Maandag 21/10/2019

Opinie

Charles Ducal op Wereldvluchtelingendag: 'Wij liepen onze angst tegemoet'

Beeld ANP

Charles Ducal is dichter des vaderlands. Hij schreef onderstaand gedicht voor Wereldvluchtelingendag.

Vandaag opent in Westouter de Gedachtenistuin, een initiatief van de Elfnovembergroep uit Kemmel. Dit gedicht maakt deel uit van een wandeling langs foto's en poëzie over vluchten vroeger en nu. In 1940 vluchtten mijn grootouders met hun gezin naar Noord-Frankrijk. Zij waren deel van de grote karavanen die, opgejaagd door het oorlogsgeweld, hoopten ergens een veilige haven te vinden.

Gisterenavond hielden we in Brussel voor de Begijnhofkerk een wake voor het Graf van de Onbekende Drenkeling, om de duizenden te herdenken die de Middellandse Zee niet levend over zijn geraakt. Hun redenen om te vluchten waren even dwingend als die van mijn familie toendertijd. Wat deze mensen drijft - angst, wanhoop, gebrek aan middelen om menswaardig te leven - zal altijd groter zal zijn dan de politiek van afschrikking van Fort Europa. Zolang men dat niet begrijpt, betekent meer afschermen van grenzen alleen maar meer risico, meer doden.

De rijke landen zijn zelf, door wapenhandel, militaire tussenkomsten en een grenzeloze honger naar winst, de hoofdoorzaak van het onleefbaar maken van de wereld voor zovelen. Die overtuiging ligt aan de basis van de vzw Recht op Migratie die in Leuven een Vluchtelingenhuis heeft opgericht. Ik ben er bestuurslid van. We vangen er mensen in nood tijdelijk op, vaak mensen zonder papieren. Niet uit liefdadigheid, maar in de hoop een signaal te zijn, hoe klein ook, voor meer begrip, solidariteit en geweten.

Charles Ducal. Beeld BELGA

VLUCHTELINGEN

-1-

Wij liepen onze angst tegemoet.
Achter ons naderde iets nog veel groters.
Wij hadden geen moed, hadden gehoord hoe de stad...
maar wilden naar binnen voor de poort werd gesloten.

Wij hadden kinderen begraven,
hadden geleerd hoe een prooi zich redt
en onze schaamte voor een stuk brood afgelegd.
De erfhonden zwegen toen ze ons zagen.

Voor de poort wachtten laarzen en paarden.
Wij stuurden wie zwanger of ziek was vooruit
in de hoop ons op een wet te kunnen verlaten.
Men joeg hen terug, het maakte niets uit.

's Nachts liepen wij door de riolen
onze angst tegemoet. Wij hadden geen hoop.
Maar achter ons naderde iets nog veel groters.
Wij moesten naar binnen, hoe dan ook.

-2-

Hoe konden zij dit begrijpen?

Aan land gegaan toen zij huizen zagen
en afleidden dat daar mensen woonden
aan wie men een brood kon vragen,
water, een bed, een bussel stro desnoods,

die wilden luisteren naar hun verhalen
met geduldige oren en een warm oog.

Maar welke god had deze wezens geschapen
die van hun angst de bewijzen vroegen,
hun wanhoop afwezen op grond van artikel zoveel?
Die hun boot weer de storm in joegen?

Hoe konden zij weten dat dit het deel
van de wereld was dat zich zat had gegeten
aan de tafels die zij waren ontvlucht?
Hoe konden zij hopen het brood te zien breken?

De huizen stonden verzadigd,
met volle vuilnisvaten, gestoord in hun rust.
En eisten dankbaarheid voor elke kruimel
van hun beschaving,

zich van geen schuld bewust.

-3-

Die onder ons zijn en niet bestaan
omdat de stempels ontbreken
zijn niet onder ons hoewel zij bestaan.
Ik heb er één een slaapplaats gegeven,

een man verminkt in eigen ogen:
huidskleur mislukt, glimlach verdacht.
Een man door zichzelf ingevuld
als verwacht: tweedehands, overbodig,

en toch uit op een leven, zomaar,
zonder reden, zonder bewijs te zijn opgejaagd,
gemarteld, bedreigd met de dood.
Alleen een vrouw en drie kinderen.

De vrouw ziek. Very sick.
Daarop had hij gehoopt.

Wij hadden weinig woorden. Genoeg
voor een bord, een bad, een bed voor de nacht.
Woorden die onder ons niet bestonden
omdat er geen plaats meer voor was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234