Woensdag 23/10/2019

Standpunt

Brussel moet voorbereid zijn op een escalatie in de spionageoorlog

Maarten Rabaey. Beeld Tim Dirven

Maarten Rabaey is journalist. 

Tussen het Westen en Rusland groeit een risicovolle spionagewedloop. Er was vorig jaar al de gifgasaanslag in het Britse Salisbury door Russische spionnen. Nu heeft Moskou uit vergelding voor de vervolging van een vermeende Russische spionne een Amerikaan opgepakt. Brussel, als hoofdkwartier van de NAVO en de EU, ontsnapt niet aan deze schaduwoorlog. De vraag is niet of, maar wanneer ook hier spionageoperaties uitmonden in destabilisering, of geweld.

Paul Whelan, een Amerikaanse oud-militair, zit sinds een week vast in Rusland op verdenking van spionage. Zijn arrestatie wordt gezien als vergelding voor de vervolging van vermeend Russische geheimagente Maria Butina in de VS.

De spionagewedloop tussen de VS en Rusland is geen toeval. Hij valt samen met oplopende spanningen over nieuwe Russische kernwapens en troepenbewegingen rond Oekraïne en de Baltische staten; alsook met onderzoeken naar Russische inmenging in de VS-verkiezingen van 2016.

Gamechanger

Zoals Belgisch Comité I-voorzitter Serge Lipszyc aangaf, moeten we ons voorbereiden dat ook de Belgische en EU-verkiezingen op 26 mei het doelwit kunnen worden van cyberaanvallen of ‘fake news’-propaganda, met als doel Poetin-gezinde partijen de wind in de zeilen te geven.

Helaas zijn cyberoperaties niet langer de ernstigste dreiging vanwege de assertieve Russische diensten. De gifgasaanslag op ex-agent Sergei Skripal en zijn dochter, op Britse bodem vorig jaar, was een gamechanger. Het Kremlin stuurt niet langer enkel schadelijke bits en bytes, maar ook getrainde moordenaars van zijn militaire inlichtingendienst GRU met een chemisch massavernietigingswapen af op zijn tegenstanders. Deze escalatie moet Europa ook in 2019 zeer waakzaam houden.

Wetende dat Brussel als EU- en NAVO-hoofdkwartier naast de meeste diplomaten ook het grootste aantal spionnen van Europa telt, is het naïef te denken dat wij niet het doelwit zijn van clandestiene GRU-activiteiten, gericht tegen instellingen of individuen. Sinds Salisbury moeten we er rekening mee houden dat zulke operaties ook hier mensenlevens in gevaar kunnen brengen.

Bloedsport

Daarom verdient niet enkel de Belgische, maar ook de embryonale Europese inlichtingendienst meer mensen en middelen. Dit ‘EU Intelligence & Situation Centre’ speelt onder toezicht van buitenlandvertegenwoordiger Federica Mogherini nu al een analytisch-adviserende rol met een 70-tal personeelsleden, maar kan een actievere rol krijgen in de contraspionage. Ook de rol van het in Finland gevestigde EU&NAVO-centrum om hybride dreigingen tegen te gaan kan nog worden vergroot. Westerse geheime diensten moeten dan wel hun nationale belangen durven opzijzetten om nog meer informatie te delen. 

Om een schaakspeler als Vladimir Poetin, die van verdelen en heersen een bloedsport maakte, op zijn grenzen te wijzen is grotere Europese samenwerking tussen inlichtingendiensten een plicht tegenover onze burgers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234