Zaterdag 11/07/2020
Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Blijven opletten. Ook hier borrelt de ‘goesting’ op om regeringsvolmachten zeer ruim te interpreteren

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

De vrijheidsbeperking die we onszelf als samenleving opleggen in de strijd tegen het nieuwe coronavirus valt zwaar. Voor individuele burgers, voor gezinnen en voor de economie. Toch is de algemene bereidheid om de nieuwe normen na te leven groot, in de hoop dat ze effectief zullen zijn in dit lastige gevecht tegen een onzichtbare vijand.

Wat je dan altijd ziet: eens de staat het vertrouwen krijgt om vrijheden op pauze te zetten, volgt bijna automatisch de neiging om de grenzen op te zoeken van die uitzonderlijke macht. Ook hier. Tot nader order blijft de lightversie van de lockdown gelden, maar ingrijpender maatregelen hebben al op tafel gelegen: een avondklok, huiszoekingen zonder bevel, een verplichting om in de buurt van de eigen woning te blijven...

Wat het precies aan nuttigs zou toevoegen aan de huidige beveiliging is niet helder. De Belg mag zich gelukkig prijzen dat het gezonde verstand voorlopig blijft zegevieren. Maar in de huidige gespannen situatie weet je maar nooit hoelang ‘voorlopig’ voorlopig blijft.

Waar macht is, loert machtsmisbruik om de hoek, altijd. Denk aan Tolkiens personages die allen ‘in de ban van de Ring’ raken. Juist daarom hoort in een liberale rechtsstaat macht altijd in bedwang gehouden worden door een onafhankelijke tegenmacht. Waakzaamheid is dan een betere gids dan naïviteit. Ook hier, zo blijkt, borrelt de ‘goesting’ op om de regeringsvolmachten zeer ruim te interpreteren.

In Hongarije is het al te laat. Daar heeft de autocratische leider Viktor Orbán zichzelf de alleenheerschappij cadeau gedaan, met Covid-19 als handig voorwendsel. Parlement komt niet meer bijeen, verkiezingen zijn opgeschort, de noodtoestand is zonder einddatum afgekondigd en wie wat te piepen heeft, kan meteen de cel in. Hongarije is daarmee de eerste dictatuur die lid is van de Europese Unie. Ook dat is best wel een historische omwenteling.

Hongarije is geen alleenstaand geval. Overal in de wereld, van Israël tot Chili, rekken regimes hun macht op. China exporteert zijn autoritaire model samen met de mondmaskertjes. Verbazend veel slimme mensen trappen er in.

Het meest zorgwekkende is nog wel dat vele burgers overal zo makkelijk toegeven aan die machtshonger. Rallying around the flag heet dat fenomeen: in nood schaart men zich rond vlag en leider. Een begrijpelijk, maar gevaarlijk fenomeen. In België is de regering vrij snel naar strenge maatregelen gegaan onder druk van experts én publieke opinie. In Nederland werd zulke kritiek lang als ‘inciviek’ beschouwd. Nu pas komen de vragen.

Misschien moeten we daar toch een belangrijke grens trekken. Kritiek is lastig maar leidt tot voortschrijdend inzicht. Heel misschien zullen we later nog blij zijn dat we nu met een minderheidskabinet opgescheept zitten. Omdat in zo’n systeem andere stemmen per definitie aan bod komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234