu in rusthuizen en woonzorgcentra voor grote paniek zorgt, een stevig pijnpunt.

Al dat krachtig beleid kwam er zonder volmachten. Bovendien is het voornaamste gezondheidsbeleid beslist. Nu is het vooral aanhouden, eerder dan verstrengen. Ze zijn evenmin onmisbaar omdat het parlement niet kan vergaderen, dat lukt. Ze zijn nooit bedoeld om de directe greep van partijvoorzitters op de regering te organiseren. Kortom, ze hoeven niet gebruikt te worden. Dan kan ook de show van de wekelijkse superkern sluiten. De regering kan volmachten achter de hand houden, in de reservekast. Zo is alvast een onderdeel van de politieke miskleun – een minderheidsregering samengesteld in 2014, voor zes maanden, deels met volmachten, deels in lopende zaken – afgetopt.

Volmachten zullen ook niet helpen om de onvermijdelijke verdeeldheid over het beheer van corona als een economisch-budgettaire crisis te overstijgen. Die verdeeldheid en crisis groeien. De laatste lijkt indrukwekkend. Bijna de helft van de beroepsbevolking heeft nu een loon of uitkering van de overheid, de economie krimpt fors, misschien tegen de 10 procent, het begrotingstekort groeit fors, misschien boven de 30 miljard. Alle landen gaan diep in de schulden, de EU zal flexibel en de rente laag zijn. Maar toch zal de nood aan sanering snel terugkomen, aldus NBB-gouverneur Pierre Wunsch: “We zullen spijtig genoeg na de crisis een hogere staatsschuld en minder middelen hebben. Dat wordt dus een moeilijk debat.”

Ideologisch geladen discussies

Dat debat moet, gezien de enorme economische en budgettaire schade, zo snel mogelijk starten. Zodra dat praktisch kan. Niet over drie, laat staan zes maanden. Er is een kader nodig, zoals een (meerjaren)begroting, dus een échte regering. Niet omwille van de cijfers op zich, maar om de investeringen te plannen in onze cruciale stabilisatoren, in zorg, energie, mobiliteit, justitie, infrastructuur, pensioenen, enz. Het draagvlak voor een sterke welvaartsstaat is nu groot, maar draagvlakken eroderen snel. Dan zal het weer hard gaan.

De tien partijen die de volmachten steunen zijn daarvoor met te veel. Zoveel eendracht is onmogelijk, in ideologisch geladen sociaal-economische discussies. Corona zal minder langdurende gevolgen hebben dan velen denken. Als acute risico’s geweken zijn, volgen de structurele hervormingen nooit automatisch. Onderwijs en vergaderen zullen niet meteen massaal online verlopen. In het debat over markt en staat blijven de meesten, ook wie nu voor een sterke staat pleit, op hun beginposities. Tijdens een nationale ramp groeit Belgische verbondenheid altijd, daarna ebt ze ook altijd weg.

Nog voor de economische en budgettaire crisisomvang duidelijk is, gaan voorstellen links en rechts verschillende kanten op. Niet enkel de institutionele, ook de partijpolitieke setting bemoeilijkt een goed crisisbeleid. Zitten partijen als PS en N-VA in de coronameerderheid of niet? Via hun leiderschap van de regionale regeringen zijn ze federaal mee aan boord, maar ze nemen tegelijk ook afstand van de liberale club Wilmès die nu het land redt.

Dubbelzinnigheid

Dat de PS de MR doet schitteren valt daar moeilijk. N-VA zit nog lastiger: ze steunt de regering niet, wel haar volmachten. Die dubbelzinnigheid is niet nieuw. N-VA steunde ooit federaal Leterme I, maar trok die later weer in en stapte in 2008 tegelijk uit de Vlaamse Regering Peeters I. Tien jaar later verlaat ze Michel I. Dat De Wever bij de mislukte formatie van een noodregering op televisie de Zestien vroeg, om zich in de paarse vergadering te boksen, en zo veel Franstaligen in de gordijnen joeg, kan hen nog zuur opbreken. Een land leiden, dat ze willen splitsen, om het te redden, is moeilijk uit te leggen. N-VA huppelt vaker op twee benen: meedoen maar niet helemaal. Haar kritiek op het crisisbeleid pakt niet echt. Het VB kan wel voluit gaan.

N-VA heeft er veel voor over om federaal te regeren. Weten de anderen. Over een staatshervorming kan nu niet gepraat worden. Het begrotingstraject slaat nieuwe wegen in. Daar, weet de N-VA-achterban, is nu niet veel mogelijk. Wie weet denkt de PS dat het crisisbeleid een breed draagvlak vereist, ook in Vlaanderen. Ruimt corona hindernissen voor een regering met PS en N-VA? Allicht niet. Want tegelijk: het debat over hervormingen blijft even cruciaal. Daar raken verschillen niet overbrugd zonder vertrouwen, dat er niet is.

De optie PS en N-VA mag nog een dag of twee eens bekeken worden. Ergens na de paasvakantie. Als dat niet kan blijft enkel Vivaldi. Tegen mei moet dat lukken. Wie ervoor pleit om terug in lopende zaken of naar verkiezingen te gaan, moet levenslang in politieke quarantaine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234