Vrijdag 20/09/2019
Beeld AFP

Opinie

België kan meer voor het Amazonewoud doen dan we denken

Dieter Van Besien is Kamerlid voor Groen.

Een beperkt aantal financiële instellingen heeft de macht om het Amazonewoud te redden. België en de EU moeten hen een duw in de juiste richting geven

Nu het grootste bos van deze planeet – het Amazonewoud – al weken geteisterd wordt door branden, staat de toekomst van dit uitzonderlijk stuk aarde bovenaan de politieke en journalistieke agenda. Meer dan terecht, onder meer vanwege zijn essentiële rol in het tegengaan van de klimaatverandering. Wanneer we willen voorkomen dat we de volgende jaren niet meer dan jammerende toeschouwers zijn, die van verre de “dodenwake voor de Amazone” (The Economist) bijwonen, moeten we elk mogelijk instrument gebruiken om verdere schade te voorkomen. Recent onderzoek lijkt er immers op te wijzen dat simpelweg wachten totdat de termijn van de regering-Bolsonaro er opzit geen optie is. Nog enkele jaren, en het Amazonewoud kan zo sterk aangetast zijn dat zelfs de meest toegewijde en milieubewuste Braziliaanse president het ineenstorten van dit woud tot een droge savanne niet meer zou kunnen stoppen.

Maar zelfs wanneer de Braziliaanse regering doof blijft voor protesten tegen haar agressieve en vernietigende politiek op het vlak van klimaat en biodiversiteit, kan de Europese Unie verdere ontbossing tegengaan. Het grootste deel (tot 80 procent) van de ontbossing in Brazilië is immers te wijten aan de productie van soja en rundvlees. Onder de titel ‘Slapende Financiële Reuzen’ betogen onderzoekers van de Universiteit van Stockholm dat slechts zestien financiële instellingen samen voldoende aandelen bezitten in een aantal van de belangrijkste soja- en rundvleesbedrijven om het beleid van deze bedrijven in een duurzame richting te sturen. Op dit moment maken deze financiële spelers daar echter niet of nauwelijks gebruik van.

Twee groepen bedrijven maken het mogelijk via enkele gerichte maatregelen een grote impact te hebben op de Braziliaanse ontbossing. Aan de ene kant beheersen slechts enkele bedrijven een zeer groot deel van de Braziliaanse soja- en rundvleesindustrie. Aan de andere kant bezitten enkele grote, internationaal actieve financiële spelers zoals BlackRock en Vanguard een groot deel van de aandelen van deze bedrijven, zoals onder meer in kaart gebracht door de ngo Amazon Watch. De Europese Unie en haar lidstaten kunnen deze financiële spelers aanzetten om hun potentiële macht ook echt beginnen te gebruiken om schadelijke ontbossing een halt toe te roepen. De financiële instellingen kunnen dat doen via aandeelhoudersstemmingen of directe interactie met managers. Ze kunnen dreigen om hun aandelen in deze bedrijven af te stoten als het beleid niet verbetert. De EU heeft een heel scala aan maatregelen die ze kan nemen om deze financiers te overtuigen. Dat gaat van boetes tot verminderde toegang tot de Europese financiële markten.

Luchtfoto van een bosbrand in het Peruviaanse deel van het Amazonewoud. Beeld AFP

België moet niet alleen op Europees niveau aan de kar trekken. Als de grootste aandeelhouder van grootbank BNP Paribas is het ook de taak van de regering grondig na te vragen hoe deze bank haar omvangrijke leningen van meerdere miljarden euro’s aan een aantal van de bedrijven die de Braziliaanse soja- en rundvleesindustrie domineren (Cargill, ADM, Bunge, Louis Dreyfus Company) verantwoordt en onder welke voorwaarden deze leningen zijn gegeven. Hetzelfde geldt voor de aandelen van deze bedrijven die BNP Paribas bezit (met name in Minerva, Marfrig en Bunge).

Werk aan de winkel

De regering moet nagaan of de bank deze rol als leningenverstrekker en aandeelhouder actief invult door te pleiten voor een echt duurzaam bosbeleid, of ze de toeleveringsketens van deze bedrijven grondig monitort, veroordelingen voor illegale ontbossing in de gaten houdt, aandeelhoudersresoluties over striktere klimaat, milieu- en mensenrechtennormen indient of steunt, en overweegt zich terug te trekken wanneer het bedrijf niet aan deze strikte normen voldoet.

Beeld ID/ Bob Van Mol

BNP Paribas heeft zich recent teruggetrokken uit de financiering van een onmenselijk privaat gevangenisbedrijf in de VS. Daarnaast is het de op een na hoogst scorende financiële instelling in het recentste Forest 500-rapport over de bedrijven met de grootste potentiële impact op wereldwijde ontbossing. Dit toont aan dat de bank niet doof is voor ethische, ecologische en sociale argumenten. Dat het met slechts 55 procent deze hoge ranking behaalde, toont ook dat er zowel bij BNP Paribas als bij de rest van de financiële wereld nog heel wat werk aan de winkel is om de ontbossing écht een halt toe te roepen.

Niet alleen de Braziliaanse regering moet haar verantwoordelijkheid opnemen. Ook België en onze Europese partners hebben hier een belangrijke rol te spelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234