Dinsdag 22/10/2019

Opinie

Boris Johnson is niet uit koers te slaan

Beeld Photo News

Lieven Buysse doceert Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Exact drie jaar geleden beslisten de Britten in een referendum uit de EU te stappen. Vandaag zijn ze nog altijd lid van de Europese club zonder uitzicht op een haalbaar uitstapscenario. Lang hoeft dat volgens sommigen niet meer te duren, want kan het met premier Johnson niet plots snel gaan?

Boris Johnson ligt aan kop in de leiderschapsverkiezingen van zijn partij. BoJo kreeg al meer dan de helft van de Conservatieve parlementsleden achter zich, waarmee hij rivaal Jeremy Hunt ver achter zich laat. 

Ook bij de partijbasis scoort hij uitstekend in opiniepeilingen. Johnsons charisma is altijd al zijn sterkste wapen geweest. Hij combineert enkele karaktertrekken die aanslaan bij een groot publiek, omdat ze van hem een atypische politicus maken. 

Als intellectueel die zijn eruditie voortdurend etaleert door zijn taal te doorspekken met woorden waar de doorsnee Brit zelden mee in contact komt, zou hij ver van het volk kunnen staan. Maar tegelijk speelt hij in op het buikgevoel van de burger, dat hij net door zijn imago van intellectueel verder legitimeert. 

Doordat hij bovendien vaak warrig en onvoorbereid overkomt, maakt hij het verschil met de afgeborstelde politicus die pas iets zal zeggen na intensieve mediatraining, advies van spindoctors en lectuur van debatfiches.

Gebrekkige dossierkennis

Dat imago cultiveert Johnson maar al te graag, ook al strookt het niet altijd met de realiteit. Zo geeft hij geregeld krek dezelfde zogezegd geïmproviseerde speech op krek dezelfde manier, die hij dus net wel perfect heeft voorbereid. 

Hij verdoezelt er ook zijn gebrekkige dossierkennis mee. In de laatste debatten waar hij aan deelnam, ontweek hij vooral de vragen en probeerde hij telkens terug te gaan naar de slogans waar hij zijn campagne rond opbouwt. Zijn belangrijkste programmapunt – koste wat het kost een brexit op 31 oktober – berust enkel op geloof in eigen kunnen: het Britse volk moet opnieuw in zijn eigen sterkte geloven. Make Britain Great Again, als het ware. Hoe? Geen idee, maar dat maakt ook weinig uit want deze man zal het waarmaken.

Hij stelt zichzelf graag voor als aanhanger van het One-Nation Conservatism, een strekking binnen zijn partij die de gewone burger wil behoeden voor de uitwassen van de vrijemarkteconomie. Dat lijkt een bij uitstek sociaal streven, maar staat haaks op de belastingverlaging voor de rijkere inkomensklassen die Johnson nu belooft (om dat deel van de partij voor zich te winnen) en die onder andere betaald moet worden met verhoogde werknemersbijdragen in de sociale zekerheid. Zodra Johnson concreet wordt – wat zelden gebeurt – blijkt dat hij eigenlijk geen coherent plan heeft.

Ervaren bestuurder

Het contrast met zijn rivaal is groot. Jeremy Hunt is een ervaren bestuurder die al verschillende ministersposten behartigde, niet altijd in eenvoudige omstandigheden. Hij voerde campagne voor Remain, maar steunde May nadien om de ‘wil van de burger’ uit te voeren. 

Ook hij wil een brexit tegen 31 oktober, maar het liefst met een onderhandeld akkoord, en hij wil de diverse strekkingen van zijn partij én de DUP (die de Conservatieve minderheidsregering gedoogsteun levert) nauw bij die onderhandelingen betrekken, zodat regering en parlement niet opnieuw tegenover elkaar komen te staan. 

Hunts programmapunten over bijvoorbeeld volksgezondheid en onderwijs zijn al evenzeer een stuk concreter dan die van Johnson. Kortom, objectief gezien zou Hunt een betere keuze voor de job van premier zijn.

Hopeloos verdeeld

Dat de kaarten toch anders liggen, heeft veel te maken met de crisis in de partij. De Tory’s zijn hopeloos verdeeld over de brexit, en de Europese verkiezingen toonden dat de electorale impact daarvan aanzienlijk kan zijn. 

Johnson zal de partij niet verenigen door zijn aanpak, en de kans dat hij een ordelijke brexit kan bewerkstelligen is gering. Maar de partij denkt al verder: de huidige onstabiele parlementaire toestand mondt vroeg of laat uit in verkiezingen. Met Johnsons charismatisch populisme – zo is de overtuiging – kunnen de Conservatieven Labour van de macht houden, een klinkende zege behalen, en in de overwinningsroes de partij herenigen. Partijpolitieke strategie gaat nu eenmaal voor op staatsbelang.

De enige die Johnson nog lijkt te kunnen bedreigen, is Johnson zelf. Hoezeer Hunt ook probeert om vorm te counteren met inhoud, het zal hem de overwinning niet opleveren. Als de turbulenties in Johnsons privéleven beperkt blijven tot een enkele huiselijke ruzie, zal dat hem niet hinderen. Voor zijn fans is dat een non-issue, en er is ook een ruimere tendens in het VK dat wat binnenskamers gebeurt, daar moet blijven. 

Inhoudelijke uitschuivers zouden daarentegen gevaarlijker zijn, maar waarom zou hij van de beproefde sloganeske aanpak afwijken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234