Vrijdag 03/12/2021

Opinie

Catalonië is veel meer dan enkel een Spaanse kwestie

Vincent Scheltiens. Beeld RV
Vincent Scheltiens.Beeld RV

Vincent Scheltiens is historicus aan de UAntwerpen. Hij schrijft onder meer over nationalisme en de contemporaine geschiedenis van Spanje.

Van bij het begin van de Catalaanse kwestie volgde Spaans premier Rajoy één strategie: die van intimidatie en repressie. In lijn daarmee worden Catalaanse independentisten nu vervolgd en opgesloten. Hun afgezette leider Puigdemont wacht hetzelfde lot zodra hij aan Spanje zou worden uitgeleverd. Op de koop toe werd nu ook bij het gerecht een verzoek ingediend om de radicaal linkse nationalisten van de CUP buiten de wet te stellen.

In tegenstelling tot wat het beweerde, gebruikt Madrid de overname van Catalonië middels artikel 155 helemaal niet om in een sereen klimaat de regioverkiezingen van 21 december voor te bereiden. Nu al rijst de vraag hoe democratisch die verkiezingen zullen zijn als politici achter de tralies verblijven.

Maar er is meer. De Madrileense aanpak, met steun van de socialistische PSOE en Ciudadanos, roept vragen op over de scheiding der machten in Spanje. Lees de bizarre titel boven de aanklacht van het Openbare Ministerie tegen de Catalaanse ministers: ‘Des te harder zal de val zijn’. Helemaal nieuw is dat niet. Toen onderzoeksrechter Balthasar Garzón in 2009 wilde spitten naar mensenrechtenschendingen onder Franco werd hij in de tang genomen door rechtse politiek en gerecht, beschuldigd van ambtsmisbruik en geschorst. De twee Jordi’s, voorzitters van burgerbewegingen die zich uitspraken voor Catalaanse onafhankelijkheid, hebben nu al meer dagen in de gevangenis doorgebracht dan de voor corruptie veroordeelde zwager van de koning. Die kreeg zes jaar en drie maanden voor oplichting, fraude, machtsmisbruik en witwassen. Toch mocht hij – zonder borg te betalen – beschikken en zich terugtrekken in Zwitserland.

De Catalaanse kwestie is zo niet alleen een Spaanse kwestie, ze is nu ook een Europese… en een Belgische kwestie.

Enerzijds blijven alle EU-lidstaten, ook België, tot nader order pal achter Rajoy staan. Een binnenlandse aangelegenheid, klinkt het. Maar tegelijk riep Donald Tusk Spanje nadrukkelijk op om "de kracht van het argument te gebruiken in plaats van het argument van de kracht". Daar denkt men in Madrid anders over. Hoe ver zal Rajoy het pad van de ‘erdoganisering’ mogen bewandelen alvorens men in de EU inziet dat deze Spaanse regering een probleem heeft met democratische rechten en vrijheden?

Want ook dat is niet nieuw. De manier waarop de regering het massale protest tegen haar bezuinigingsbeleid en haar corruptieaffaires aanpakte, toonde dit democratisch deficit al eerder aan. Met torenhoge boetes en gevangenisstraffen criminaliseert de knevelwet actievoeren.

Grote contradicties

De dramatische draagwijdte van het conflict lijkt velen hier te ontgaan, verblind als men is door de polarisering tussen een Catalaanse regioregering met een suïcidale strategie en een Spaanse regering met een law-and-order-aanpak. De N-VA staat hierdoor voor grote contradicties. Met Rajoy deelt ze het sociaal-economische programma én de criminalisering van sociaal protest, zeker als vakbonden in beweging komen. Tegelijk profileren N-VA’ers zich als ‘catalanisten’, wat compensatiegedrag lijkt voor hun communautaire standstill. De voortzetting van wat ze het ‘herstelbeleid’ noemt – dezelfde politiek die Rajoy in Spanje voert – geniet immers haar prioriteit. Als Madrid eist dat Puigdemont wordt uitgeleverd, staat de N-VA voor het blok.

Bij een flink deel van links is de aversie voor het Vlaams-nationalisme dan weer zo groot dat menigeen zich achter het Spaanse legalisme meent te moeten scharen. Het is nogal bevreemdend linkse stemmen zich ongerust te horen maken over het imago van België in Spanje of Europa, zonder met een woord te reppen over zowel de neoliberale politiek van Rajoy, het rechtse Spaanse nationalisme (er is er geen ander) of de schending van elementaire democratische rechten en vrijheden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234