Woensdag 23/09/2020

OpinieMartha Balthazar

Beste grote witte mensen, jullie kennis voelt als koppigheid, jullie realisme als luiheid

Een Black Lives Matter-betoging in Brussel.Beeld Photo News

Martha Balthazar is dramastudente aan het KASK, schrijfster en activiste. Ze won met haar essay ‘Five chapters on wanting both ways’ de Emile Zola Prijs 2020.

Een witte man op de bus vertelde mij dat het eindigen van racisme gewoon tijd nodig heeft en vroeg of we dit niet “op een volwassen manier” kunnen aanpakken. Witte politici zeggen op Twitter dat ze discriminatie erg vinden maar stemmen tegen de praktijktesten voor het traceren van discriminatie op de huurmarkt. Een witte oud-leerkracht post een filmpje van een zwart en een wit kindje die innig knuffelen. “Zie je wel”, schrijft ze, “liefde overwint alles.” Mijn tante vindt het allemaal wat heftig: “Ik ben toch geen racist en ik wil ook niet zo genoemd worden.”

Beste grote witte mensen, hier spreekt een kleine witte mens – het voelt even alsof dat onderscheid belangrijk is. Misschien kunnen jullie het je nog herinneren, dat moment waarop je merkt dat jullie ouders ook feilbare mensen zijn. Er breekt iets. Op dat moment komt de werkelijkheid die ze voor jou bouwden en die je zonder het goed te weten als waarheid had geaccepteerd, op losse schroeven te staan. 

De laatste weken was er een storm aan Instagram-verhalen, YouTube-video’s en podcasts beschikbaar waarin hoofdzakelijk zwarte mensen en mensen van kleur hun stem gebruikten. Hierdoor werd bij een stuk van mijn generatie – we moeten vrees ik altijd in bubbels denken – een gesprek gevoerd dat via reguliere media niet te voeren blijkt. Een inhoudelijk diepgaand en uitdagend gesprek waarbij witte academici en politici niet de overhand konden nemen. Jullie witte kinderen werden deel van een debat waarin wit privilege en raciale ongelijkheid het probleem zijn van witte mensen, iets dat wij horen op te lossen. Niet de problemen van zwarte mensen of mensen van kleur waarvoor wij ons eventueel empathisch kunnen opstellen. 

Wij luisterden en leerden bij, vooral over hoeveel we nog te leren hebben. Dat we al die tijd zo druk deel probeerden te zijn van jullie grotewittemensenwereld, waardoor we blind waren voor de onrechtvaardigheid waar die wereld op steunt en de constante machtsuitoefening die daarmee gepaard gaat. Of liever nog, dat we het ons kunnen permitteren hier blind voor te zijn. Het racismedebat loslaten of relativeren is een gestolen luxeproduct. We leerden in enkele dagen zoveel bij dat het gênant is te bedenken hoeveel we hadden kunnen leren, mochten we hier door jullie in onderwezen zijn. Mochten ook jullie dit gesprek zijn aangegaan.

Oproep om stilte

Beste grote witte mensen, jullie vraag om dit volwassen aan te pakken is hypocriet. Volwassen zijn lijkt vooral te betekenen dat je de werkelijkheid zoals ze nu is voor waarheid aanneemt. Met volwassen zijn wordt orde bewaren en tijd nemen bedoeld. Wat zoveel betekent als niets doen. De oproep om vrede voelt als een oproep om stilte. 

Ook het goedbedoelde verhaal ‘racisme met liefde bestrijden', dat ik herken van de lessen zedenleer, maakt jullie verdacht. Als je racisme enkel ziet als een intermenselijk probleem, een vorm van haat die kan worden bestreden met liefde, dan schiet dat mijlen tekort. Het lijkt op een afleidingsmanoeuvre, een manier om het niet te moeten hebben over institutioneel of structureel racisme, over de mechanismen die ongelijkheid draaiend houden. Over welke kleur en naam je best hebt wanneer je een appartement wilt huren, een sollicitatie doet, een overtreding begaat, een examen aflegt… Deze mechanismen krijg je niet zomaar met liefde weg, dat vraagt grote veranderingen. Het soort veranderingen die moeite en geld kosten.

Elke keer wanneer je zegt dat racisme gewoon haat is en jij dus geen racist bent, weiger je je eigen blinde vlekken te erkennen. Weiger je bij te leren. Weiger je een echt gesprek over ons koloniaal verleden, over representatie, over kansarmoede, over al dit soort zaken die in en rond onszelf te makkelijk verdoezeld worden.

Antiracistisch zijn vraagt geen tijd, het vraagt werk. Het is een proces waarbij je je ego aan de kant moet zetten, de dingen moet herzien, je openstellen voor de werkelijkheid van een ander. Laat dat nu net zijn wat grote mensen niet graag doen.

Ik schrijf om jullie te waarschuwen dat jullie door de mand vallen. Dat jullie kennis als koppigheid voelt, jullie inzicht als nalatigheid, jullie realisme als luiheid. Misschien schrijf ik ook in de hoop dat jullie durven bij te benen, jullie comfortzone verlaten. Dat jullie bewijzen dat volwassen zijn niet wil zeggen dat je niet meer kunt veranderen, dat je geen enkele flexibiliteit of openheid meer bezit. Dat volwassen zijn geen onrechtvaardige bezigheid hoeft te blijven en dat jullie begrijpen dat vooral jullie de machtsposities bezitten om deze wereld beter te maken. Doe de volgende generatie een gunst: neem jullie verantwoordelijkheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234