Donderdag 09/04/2020

Column

Brussel: de ruiten zijn te herstellen, het weefsel niet

Mark ElchardusBeeld ID/ photo agency

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel en opiniemaker bij De Morgen. Zijn bijdrage verschijnt op zaterdag.

Dinsdag stond er een interview met onze minister van Binnenlandse Zaken, Jan Jambon (N-VA), in Le Monde. De Fransen kregen ervan langs omdat zij na de aanslagen in Parijs van vorig jaar misprijzend neerkeken op Brussel en België. Ons veiligheidsbeleid staat nog niet volkomen op punt, bekende de minister, maar er is nu al wel een “cultuur van veiligheid”. Groot woord, ‘cultuur’: veronderstelt waarden en normen en bovenal de instellingen om die te dragen en te verwezenlijken.

Terwijl de minister via Le Monde tot Frankrijk sprak, versloegen onze kranten één gevolg van globalisering: het geweld en de vernieling aangericht in de Lemonierlaan door de Belgische supporters van de Marokkaanse nationale ploeg die in het Felix Houphouët-stadion in Abidjan het elftal van de Ivoorkust versloeg. De dag na zijn interview braken opnieuw heftige rellen uit op het Muntplein. Ongetwijfeld omdat de geweldenaars zaterdag nogmaals vaststelden dat ze in Brussel straffeloos met alles wegkomen. De echte oorzaken zetelen in het gemeentebestuur.

Globalisering

Het Brusselse gemeentebestuur had rond de kwalificatiematch van de Marokkaanse nationale ploeg geen problemen verwacht. Terwijl een zelfverklaarde terrorist ze met een machinegeweer in elke hand op de sociale media had aangekondigd. Ceci n’est pas une blague.

Blijkbaar drong het nog niet tot het Brusselse gemeentebestuur door dat het buitenland binnenland werd, dat een voetbalmatch, een betoging, een burgeroorlog, een verkiezing, een politieoptreden… in een land ver weg, meteen kan leiden tot rellen en geweld in onze straten. Beschikken onze veiligheidsdiensten dan nog niet over een monitor die registreert wat er in de wereld gebeurt en aangeeft waar, wanneer, waarom en bij welke bevolkingsgroepen dat hier tot problemen kan leiden? Onmisbaar nochtans voor een hedendaagse cultuur van veiligheid.

In en rond het gemeentebestuur had iemand wel bedacht dat de nationale ploeg van Marokko veel supporters heeft in Molenbeek en omstreken. Een aantal daarvan voelt zich niet verbonden met België, velen van hen achten zich hier niet aanvaard, de minderheidsaanbidders vertellen hen voortdurend dat zij slachtoffer zijn, met het gevolg dat zij onze politie beschouwen als een vijandig bezettingsleger. Toch werd het risico niet correct ingeschat. Waarom niet? Welke mentale (of electorale) blokkages spelen hier? Hopelijk krijgen we het antwoord in het door de minister beloofde onderzoek.

Minachting

Eén manier om het gebeuren te verwerken, is ontkennen dat er iets betekenisvol gebeurde. Bij delicate kwesties waar minderheden bij betrokken zijn, kunnen we daarvoor altijd rekenen op De Standaard. Die krant liet een zekere Martin Euwema, professor aan de KU Leuven, verklaren dat dit soort geweld nu eenmaal bij voetbalmatchen en betogingen hoort. Wie daar niet mee kan leven, trekt maar beter weg uit de stad. 

Het moet heel duidelijk worden dat dergelijk geweld nooit hoort. Ook niet als de hoofdoorzaak sociale achterstelling zou zijn. Wat hoogstwaarschijnlijk niet het geval is. Dat werd in elk geval nog nooit overtuigend aangetoond, ook al wordt het, politiek correct, ad nauseam uit de nek gekletst. Nu weer, door verschillende onderzoekers die zonder evidentie, uit sociale achterstelling meteen besluiten tot geweld. Alsof geweld de manier is waarop de mensen van Marokkaanse origine op hun sociale positie reageren. De meeste van hen doen dat op een manier die respect verdient, door hard te werken. Een cultuur van veiligheid veronderstelt meer intellectuele ernst.

Uit de persverslagen over afgelopen zaterdag blijkt dat de geweldenaars ongestoord hun gang konden gaan, terwijl de slachtoffers aan hun lot werden overgelaten. Niet dat de individuele politiemensen laf waren. Talrijke gewonden onder hen. Er werd echter slechts één persoon aangehouden (en snel weer vrijgelaten). Volgens de verantwoordelijken is het beter mensen achteraf op camerabeelden te identificeren, zeker ’s nachts (sic). Beter dan hen op heterdaad betrappen en verhinderen dat ze meer schade aanrichten? Verbazend, des te meer omdat een paar dagen later, bij de rellen op het Muntplein, een dertigtal mensen werd voorgeleid. Waarom dit soort wisselvalligheden in het politieoptreden?

Over de rellen van zaterdag verklaren een aantal politieagenten anoniem dat zij niet mochten ingrijpen, niemand mochten aanhouden, dat wie aangehouden wordt toch meteen door rechters wordt vrijgelaten, dat de geweldenaars al bekend zijn bij de politie, dat de gummikogels en het traangas zelfs bij brandstichting en plundering in de tas moeten blijven.

Zelden werd met evenveel ongeduld gewacht op de resultaten van een onderzoek, tevens met evenveel gelatenheid verwacht dat in Brussel toch niets verandert. Zero tolerance, het woord valt nu, maar dat is een zaak van burgers, niet alleen van de politie. Zero tolerance begint bij het kordaat aanspreken op kleine ontoelaatbaarheden, lang, lang voor er sprake is van geweld. Wie dat nu doet, krijgt als antwoord: 'racist'.     

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234