Woensdag 29/01/2020

Opinie Bart Eeckhout

Beste Studio 100, een film als ‘Nachtwacht 2’, dat kan in 2020 echt niet meer

De cast van de tweede Nachtwacht-film ‘Het Duistere Hart’. Beeld Stduio 100

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

Eerst dit. In tegenstelling tot wat velen misschien denken, behoor ik niet tot het voorspelbare type anti-Studio 100-ouders. Ten aanzien van Plopsaland beschouw ik mezelf als Zwitserland: ik ben niet voor, maar ook niet tegen. Toen de Plopsa-koek en Maya-worst danig onder vuur kwamen te liggen, heb ik manmoedig hun verdediging op mij genomen. Ouders worden al met zoveel principes om de oren geslagen dat we zuinig moeten omspringen met moralisme. Ik verheug me erin dat mijn dochter het K3-fandom al achter zich gelaten heeft, maar ik heb nooit enig bezwaar geuit over haar blinde adoratie voor een andere schepping uit de mercantiel-creatieve geest van Hans Bourlon en Gert Verhulst: Nachtwacht.

Van die Nachtwacht kwam onlangs een tweede film uit. Een saaie zit, maar dat weegt niet op tegen het oordeel van mijn kinderen, die hem geweldig vonden. Hun geluk is mij wel drie bioscooptickets en anderhalf uur verveling waard. Hier schrijft dus geen cultureel correct scepticus, maar een goede klant van Studio 100. Een Nachtwacht-verkleedpak, -onesiepyjama, -dekbedovertrek, -drinkbus, -gezelschapsspel, -dagboek, -stickerboek, -monsterboek… noem het, en we hebben het. Zelfs de theatershow zat ik vrijwillig uit.

Toch is er één punt waar ik niet over geraak. Die filmcast van Nachtwacht 2! Zo wit. Of zo blank – ik ben daar taalkundig nog niet uit. Een film als Nachtwacht 2, dat kan in 2020 echt niet meer, beste Studio 100.

Ik wil het niet eens hebben over de hoofdrollen, bij wie je nog zou kunnen stellen dat de licht getaande huid van de Nederlandse weerwolf Giovanni Kemper een diversiteitsbonuspunt oplevert (maar niet heus). Kijk naar alle neven- en figurantenrollen. Allemaal wit/blank. Elke elf wit, elke herbergbezoeker blank. Waar zijn plots al die kleuren van K3’s regenboog naartoe? (Ik zwijg zedig over de verwijfde elfenrol waarmee die arme Steven Van Herreweghe opgezadeld is. Die tenhemelschreiend ongeïnspireerde homostereotypering is een apart opiniestuk waard.)

Ik ben heus niet de zoveelste socialerechtvaardigheidsstrijder die zijn ideologische vlag in het verdienmodel van Studio 100 wil planten. De monochromie van hun film valt pas goed op als je die andere kerstsequel bekijkt. In Frozen 2 (zelfde verdienmodel, alleen wat groter) is de bevolking van het koninkrijk Arendelle wel divers van tint en kleur. Zoals de samenleving dat ook is, tiens.

Al van zolang we naar Nachtwacht kijken – u wil niet weten hoe vaak we die aflevering met de Minotaurus al uitzaten – vraag ik me af in welk tijdsgewricht de serie zich afspeelt. De makers creëren een soort tijd- en inspiratieloos fantasy-Vlaanderen, dat het beste combineert uit een nostalgisch verleden en een herkenbaar heden. Nachtwacht keert terug naar de natuur, maar dan wel met de jeep, zoiets.

Zo wordt een apolitieke, neutrale ruimte geschapen. Het gaat hier om kindervertier, en dus valt dat zelfs toe te juichen. Maar Hans Bourlon & co. schijnen te denken dat ook ‘iedereen blank’ de neutrale keuze is. Ik meen dat ze zich daarin vergissen. Maak een neutrale doorsnede van de bevolking in gelijk welke Vlaamse stad en gemeente, en je treft er kleur aan. Het maakt de keuze voor een exclusief wit/blanke cast juist politiek, welja, gekleurd.

Excuuskleur

Misschien draaf ik door, maar er is wel een probleem. Voor zover ik me kan herinneren van de ontelbare uren Studio 100-tv die ik al mocht verteren, kan ik me geen diverse afkomst in hun kinderprogramma’s herinneren. Niet in Samson & Gert, niet in Mega Mindy, niet in Rox. Niet op de voorgrond, niet op de achtergrond. Alleen oudere kinderen acht Studio 100 blijkbaar geschikt om een klein toefje excuuskleur te verdragen in Campus 12 of Ghost Rockers. Het blijft een schraal palet.

Dat lijkt me om minstens drie redenen betreurenswaardig. Ten eerste voor de portemonnee van Bourlon en Verhulst. Door een groot deel van de bevolking buiten beeld te houden, missen ze een commercieel interessante doelgroep. Waarom zouden mensen voor hun talrijke producten vallen als nooit eens iets over hun leven verteld of gewoon maar getoond wordt?

Daarmee stelt Studio 100 – argument twee – ook gekleurde kinderen teleur die wel naar hun shows kijken. Waarom zouden elfen geen verschillende kleur kunnen hebben, zodat ieder kind kan geloven in de prachtig ambitieuze droom later zelf een sprookjeswezen te worden?

En ten derde: eigenlijk worden zo alle kinderen tekortgedaan. Onderzoek leert dat blanke kinderen en ouders zich te weinig bewust zijn van verschillen, en van de discriminatie en erger die daar soms mee gepaard gaat. De Nachtwacht-beeldvorming bevestigt het misverstand dat die problemen enkel de zorg zijn van gekleurde mensen zelf. Als we een inclusieve gemeenschap willen vormen, kan je niet enkel aan ‘de ander’ vragen om inclusief te zijn.

Geen misverstand, ik denk heus niet dat Studio 100 dat bewust doet. Hans Bourlon heeft vast en zeker weleens een diversiteitscharter getekend. Zijn uiterst succesvol ondernemerschap levert respect en gezag op. Het is hem oprecht gegund.

Ik ben dan ook niet het type dat gaat zeuren over mierzoete liedjes, bordkartonnen decors of boterhamworst. Studio 100 lijkt me dan weer niet het type bedrijf dat zich voor de ‘weg met ons’-kar laat spannen. Dan kunnen we het er vast wel over eens zijn dat die ‘witte vlek’ in hun oeuvre maar beter verbannen wordt, zoals de boze wezens in Nachtwacht naar de Onderwereld? Ad inferos, nog aan toe.

Bart Eeckhout. Beeld Eva Beeusaert
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234