Vrijdag 13/12/2019

Opinie

Centraal-Azië, waar alle elementen voor radicalisering aanwezig zijn

Beeld AP

Peter Knoope is antiterreurexpert en auteur van o.a. 'Het Westen onder vuur' (2016).

Volgens de laatste berichten zijn de recente gruwelijkheden in Sint-Petersburg gepleegd door een zelfmoordterrorist met wortels in het Centraal Aziatische Kirgizië. Een land ver weg van Europa. Een vergeten gebied ergens tussen Afghanistan en China.

Misschien zijn de Centraal Aziatische republieken onbekend gebied en vergeten door de westerse wereld. Maar ze zijn niet vergeten door radicale elementen in de internationale terroristische netwerken. Al enige tijd staan de Centraal Aziatische republieken op het verlanglijstje van de ronselaars van IS. Alle ingrediënten voor radicalisering zijn er aanwezig. Gevoelens van marginalisering onder delen van de bevolking. Zeer beperkte politieke ruimte waarbinnen groepen zich zouden kunnen mengen in het politieke en publieke debat. Solidariteit met 'slachtoffers' in gebieden elders op de wereld. Het zijn de bekende ingrediënten waarmee ronselaars aan de haal gaan. Ze overtuigen individuen van de noodzaak om de roep van het ware geloof te volgen en hun religieuze plicht te doen om zich op te offeren voor een groter ideaal. Door het idee dat heeft postgevat onder groepen van de bevolking dat ze niet mee tellen en buiten de boot vallen, slaat de boodschap aan en worden mensen opgenomen in de rangen van internationale radicale groeperingen.

Peter Knoope. Beeld kos

En al enige tijd staan de centraal Aziatische Republieken daarom op de kaart bij mensen die zich zorgen maken over de vraag waar de volgende brandhaard zou kunnen opduiken. Waar gaan de verslagen ISIS aanhangers zich hergroeperen? Waar kan een nieuwe beweging zijn basis vinden? Afghanistan en de daaraan grenzende overige republieken, inclusief het instabiele Kirgizië, zijn kandidaat. De VN, de OVSE en zelfs de NAVO hebben aandacht gevraagd voor dit scenario. Maar de reactie vanuit Europa en vanuit de VS is beperkt gebleven. Kirgizië is ver weg. Er is nog geen grootschalige beweging. En onrust in die gebieden heeft niet onmiddellijk consequenties voor westerse belangen. En dus is er nog weinig geïnvesteerd in de preventieve aanpak van radicalisering in de regio.

Er zijn geen fondsen beschikbaar en de animo om een 'brandhaard in wording' te helpen en om programma’s op te zetten om radicalisering te voorkomen, is klein. Dus blijven mijn collega's roepende in de woestijn. Klaarblijkelijk gaan we pas preventief aan de slag als het spreekwoordelijke kalf verdronken is of als westerse belangen direct geraakt worden. We weten dat dat een korte termijn en een kortzichtige benadering is. Maar het blijft voortdurend een akelig feit dat alleen grootschalig geweld of grootschalige dreiging op westerse belangen een aanleiding vormt voor ingrijpen. 

Preventie gaat niet samen met urgentie. Het valt niet te zeggen of een preventief programma de aanslag in Sint-Petersburg had kunnen helpen voorkomen. Het valt niet te bewijzen dat voorkomen werkt. Maar er is iets te zeggen voor het, afgekloven maar daarom niet minder relevante, cliché dat voorkomen beter is dan genezen. Het gebied, ingeklemd tussen het de Westelijke provincie van China waar de Islamitische Oeigoeren wonen die zich uitgesloten voelen door het Chinese bewind en het instabiele Afghanistan, kan een volgende onrustige regio worden. 

Tenzij we gaan investeren in preventie. Vanaf nu. De slachtoffers in Sint-Petersburg hebben daar niets aan. Maar er valt nog heel veel te voorkomen. Het kan goed zijn om te luisteren naar mensen die aangeven dat er mogelijk nieuwe brandhaarden opduiken. We hebben de preventieve methodieken maar lang niet altijd de politieke wil om ze ook daadwerkelijk toe te passen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234