Zondag 15/12/2019

Opinie Lieven Buysse

Boris Johnson is meer campagneleider dan regeringsleider

Boris Johnson tijdens zijn bezoek aan Schotland. Beeld Photo News

Lieven Buysse is professor Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel

Daadkracht. Dat wil kersvers premier Johnson absoluut tonen nu hij zijn lang gekoesterde ambitie heeft waargemaakt. Hoe hij dat doet, roept wel vragen op over zowel de efficiëntie van zijn aanpak als over zijn ware bedoelingen.

Johnsons prioriteit is het eigen land. Hij reist momenteel het land rond, vooral naar de deelstaten om zo de eenheid van het land te benadrukken. Het is ook vooral daar dat de brexit zwaar te verteren valt. Zeker Schotland keerde zich overweldigend tegen de brexit in het referendum, en bij de Noord-Ieren heerst grote ongerustheid over de gevolgen van een brexit voor het broze vredesproces op het eiland en voor hun dagelijks leven. De boodschap van de premier komt overigens behoorlijk ironisch over bij de Schotten. Als wereldwijd bekend merk, zijn we samen veiliger, sterker en welvarender, zo luidt het. Zou dat ook niet opgaan voor het VK in de EU?

Ondertussen werkt Johnson dapper voort aan de brexit, maar terwijl hij zijn eigen land afschuimt, staan er geen gesprekken met EU-leiders gepland. Vreemd voor wie wil onderhandelen met de EU. Buitenlandminister Raab blijft wel herhalen dat een akkoord mogelijk blijft als Europa even flexibel is als de Britse regering. De Britse flexibiliteit moet dan geïnterpreteerd worden als de bereidheid om een beperkt aantal elementen uit het ontwerpakkoord dat May onderhandelde te aanvaarden. Het wordt moeilijk om die lijn als geloofwaardig te blijven verkopen.

Churchill

Johnson zoekt ook nadrukkelijk de vergelijking op met zijn grote idool Winston Churchill. De oorlogsmetaforen beginnen de sociale en traditionele media stilaan te beheersen. De premier heeft nu zelfs een oorlogskabinet geïnstalleerd: een ministeriële werkgroep die een brexit zonder akkoord moet voorbereiden, elke dag samenkomt en vergadert in de ruimte die enkel dient voor acute noodsituaties. De brexit als een oorlog met continentaal Europa dus. Nu de nieuwe premier aangaf dat hij huiskat Larry in Downing Street het gezelschap zou willen geven van een hond, kun je al raden voor welk ras hij zou kiezen om de traditionele Britse ‘Bulldog Spirit’ op te wekken.

Met een ongeziene reclamecampagne van maar liefst 100 miljoen pond (zo'n 110 miljoen euro) wil Johnson de gewone Brit ervan overtuigen dat die brexit nog wel zal meevallen, maar dat iedereen zich er toch op moet voorbereiden. Het gigantische budget voor de campagne komt Johnson meteen op kritiek te staan, want had dat niet net zo goed naar duurzame investeringen in de Britse maatschappij kunnen gaan?

Prof. dr. Lieven Buysse. Beeld rv

Johnsons ontembare enthousiasme ten spijt is het onwaarschijnlijk dat hij de klus geklaard krijgt om tijdig hetzij een nieuwe brexit te onderhandelen hetzij zijn land op een No Deal voor te bereiden. Vooral die laatste taak is gigantisch. Zonder akkoord wordt handel veel duurder, complexer en bureaucratischer, handelsonderhandelingen duren notoir lang en moeten op alle fronten nog starten, het Ierse grensprobleem moet hoe dan ook geregeld worden, het VK moet allerlei taken overnemen van een hele reeks Europese agentschappen (bijvoorbeeld voor de luchtvaart, medicijnen, …), Europese investeringen in infrastructuur en onderzoek drogen op, en ga zo maar door. Beweren dat je dat allemaal in minder dan 100 dagen kunt oplossen en tegelijk budget hebt voor massa’s binnenlandse projecten, is pure demagogie.

Doel: snelle verkiezingen

Na nog geen week in functie lijkt Johnson vooral in campagnemodus te zijn. Hij wil uiteraard de brexit (en zijn brexitbeleid) verder verkopen. Nu door zijn toedoen een harde brexit steeds dichterbij komt, klinkt de kritiek ook almaar luider op de manier waarop de wil van de referendumkiezer uitgelegd wordt als een brexit ‘koste wat het wil’. Men vergeet te vaak dat zo goed als alle brexitvoorstanders in die campagne herhaaldelijk hebben beargumenteerd dat zo’n harde brexit er nooit zou komen. Nog belangrijker echter is dat Johnsons handelen telkens weer het vermoeden bevestigt dat het hem niet in de eerste plaats om een Halloween-brexit te doen is, maar wel om snelle verkiezingen. Die kunnen het probleem oplossen van zijn krappe meerderheid en van de vijandigheid van redelijk wat van zijn partijgenoten in het parlement, en hem vleugels geven voor de komende vijf jaar.

Als dat zijn strategie is, zou Johnson zich weleens kunnen misrekenen op de tegenstand van partijgenoten en van de oppositie, die zo goed als helemaal tegen een harde brexit gekant is en die een nieuw elan zou kunnen krijgen net doordat Boris haar doelwit is. Maar net zo goed kan de stemming omslaan bij gewone Britten, die precies door de oorlogstaal van hun premier het geloof in de weldaden van ‘om het even welke brexit’ beginnen te verliezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234