Donderdag 26/11/2020

Opinie

Burgerplicht in de Overpoort, ook voor beleidsmakers

De Gentse Overpoort bij de start van het academiejaar.Beeld Wannes Nimmegeers

Daan Van Cauwenberge is student filosofie aan de Universiteit Gent en schrijft voor studentenblad Schamper.

De Belgische politiek, normaal niet echt een baken van eensgezindheid, heeft sinds enkele maanden één duidelijk doel: het minimaliseren van het aantal coronabesmettingen. In deze nieuwe politiek rond het virus heeft één term een wel zeer centrale plaats gekregen: burgerplicht.

In feite betekent burgerplicht niet meer dan dat je het als burger ter harte neemt om je plichten ten uitvoer te brengen. Die plichten variëren van het uitoefenen van een stemplicht en betalen van belastingen tot het volgen van de wet. Het is dan ook duidelijk dat geen enkele staat goed kan functioneren zonder dat de bevolking deze deugd volledig ter harte neemt.

Door de ingrijpende aard van de maatregelen die door de regering werden genomen sinds de lockdown is het politieke beleid steeds meer op deze plicht beginnen steunen. Het is onbegonnen werk om een politieagent in iedere woonkamer te plaatsen om te controleren of onze bubbels wel de juiste grootte hebben, dus wordt er een appel gedaan aan onze burgerplicht. Iedere correcte verplaatsing tijdens een lockdown bij wet vastleggen zou leiden tot een bureaucratisch geknoei, dus wordt die verantwoordelijkheid bij de burger gelegd.

Burgerplicht betekent in 2020 dus een beetje meer dan wat het in pakweg 2019 betekende. Het volgen van de wet is in feite niet genoeg. Voor een geslaagd coronabeleid is het belangrijk dat we onze persoonlijke levens tot in het kleinste detail inrichten om de verspreiding van het virus tegen te gaan en de pandemie te remmen.

Daardoor is de morele verantwoordelijkheid en het individuele oordeelsvermogen meer dan ooit tevoren een hoeksteen geworden van het goed functioneren van ons land. Dit heeft ook een schaduwzijde. Een falen van het coronabeleid wordt door velen van ons vaak op één hoop gegooid met een falen van het individu. Wanneer de besmettingen stijgen door het aantal mensen die op vakantie gaan, met vrienden afspreken of lakse regels in de Overpoort, dan gaan wij ervan uit dat die vakantiegangers, vriendengroepen en de minderheid aan zatte studenten volledig in fout zijn. Het beleid wordt daardoor niet zo snel meer in vraag gesteld.

Een oordeelsvermogen is nooit perfect. Op een warme dag zullen een hoop mensen naar het strand trekken. Mensen die in een stad leven en geen tuin hebben zullen af en toe eens in een park gaan wandelen. Mensen die sinds de lockdown nog maar weinig sociaal contact hebben zullen van de gelegenheid dat ze elkaar op straat tegenkomen gebruik maken om nog eens een babbeltje te slaan.

We kunnen al deze mensen veroordelen als immoreel, omdat ze zich niet aan hun burgerplicht gehouden hebben, maar dat lijkt mij naast de kwestie. Ons maatschappelijk doel is niet in de eerste plaats om mensen tot de meest voorbeeldige burgers te maken, maar om de besmettingen van een dodelijk virus te verminderen. Als beleidsmakers anticiperen dat mensen eens zullen zondigen, dan houden ze hier best ook rekening mee in hun beleid.

Dit alles brengt ons bij de gebeurtenissen in de Overpoort op de eerste avond van het nieuwe academiejaar. In Gent zei iedereen al van tevoren hetzelfde: wanneer je de Overpoort zonder duidelijke regulering laat opengaan, dan gaat dat niet goed aflopen. En toch werd ervoor gekozen om de cafés met eerder lakse regels te openen.

Na de feiten reageerden verschillende beleidsmakers met teleurstelling dat de studenten hun burgerplicht niet hadden opgenomen. Daardoor zetten ze hun eigen aandeel in het hele incident stilletjes naast zich weg. Als je weet dat het individuele oordeelsvermogen van mensen niet voldoende zal zijn, dan moet je een beleid maken dat daarop met reguleringen anticipeert. Wat dan niet gaat helpen is om alles op nogal naïeve wijze open te gooien en achteraf met de morele vinger te wijzen naar burgers die over het algemeen heel erg hun best doen om alle regels te volgen.

Ik beweer zeker niet dat de studenten die op maandag besloten naar de Overpoort af te zakken totaal geen verantwoordelijkheid dragen voor hun gedrag die avond. We mogen echter het aandeel dat beleidsmakers, die wisten dat deze taferelen er zaten aan te komen, hierin hadden ook niet ontkennen. Burgerplicht mag niet het enige principe zijn waarop een beleid gebaseerd wordt, want anders gaan we nog vaak met onze vinger mogen wijzen, terwijl het virus zich langzaam verspreidt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234