Vrijdag 17/09/2021

UitkijkpostJoël De Ceulaer

Beste Rik Torfs, niet alles is zomaar een mening en vatbaar voor twijfel

Rik Torfs. Beeld Studio Caro
Rik Torfs.Beeld Studio Caro

Elk weekend schrijft Joël De Ceulaer een licht satirisch getinte brief aan de (m/v/x) van de week. Hier kunt u die brief lezen of beluisteren.

Beste Rik Torfs,

Voor ik mijn klavier een maand in de koelkast onderbreng, ter recuperatie en afkoeling, neem ik de gelegenheid te baat om u te melden dat het de voorbije maanden ook een beetje koud was in mijn hart, omdat ik u node heb gemist. Dat was nog een van de zware nevenwerkingen van het virus: uw tergende afwezigheid in het maatschappelijke debat. U schreef geen gracieuze cursiefjes meer in Het Laatste Nieuws, Knack bleef verstoken van uw doorwrochte essays, en zelfs in De afspraak mocht u maar twee keer een nieuw boekje komen pluggen. Eén keer wist de redactie u nog naar binnen te smokkelen omdat er iets oninteressants met de paus aan de hand was, maar op alle andere dagen moesten wij het zonder u stellen. Doordat de studio altijd moest volgestouwd met virologen en biostatistici, bleef uw wijsheid meer dan een jaar onderbenut. Hoe ziet u de geopolitieke spanningen evolueren in het licht van ons energiebeleid? Wat met de gemiste penalty van Marcus Rashford? Quid bikinislip in het vrouwenvolleybal? Stuk voor stuk kwesties die door uw afwezigheid niet konden worden geduid – er waren momenten waarop ik overwoog in hongerstaking te gaan tot de VRT u opnieuw een plek aan alle debattafels zou hebben gegeven, maar ik leerde mij te vermannen. Toch hoop ik dat u bij het begin van het nieuwe seizoen weer dagelijks op de buis bent.

Monkel

Niet dat wij het altijd met elkaar eens zijn, dat weet u. In een vorige brief drukte ik mijn teleurstelling uit over uw vervaarlijk verschuivende opinies. Voor een christen hebt u sinds enige tijd wel érg veel begrip voor de macht en vaak een scheutje minachting voor de machtelozen. Ik ga ervan uit dat zulks mede een kwestie is van marketing: een merk, zoals u dat bent, moet tegelijk rustige vastheid en voortdurende flexibiliteit uitstralen. Flexibel bent u qua inhoud, behoudend qua vorm en mimiek: wie de klank uitzet, ziet niet of u u boos bent dan wel opgewekt. Met die monkel kunt u alle kanten uit.

Naast die vaak harde, onbarmhartige standpunten, die Onze Lieve Heer volgens mij tot tranen toe bewegen, houdt u er sinds kort helaas ook onjuiste opvattingen over klimaat en wetenschap op na. Ik schrijf u deze brief ook, professor, om u daar tijdig op te wijzen, vóór u helegans van het padje in de gracht belandt. Ook inzake wetenschap geldt immers het evangelische woord van Mattheus, hoofdstuk 7: “Maar de poort is nauw en de weg is smal, en weinigen zijn er die hem vinden.”

Eerst het klimaat. Ik weet niet of het kerkrechterlijk geoorloofd is, maar ik wil gerust bij u opbiechten dat ik vroeger ook graag contrair was jegens het alarmisme – een houding die ik volledig heb laten varen, bij wijze van intellectuele midlife crisis, zeg maar, wat mij de aanschaf van een motorfiets en al dat gedoe met overspel heeft bespaard. Weer is niet hetzelfde als klimaat, zoals u terecht tweette deze week, maar de link tussen het extreme weer en het opwarmende klimaat benadert de totale onomstotelijkheid. Ik zou u willen aanraden om niet langer contrair te zijn om toch maar contrair te kúnnen zijn. Niet alles is zomaar een mening, niet alles is even vatbaar voor dissidentie en twijfel.

Methodisch

Daarmee zijn we aanbeland bij uw bredere blik op het wetenschapsveld. Vergeef mij dat ik weer zondig, vader, maar iemand moet het zeggen: die blik deugt niet. Op Twitter, uw laatste verbinding met de publieke opinie, doet u het voorkomen alsof wetenschap drijft op “methodische twijfel” – u haalt er dan ook de Franse filosoof René Descartes bij, die in 1637 aan álles begon te twijfelen, maar louter als een methode om vaste grond onder de voeten te vinden. Wat lukte, want hij twijfelde finaal aan alles, behalve aan het feit dát hij twijfelde – en dus “dacht”. Vandaar: “Ik denk, dus ik ben.” Eeuwige roem werd zijn deel! Maar dat heeft dus niets met de wetenschappelijke methode te maken: wetenschappers banen zich, via hypotheses die aan de realiteit worden afgetoetst, stapje voor stapje een weg naar steeds minder twijfel en steeds meer kennis. Over ons en onze wereld.

Twijfel is gezond, maar radicale twijfel wordt overschat. Kunstenaars en kerkjuristen nemen het woord graag in de mond terwijl ze peinzend in de verte staren, omdat het lekker geleerd klinkt. Maar soms is twijfel onkies. Zoals een mening soms waardeloos is. In het democratisch debat mag het blijven botsen, in de wetenschap ligt dat anders. Daar is de dwarsdenker die naarstig inbeukt tegen de consensus doorgaans niet de nieuwe Galileo Galilei, maar meestal een verdwaalde eenzaat. Zoals de door u al maandenlang innig bezongen Lieven Annemans toen hij de tweede golf niet wilde zien aankomen. Als het over harde wetenschap gaat, tellen cijfers en feiten. Misschien is dit het misverstand: u denkt dat alle academici aan wetenschap doen. Helaas. Mochten er alleen kerkjuristen bestaan, dan woonden we nog in hutten. Zonder tv, met een permanente longontsteking.

Zomerse groeten!

Joël De Ceulaer, senior writer

Joël De Ceulaer gaat vier weken met vakantie. Zijn brief is terug op zaterdag 28 augustus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234