Donderdag 20/02/2020
Al acht maanden draait alles rond één vraag: met of zonder N-VA?Beeld Tim Coppens

ColumnCarl Devos

Bent u ze ook kotsbeu, die opgeklopte plotwendingen in die Wetstraat-soap?

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Bent u ze ook kotsbeu, na 239 dagen, die afgedragen opgeklopte plotwendingen in die Wetstraat-soap zonder regie? De Wetstraat draait zo hard in cirkels dat het gangpad tot loopgraaf is uitgesleten. In de Dorpsstraat klotsen onbegrip, boosheid en verontwaardiging over de rand. Al acht maanden draait alles rond één vraag: met of zonder N-VA?

Vande Lanotte en Reynders bouwden stellingen voor een regering met PS en N-VA, maar dat kon niet slagen omdat de PS aan paars-groen dacht en N-VA weinig ruimte liet. Al had De Wever er een Antwerpse coalitie in Vlaanderen voor over. De PS en MR zijn er in alle gangbare formules bij en zien een regering met N-VA voorlopig als een aandoening die ze moeten uitzweten vooraleer tot een regenboogcoalitie (PS en sp.a, Open Vld en MR, Groen en Ecolo, aangevuld met CD&V) te komen. Paars-groen, zonder CD&V, is immers mislukt. Wegens te nipt wou MR er CD&V bij, die weigerde. Nu Emir Kir uit de PS is gezet, is paars-groen zonder CD&V helemaal onmogelijk. Wie een oor heeft binnen de fractie van Open Vld hoort daar stemmen tegen paars-groen. Paars-groen is dood, leerde de Senaat vorige week nog eens. Maar CD&V wil niet in een regenboog: ze laat N-VA niet los. Daar heeft ze goede redenen voor.

Om CD&V op andere gedachten te brengen, mochten Coens en Bouchez de nota-Magnette herschrijven. Dankzij de MR heeft CD&V sindsdien de sleutels in handen. Bouchez, een amateur, realiseerde het omgekeerde van wat hij beoogde: Coens-Bouchez brachten de regenboog geen millimeter dichter, wel N-VA terug in beeld.

Die wil volgens tegenstanders niet besturen: N-VA wil alleen de boel rekken en verzieken. Toch had De Wever maar enkele woorden op een nieuwjaarsreceptie nodig om ook anderen buiten CD&V te doen zeggen dat de piste met N-VA toch maar eens ernstig bekeken moet worden. De PS begreep dat ze het haar toekomstige Vlaamse coalitiepartners nog moeilijker maakt als ze N-VA blijft afhouden.

Weinig reden tot optimisme

Vandaag moeten de informateurs het staatshoofd vertellen hoeveel ‘verduidelijking’ er al is over een coalitie tussen PS en N-VA: weinig. N-VA stak de hand uit, PS sloeg die niet af. Weinig reden tot optimisme, al is de neiging groot om naar elk stuk wrakhout te grijpen. Er is een wil om op basis van concrete dossiers verder te praten, maar er is ook wantrouwen en veel onderling verschil. Bij de PS vrezen ze verkiezingen na mislukte onderhandelingen met de duivelse N-VA: dat zou de PS in Franstalig België stemmen kosten.

Zulke gesprekken tussen PS en N-VA waren er al eerder, maar nooit na de mislukking van paars-groen en de weigering van CD&V om in een regenboog te stappen. PS, MR en delen van Open Vld zijn even overtuigd van een regenboog als CD&V van een regering met N-VA. Dat Magnette CD&V en N-VA tijdens zijn informatieronde uitsloot, zijn ze bij CD&V niet vergeten. Het verhaaltje dat zodra Koen Geens de Zestien krijgt CD&V overstag gaat, is veel te dun.

Er zijn immers bewegingen onder de waterlijn, die tactische formatiecasuïstiek tot faits divers herleiden maar de formatie ook beïnvloeden. Na 26 mei zijn enkele strategen danig geschrokken. Er is onderzoek over wat er partijen in de toekomst te wachten staat: niet veel goeds en niemand denkt dat wat traditionele partijvernieuwing het tij keert. Er zijn lessen uit het verleden, over de structurele bestuurshandicap die ons Belgisch model met zich meesleept. Dat doet sommigen verder denken dan de huidige formatie.

Geen kartels meer op tafel

Een regenboogcoalitie telt zeven onmisbare partijen, niet eens voor een staatshervorming, gewoon om te besturen. Voor de verzoening van water en vuur in paars-geel zijn vijf partijen nodig. Welke kleur en samenstelling de toekomstige regering ook heeft, de uitdagingen blijven immens en de kassa leeg. Er moet iets gebeuren om deze logge tanker anders te besturen.

Na de kieswethervorming uit 2002 (provinciale kieskringen en -drempel) ontstonden kartels, maar die sanering van het partijlandschap is mislukt. Kartels liggen nergens meer op tafel. Vandaar dat in stilte nagedacht wordt of en hoe een politieke hergroepering zinvol zou zijn. Aan linkse zijde is en blijft dat zeer moeilijk. Groen en sp.a groeien niet naar elkaar toe maar uit elkaar. Aan de centrumrechterzijde is meer mogelijk. Als daar ooit één grote, nieuwe Vlaamse partij zou ontstaan, uit grote delen van N-VA, CD&V (en Open Vld), is die incontournable. Vlaanderen schuift naar rechts, zelfs veel kiezers van Groen, sp.a en PVDA zien zichzelf niet links (resp. 40, 47 en 52 procent, citeerde Knack).

Stel je voor dat politici daar al over nadenken. Zij zouden allicht geen zin hebben om elkaar nu te verliezen, in pakweg een regenboog. Het komt er vermoedelijk niet van, die hergroepering, maar het aftasten schept al banden. Onder de waterlijn ziet de formatiesoap er wat anders uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234