Dinsdag 11/05/2021

OpinieDavid Brooks

Biden oogst slechts een geeuwreflex, hoewel hij de rol van de overheid herdefinieert

Joe Biden, president van de Verenigde Staten. Beeld AFP
Joe Biden, president van de Verenigde Staten.Beeld AFP

David Brooks is columnist bij The New York Times.

Dit was, in alle rust, een van de strafste weken uit de recente Amerikaanse politiek. De Covid-19-relancewet die zopas werd goedgekeurd, is een van de belangrijkste stukjes wetgeving die we in ons leven zullen meemaken. Zoals Eric Levitz in New York Magazine schreef, zal het armste vijfde van de gezinnen hun inkomen met 20 procent omhoog zien gaan. Een gezin van vier met een werkende en een werkloze ouder zal 12.460 dollar steun krijgen. De kinderarmoede zal gehalveerd worden.

De wet gaat veel verder dan Covid-19-steun. Een miljard gaat naar nationale dienstverleningsprogramma’s. Zwarte landbouwers krijgen bij wijze van inhaalbeweging 4 miljard dollar. Er komen veel meer subsidies voor ziekteverzekering. Veel van die veranderingen, zoals de belastingvrijstelling voor kinderen, zijn wellicht permanent.

Zoals Michael Hendrix van het Manhattan Institute berekende, spendeerden de VS 4,8 biljoen hedendaagse dollars aan de Tweede Wereldoorlog. In het voorbije jaar gaven de VS 5,5 biljoen dollar uit voor de bestrijding van de pandemie.

De wet wordt breed gesteund in polariserende tijden. Driekwart van de Amerikanen staat erachter, onder wie 60 procent van de Republikeinen, volgens een enquête van Morning Consult. De Republikeinse Congresleden stemden tegen, maar de partij lijkt niet geïnteresseerd er een partijpolitieke krachtmeting van te maken. Toen ik dit donderdagochtend schreef, stonden er op de homepagina van Fox News twee artikels over de covidrelancewet, naast tientallen stukken over de Britse koninklijke familie en de cancelcultuur.

Op de een of andere manier oogst de gematigde Joe Biden vooral een geeuwreflex als hij progressief beleid ontwikkelt dat president Sanders of president Warren verontwaardigde reacties zou opleveren.

We beleven een moment zoals in 1981 aan de vooravond van de Reagan Revolution, maar dan in omgekeerde zin. Het is niet alleen zo dat de regering een nieuwe weg inslaat. Het hele paradigma van de rol van overheid in de Amerikaanse samenleving verschuift. Biden doet die tektonische platen niet verschuiven, hij drijft erop mee.

Het reaganisme was het juiste antwoord op de stagflatie van de jaren 70, maar het bidenisme is een steekhoudend antwoord op een heel ander stel economische problemen. Eén statistiek spreekt op dat vlak voor honderden: volgens een onderzoeksgroep onder leiding van Raj Chetty verdiende in 1970 90 procent van de 30-jarigen meer dan hun ouders op die leeftijd. In 2010 was dat slechts 50 procent.

Ooit gold in de Amerikaanse geschiedenis de premisse dat als je maar hard genoeg werkte economische zekerheid het gevolg zou zijn. Dat gaat niet op voor de millennials en Generatie Z, en veel andere mensen in de VS. Dat heeft een emotioneel klimaat gecreëerd dat de pandemie alleen maar versterkt – een klimaat van onzekerheid en kwetsbaarheid. En het leidt ook tot een intellectuele revolutie.

Men ging ervan uit – zelfs tien jaar geleden nog – dat de Fed niet zomaar volop geld kon bijdrukken. Men ging ervan uit dat de overheid niet zomaar enorme schulden kon opbouwen zonder de inflatie aan te wakkeren en verlammende intrestkosten op te stapelen. Beide bezorgdheden worden nu overboord gekeild door een grote groep denkers. Jaren van hoge schulden en soepel monetair beleid hebben niet geleid tot inflatie.

En dus wordt de terughoudendheid opgegeven. We zien monetaire en budgettaire ingrepen die tien jaar geleden ondenkbaar waren. Het is zoals het moment waarop de Republikeinen budgettair conservatisme inruilden voor de opwinding van de aanbodeconomie – wat uiteindelijk leidde tot dwaze belastingverminderingen voor de rijken.

De rol van de overheid wordt geherdefinieerd. Het uitgangspunt is nu dat de overheid moet ingrijpen om economische onzekerheid en ongelijkheid te verminderen. Zelfs Republikeinen zoals Tom Cotton en Mitt Romney broeden op een plan om de lonen van Amerikaanse werknemers te verhogen.

Dat is geen socialisme. Dit is niet de federale overheid die het zeggenschap over de economie voor zichzelf opeist. Dit is geen bundel programma’s om de macht van het bedrijfsleven te breken. Het vertrouwen van Amerikanen in de overheid is nog altijd klein. Dit is de transferstaat: de overheid herverdeelt enorme hoeveelheden geld door mensen geld toe te stoppen, en vertrouwt erop dat ze het op de juiste manier zullen uitgeven.

Beide partijen passen zich aan aan dat nieuwe paradigma. Met de wind in de rug komen de Democraten tot de conclusie dat Bidens beslissing niet voor een partijoverschrijdende aanpak te gaan om het relanceplan door te duwen, beter is dan Barack Obama’s poging om dat wel te doen. Ik weet niet of het filibusteren zal weggaan, maar het ziet er wel naar uit dat het zal afzwakken.

Slechte economische omstandigheden dreven de Republikeinse Partij weg van het libertarisme van Milton Friedman richting het populisme van Donald Trump. De Republikeinen hebben geleerd dat het in dit nieuwe tijdperk dom is de Democraten te bekampen op het vlak van herverdelingsbeleid. Ze kunnen verkiezingen wel nog winnen door cultuuroorlogen aan te gaan. Zoals Yuval Levin van het American Enterprise Institute opmerkt, zijn we misschien op weg naar een beleidsconvergentie, zonder dat de partijen dichter bij elkaar komen, want de Republikeinen vinden makkelijk culturele manieren om stemmen te ronselen.

Ik maak me zorgen over een wereld waarin we volop geleend geld uitgeven. De sceptische titel boven de laatste column voor zijn pensioen van Steven Pearlstein in The Washington Post is me bijgebleven: ‘In het Democratisch paradijs is lenen gratis, betaalt uitgeven zichzelf terug en stijgt de rente nooit.’

Maar inkomensongelijkheid, wijdverspreide kinderarmoede en economische kwetsbaarheid zijn de problemen van onze tijd. Het is het risico waard ze aan te pakken. Aanvankelijk leek Biden het derde hoofdstuk van het centrumlinkse Clinton/Obama-tijdperk. Maar dit is iets nieuws.

© 2021 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234