Zondag 27/11/2022

ColumnDe megastad

Brazilië, waar de verkiezingen zorgen voor familieruzies en schietpartijen

In de aanloop naar de presidentsverkiezingen tooien aanhangers van Jair Bolsonaro zich met de Braziliaanse vlag. Beeld NYT
In de aanloop naar de presidentsverkiezingen tooien aanhangers van Jair Bolsonaro zich met de Braziliaanse vlag.Beeld NYT

Metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Correspondenten doen wekelijks verslag vanuit hun eigen megastad. Deze week: Wies Ubags in Rio de Janeiro.

Wies Ubags

De vader van een vriendin in mijn wijk wilde niet meer op bezoek komen. Zij en haar broer sloegen toch alleen maar linkse praat uit en daar had hij helemaal geen zin in. De man, een gepensioneerd militair, is een aanhanger van Braziliës extreemrecht­se president Jair Bolsonaro, tot verdriet van zijn kinderen. Zij weten dat het geen zin heeft om te proberen hem van mening te doen veranderen, dus laten de kinderen het maar zo.

Maar nu ziet hij er zelfs in het geheel van af om hen te zien. Het heeft er waarschijnlijk mee te maken dat de presidentsverkiezingen nu wel heel dichtbij komen en de spanning te snijden is. Op 2 oktober is het zover. De campagnes zijn op stoom gekomen en de twee grootste kanshebbers, Bolsonaro en de linkse ex-president Lula, maken elkaar uit voor rotte vis.

Hun aanhangers kunnen soms hun handen niet thuishouden. Dat liep in juli zodanig uit de hand dat een Bolsonaro-aanhanger binnen­drong op het verjaardagsfeest van een Lula-aanhanger en hem doodschoot. Voordat hij overleed, zag de Lula-fan nog kans om op zijn belager te vuren. Die belandde in het ziekenhuis, maar overleefde het.

‘Geen alternatief’

Intussen blokkeren de aanhangers van beide kandidaten elkaar steeds meer op sociale media en stranden vriendschappen. Twee vriendinnen die me bij de verkiezingen in 2018, waarbij Bolsonaro voor het eerst werd gekozen, nog eensgezind uitlegden waarom stemmen op de corrupte Arbeiderspartij echt niet meer kon, praten nu niet meer met elkaar. De een is nog steeds zo vervuld van afschuw voor de Arbeiderspartij dat ze voor geen goud op Lula gaat stemmen. Dan in vredesnaam maar die lijpe ­Bolsonaro. “Er is geen alternatief”, zegt ze schou­der­opha­lend.

De andere, die politici zo ongeloofwaardig vindt dat ze nooit ging stemmen en de boete op de koop toe nam, vindt dat het hoog tijd is voor een koerswijziging. Ze gaat op Lula stemmen om te voorkomen dat Bolsonaro een tweede termijn krijgt en verder kan gaan met zijn vernietiging van de Amazone en Braziliës gezondheids- en onderwijssysteem.

Mijn communistische vriendin Zelma verkeert in hevige twijfel: op Bolsonaro zal ze uiteraard nooit stemmen, maar links van Lula is er nog de kandidate van de PCB, Braziliës radicaalste communistische partij. Lula staat nog 10 procentpunten voor Bolsonaro in de peilingen en de communiste haalt niet eens 1 procent. Is het dan wel de moeite waard op haar te stemmen?

Hamer en sikkel

Zelma neemt geen blad voor de mond over haar voorkeur en aan haar gevel wappert al sinds ver voor de verkiezingen de vlag van de MST, de beweging van landlozen. Het heeft haar de haat van de rechtse buren opgeleverd.

“Ik heb al vijf vlaggen van Brazilië zien opduiken”, vertelde ze me laatst triomfantelijk. De vlaggen van Brazilië zijn het symbool van de Bolsonaro-aanhangers, die God, familie en vaderland hoog in het vaandel hebben staan. Ze dragen ook de shirts van Braziliës nationale elftal. “Maar de overbuurvrouw heeft een vlag van de Arbeiderspartij uitgehangen”, jubelt Zelma. “En ik heb een vlag besteld bij de Communistische Partij, met hamer en sikkel!”

Onlangs informeerde ik waarom die vlag met hamer en sikkel nog niet bij haar uit het raam hing. “Ik heb er een gekregen, een hele grote, maar die hamer en sikkel waren maar klein”, zei ze. “Ik probeer nu een exemplaar te vinden met de hamer en sikkel prominent erop.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234