Zaterdag 25/06/2022

UitkijkpostJoël De Ceulaer

▶ Beste Tom Lenaerts, die groepsverkrachting is niet grijs of genuanceerd, maar pikzwart

null Beeld Studio Caro
Beeld Studio Caro

Elk weekend schrijft Joël De Ceulaer een licht satirisch getinte brief aan de (m/v/x) van de week. Hier kunt u die brief lezen of beluisteren.

Joël De Ceulaer

Beste Tom Lenaerts

En zo gebeurde het dat u zich vandaag, samen met Bart De Pauw, aan de verkeerde kant van de geschiedenis bevindt – een kwarteeuw nadat u als koddige en schalkse ruiters de Vlaamse harten veroverde. De ernst van uw respectieve misstappen is natuurlijk niet te vergelijken. De Pauw werd veroordeeld voor belaging en elektronische overlast. U wordt bekritiseerd omdat uw nieuwe serie Twee zomers, waarin een groepsverkrachtig van dertig jaar geleden centraal staat, een onverteerbare boodschap zou bevatten, die u zelf in een paar interviews expliciet hebt onderstreept. Sinds die interviews en de lancering van uw serie wordt u belaagd en ondervindt u stevige overlast vanwege opiniërend Vlaanderen – noem het een mediagangbang, waarbij iedereen eens over u heen wil.

Het vloekt met mijn natuurlijke houding, die zich zelden in het midden bevindt, maar in deze discussie kleef ik een genuanceerd standpunt aan. Ik schrijf u deze brief, mijnheer Lenaerts, als fan van uw werk maar met een gemengd oordeel, van Enerzijds tot tevens Anderzijds. Ik ga u verdedigen tegen de potsierlijke onzin die sommigen over uw serie schreven, maar zal mij tegelijk verplicht zien om eens aan uw oren te trekken.

Moralisering

Eerst die onzin: het wordt u kwalijk genomen dat u een groepsverkrachting gebruikt om aan entertainment te doen. Dat verwijt is zo knots en knetter dat het eigenlijk de moeite niet is om erop te reageren. Ik probeer het zo weinig mogelijk eens te zijn met Rik Torfs, maar op één punt moet ik hem wel gelijk geven: in het universum van de wokeness – ja, de term moet vallen – steekt men qua moralisering zelfs de Kerk van weleer de broek af. De nieuwe moraalridders zijn zéér enge lieden. Als je niet het onderscheid kunt maken tussen de auteur en wat zijn personages zeggen, als je dialogen in een boek, film of serie wil beoordelen op hun moraliteit – tja, dan mag je van mij je toetsenbord over de haag gooien. Dat is een advies voor auteur Gaea Schoeters, die in De Standaard beweerde dat je fictie niet op morele gronden moet beoordelen, maar het wel deed.

De mens, het dier dat graag verhalen vertelt, gebruikt moord, doodslag en andere zieke en ziekmakende misdrijven en wandaden al eeuwen als entertainment. Als ik alleen nog maar de eigen ervaring neem, dan is de lijst al erg lang. Ik zocht vermaak en ontspanning in bioscoop en voor de buis door te kijken naar onder meer: mannen die hun vrouw met een bijl achterna zitten, taxichauffeurs die een bloedbad aanrichten, fascisten die tongen afsnijden en jongemannen uitwerpselen doen eten, een seriemoordenaar die vrouwen in een put gooit, uithongert en vilt teneinde van de huid een jurkje te maken, presidenten die mensen onder de tram duwen, en voorts onnoembaar veel horror, oorlogsmisdaden, gijzelnemingen en sekteleiders die geheel krankzinnig werden. Ik voeg daar schroomvol maar eerlijk aan toe dat voornoemd entertainment van mijnentwege zelfs vaak gepaard ging met de nuttiging van een emmer popcorn dan wel een zak colaflesjes of ijspralines – het litertje frisdrank on the side niet te vergeten. Ik wil maar zeggen: wie bezwaar maakt tegen een serie over iets ergs, moet maar met een tutje naar Bumba kijken.

Aangrijpend

Tegelijk, en leen mij nu uw oor want ik ga eraan trekken, moet ik ook streng zijn. En dan gaat het natuurlijk over die interviews – die eeuwige, ellendige, dodelijk saaie interviews met BV’s die een nieuwe serie of quiz of inleefprogramma moeten promoten. Sommigen leuken zo’n interview op met een persoonlijk trauma – scheiding, verslaving, demente ouder, zeldzame huidaandoening –, anderen bedenken een Grote Boodschap waarmee ze de aandacht kunnen trekken.

U bent op uw privacy gesteld en koos voor het laatste: u wilde, luidde het in interviews, de nodige Nuance aanbrengen in die discussies over #MeToo. U had daar vast lang over nagedacht, maar nét niet lang genoeg. Aan die groepsverkrachting in uw serie valt niets te nuanceren. Vreemd genoeg hebt u die scène zo aangrijpend en trefzeker gefilmd dat elke normale kijker begint te rillen van verontwaardiging – iedereen die erbij betrokken was, van verkrachters over toeschouwers tot de man die de camera vasthield, zijn zo schuldig en medeplichtig als wat. Dit is niet grijs of genuanceerd, dit is pikzwart. Let wel, uw personages mogen alles nuanceren tot ze een ons wegen, maar ú mag dat niet. Enfin, u mag dat, maar het is een fatale inschattingsfout.

De heisa rond Twee zomers heeft één voordeel. Tot dusver kon er geen Vlaamse serie op de buis komen of iedereen viel omver van topcast en topscenario en topdit en topdat. Meestal is dat echter topflauwekul. Nu durven journalisten schrijven dat de personages ongeloofwaardig zijn – wat klopt. Maar dat dacht ik ook toen ik pakweg Tabula rasa en De dag zag. Uw serie sterkt mij in de overtuiging dat het cliché dat fictie ons veel leert over de mens, meestal onjuist is. Dank dat u die mythe hielp te slopen.

Nog veel succes en weinig nuance!

Joël De Ceulaer, senior writer

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234