Maandag 05/12/2022

MeningenLuckas Vander Taelen

Brussel is de olifant in de kamer van de Vlaamse soevereiniteit

Viering van de Vlaamse feestdag in het Brussels stadhuis, met onder meer N-VA-minister-president Jan Jambon. Beeld Photo News
Viering van de Vlaamse feestdag in het Brussels stadhuis, met onder meer N-VA-minister-president Jan Jambon.Beeld Photo News

Luckas Vander Taelen is columnist en historicus.

Luckas Vander Taelen

Halen Vlaams Belang en N-VA samen een meerderheid in het Vlaams Parlement bij de verkiezingen van 2024? En is het dan denkbaar dat ze daarvan gebruik zullen maken om de Vlaamse soevereiniteit uit te roepen? Dat waren de vragen in een artikel in deze krant (DM 8/7) waarin een aantal belangrijke figuren uit de Vlaamse beweging in hun kristallen bol keken. Volgens hen is een scenario naar een onafhankelijk Vlaanderen niet onwaarschijnlijk.

Het is niet echt verrassend dat rond de Vlaamse feestdag radicale standpunten gemakkelijker naar boven komen, zoals de droom van een onafhankelijk Vlaanderen. Vreemd is wel dat er in dit verband niet gesproken wordt over wat er moet gebeuren met de Vlaamse hoofdstad die nog altijd in het Brusselse gewest is gesitueerd.

Brussel is de olifant in de kamer, waarvan men liever de blik afwendt. Het is toch geen muggenzifterij zich af te vragen wat een onafhankelijk Vlaanderen zou aanvangen met het grondwettelijk vastgelegde Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Op 11 juli zei N-VA-voorzitter De Wever dat als de ‘V-partijen’ samen een meerderheid behalen, dit “een interessant vertrekpunt kan vormen voor het confederalisme”. Hij zou toch beter eerst het partijprogramma van het Vlaams Belang lezen. De partij maakt schoon schip met de huidige structuur van Brussel en stelt een “unieke institutionele structuur” voor “die rekening houdt met de specificiteit van de stad”. Franstaligen zouden een “zekere autonomie” krijgen op het vlak van onderwijs en cultuur.

Ik kan me niet voorstellen dat Bart De Wever in dit toekomstbeeld zou geloven. Want dit is politieke fictie die verdacht veel lijkt op Bye Bye Belgium, de RTBF-persiflage van jaren geleden over Vlaamse onafhankelijkheid. Het is immers totaal ondenkbaar dat het Brussels gewest zich zomaar zou neerleggen bij een gedwongen annexatie van Brussel. Zonder enige twijfel zou het Brussels parlement dit nooit aanvaarden. Dat is tot nader order nog altijd een democratisch verkozen instelling. Ook een autonoom Vlaanderen kan hier niet tegen ingaan, tenzij het grijpt naar autocratische middelen en het parlement opdoekt. Dat lijkt alvast te zijn waaraan het Vlaams Belang denkt.

Er is niet veel verbeelding voor nodig om in te zien dat dit grote tegenreacties zou uitlokken, niet alleen van de Franstalige partijen in Brussel, maar ook van de bevolking die van haar stad houdt en niet zal willen weten van enige betutteling vanuit een autonoom Vlaanderen. Denk maar meteen aan burgerlijke ongehoorzaamheid en subversief verzet.

Maar wat dan als het nieuwe Vlaanderen de oude Belgische grondwet respecteert en zich legalistisch opstelt? Dan blijft een autonoom Brussels gewest gewoon bestaan binnen de grenzen van Vlaanderen. Maar dat gewest is een radertje in het Belgisch kluwen en kan alleen in die context overleven: de Brusselse instellingen zijn een compromis en het resultaat van vele staatshervormingen. De twee gemeenschappen van dit land hebben er verregaande bevoegdheden op het vlak van onderwijs, cultuur en gezondheid. De Vlamingen hebben een gegarandeerde vertegenwoordiging in het parlement en delen de macht paritair in de regering.

Zou een autonoom Vlaanderen verder gaan met het financieel engagement tegenover Brussel op het vlak van gemeenschapsbevoegdheden, dat momenteel zo een miljard euro per jaar bedraagt? Dat zou er op neerkomen dat het huidig systeem van verhoudingen tussen de twee gewesten behouden wordt.

Maar dat is zo goed als onmogelijk. Want als Vlaanderen zich afscheurt van België, dan zal dit zorgen voor een onwaarschijnlijke financiële chaos. De huidige begrotingstekorten en de schulden van vooral Wallonië, de Franse Gemeenschap en Brussel zijn zo gigantisch dat als daar nog de te verdelen federale schuld bij komt niet één gewest of gemeenschap van het voormalige België nog normaal kan functioneren.

In plaats van haar bevolking een onhaalbare droom voor te houden, zou de voorhoede van de Vlaamse beweging er net alles aan moeten doen om Brussel te behouden. De stad is er een geworden van minderheden, waar in 60 procent van de gezinnen Frans noch Nederlands de voornaamste taal is. Brussel is met 180 nationaliteiten de meest diverse stad ter wereld. Het Nederlandstalig onderwijs trekt steeds meer leerlingen aan; de Brusselaars beseffen dat er geen toekomst is voor wie niet drie- of meertalig is.

De Brusselse politieke structuur met de Conferentie van de 19 burgemeesters in concurrentie met een gewestregering, zes politiezones en een overvloed van 1.000 politieke mandaten is een aberratie die moet worden aangepakt. En het is net daar dat de Vlaamse politieke klasse zou moeten beseffen welke kans er zich aandient in 2024. Niet de romantische droom van een onafhankelijkheid waarbij we Brussel wel eens definitief zouden kunnen verliezen. Maar de kans om door een nieuwe staatshervorming onze hoofdstad en haar gewest te hervormen en efficiënter te laten werken. Dat zou de Vlamingen meer opleveren dan de fata morgana van een Vlaanderen zonder Brussel.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234