Vrijdag 15/11/2019
Paul De Grauwe Beeld rv

Column

Boris Johnson blijft in een wereld van fantasieën geloven

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Boris Johnson had gezworen dat er geen uitstel meer zou komen. Hij verkoos “te sterven in een gracht”. En toch, de brexit wordt alweer uitgesteld, nadat het Britse parlement de premier had bevolen een brief te schrijven om zo een uitstel te vragen. Naïef als ik was dacht ik dat Boris zich in een gracht zou storten. Dat is dus niet gebeurd. Van doodgaan in een gracht is geen sprake meer.

Wat nu? Het lijkt erop dat Groot-Brittannië ten laatste op 31 januari 2020 uit de Europese Unie stapt. Hoewel ook dat niet 100 procent zeker is. Een tweede referendum, hoe onwaarschijnlijk ook, kan nog altijd niet uitgesloten worden.

De volgende vraag is dan: wat na 31 januari? Over de post-brexitperiode heeft de Conservatieve Britse regering een aantal waanideeën de wereld ingestuurd die haar nog zuur zullen opbreken.

‘Een bevrijding’

Het eerste is dat de brexit als een bevrijding zal werken in Groot-Brittannië. Eindelijk zal de regering de handen vrij hebben om dringende maatschappelijke problemen aan te pakken: de huisvesting die voor vele Britten onbetaalbaar is geworden, de ziekteverzekering (het NHS) die kraakt langs alle kanten, de stijgende armoede en ongelijkheid, het publiek transport dat duur en inefficiënt is, de infrastructuur waarin al jaren onvoldoende wordt geïnvesteerd.

Wat opvalt is dat geen enkele van die problemen iets te maken hebben met het feit dat Groot-Brittannië lid was van de EU. Ze zijn er gekomen als gevolg van beleidskeuzen van opeenvolgende Britse regeringen. Ze zullen dus niet verdwijnen als Groot-Brittannië bevrijd is van het Europese juk. Bovendien zal de Britse regering na 31 januari de handen helemaal niet vrij hebben om die problemen aan te pakken. Integendeel. Na die datum starten de onderhandelingen over een nieuw handelsakkoord tussen Groot-Brittannië en de Europese Unie. En die onderhandelingen zullen even moeizaam zijn als de brexitonderhandelingen. Ze zullen de volle aandacht opeisen van opeenvolgende Britse regeringen en tot nog meer polarisering leiden van de Britse politieke wereld. Ze zullen ook voorpaginanieuws blijven in de Britse kranten, zoals de brexit dat was.

To take back control

Dat heeft alles te maken met een tweede waanidee dat de Conservatieve regering blijft verspreiden. Dit is dat na de brexit Groot-Brittannië zijn volle soevereiniteit zal hebben teruggevonden (‘to take back control’) en met die nieuw verworven onafhankelijkheid vrij en vrank vrijhandelsakkoorden zal kunnen sluiten met de rest van de wereld, waaronder de Europese Unie.

Een vrijhandelsakkoord tussen twee landen gaat vandaag veel verder dan in het verleden toen dergelijke akkoorden alleen sloegen op importtarieven. Tegenwoordig gaan die akkoorden hoofdzakelijk over het vastleggen van regels, normen en standaarden over gezondheid en veiligheid van de goederen die verhandeld zullen worden. De Britse regering heeft nu aangekondigd dat ze, in haar nieuw verworven soevereiniteit, zelf die regels zal bepalen zonder interferentie van Brussel. Welnu dat zal niet lukken. De Europese Unie is een grootmacht in internationale handel. Ze bepaalt de regels die voldaan moeten worden om toegang te hebben tot de Europese interne markt. Groot-Brittannië is een klein land en zal dus een keuze moeten maken. Ofwel staat het erop zijn eigen regels te hebben en dan komt er geen vrijhandelsakkoord met de Europese Unie. Ofwel sluit het een akkoord en aanvaardt het de regels die door Brussel worden gedicteerd.

Stap achteruit

Die keuze zal verscheurend zijn voor de Britse regering omdat ze in een wereld van fantasieën blijft geloven waarin ze haar cake kan eten en die nadien nog kan bewaren. Een wereld waarin ze vrijhandel kan hebben zonder aan soevereiniteit te moeten inboeten.

Als de toekomstige Britse regering enige zin voor pragmatisme heeft, zal ze voor de tweede optie kiezen: vrijhandel en aanvaarding van de Europese regels. Dat zal het mogelijk maken voor Groot-Brittannië om volop handel te drijven met de EU zoals dat vandaag het geval is. Het zal wel een stap achteruit zijn ten opzichte van de situatie van vóór de uittrede, toen Groot-Brittannië mee aan tafel zat om de handelsregels vast te leggen.

Of het land zal kiezen voor pragmatisme is vandaag onduidelijk. Boris Johnson en zijn trawanten hebben het land zodanig vergiftigd met nationalistische fantasieën dat het niet uitgesloten kan worden dat Groot-Brittannië kiest voor een breuk met de Europese Unie en zichzelf grote economische schade toebrengt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234