Zondag 23/02/2020

OpinieEva Smets

België heeft de regie van het wereldtheater even in handen. Dit is wat wij verwachten

Minister van buitenlandse zaken Philippe Goffin (MR) op de persconferentie voor het Belgisch voorzitterschap van de VN Veiligheidsraad. Beeld BELGA

Eva Smets is algemeen directeur Oxfam-Solidariteit; werkte negen jaar als ngo-lobbyist bij de Veiligheidsraad in New York.

Onder het motto “Consensus smeden, bouwen aan vrede”, startte ons land ruim een jaar geleden haar niet-permanent lidmaatschap in de VN Veiligheidsraad, het internationale orgaan dat geacht wordt te waken over de internationale vrede en veiligheid. Vandaag komt er een uitdaging bovenop en heeft België als voorzitter van de Raad de regie van het hele wereldtheater een maand in handen. Wat mogen we verwachten?

Consensus smeden

Afgelopen jaar was alvast geen lachertje. Geopolitieke belangen maken het moeilijk om compromissen te sluiten. Er was de handelsvete tussen Trump en Xi Jinping, de doordachte Russische veto’s rond Syrië of een spijbelende VS tijdens belangrijke raadszittingen.

Toch bereikten de Belgen verschillende keren gelijkgezindheid. Europees weliswaar, want samen met Frankrijk, Polen, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk sprak ons land zich onder meer uit rond de situatie in Israël en Palestina of Burundi. Verschillende keren nam België haar beslissing op basis van humanitaire principes en slaagde er daarbij in om andere leden mee te trekken. Denk maar aan de gecoördineerde beslissingen rond het belang van humanitaire toegang rond Jemen of Somalië. Ook de invloed van ons land om het mandaat van MONUSCO te verlengen was belangrijk voor de bevolking in Oost-Congo.

Knap werk, dat mag gezegd. Maar zal België deze maand een aantal deals kunnen verzilveren waar mensen in conflictsituaties beter van worden?

Tijdstekort

Wereldwijde conflicten zorgen ook in 2020 immers voor aanhoudende humanitaire crisissen. Wapens blijven de nakende hongersnood in Jemen voeden. Het opflakkeren van militair geweld in Idlib verplicht ook vandaag honderdduizenden mensen te vluchten. In Oost-Congo waait Ebola terug op. En dichter bij huis worden vluchtelingen weggeduwd naar onmenselijke omstandigheden in onder meer Libië, Griekenland of Turkije.

2020 zal, net als 2019, een jaar vol geopolitieke uitdagingen worden. Zo is er de uitgesproken Amerikaanse steun voor een annexatie van bezet Palestijns gebied, een Burundees verkiezingsproces in zicht en Russische en Chinese tegenwerking rond humanitaire toegang tot Syrië. In 1 maand kan België de neuzen niet in dezelfde richting zetten. Dit kan je niet zomaar ‘fixen’.

Bovendien mogen we ons hier niet op blindstaren. Het ‘compromis’ mag geen doel op zich worden. Het sluiten van deals in chique bureaus blijft in schril contrast staan met de situatie van de mensen in conflictgebieden.

Wat mogen we dan wel verwachten van België deze maand? Net zoals alle niet-permanente leden, lijkt het moeilijk voor een land als België om effectieve verandering te brengen. Geen vetorecht, noch voldoende tijd. Wat is één maand, laat staat twee jaar lid maatschap van de Raad in een realiteit van conflicten die soms al meer dan vijftig jaar aanslepen?

Bouwen aan inclusieve vredesprocessen

Toch is dit een aanmoediging om de mouwen op te stropen. Samen met bondgenoten, kan België belangrijke stappen zetten in de richting van duurzame oplossingen. Het kan de aandacht terug brengen naar de mensen die de gevolgen van de huidige wereldpolitiek effectief dragen, en naar de verplichtingen die leden van de VNVR hebben ten aanzien van deze gemeenschappen. Dit lijken kleine stappen, maar ze zijn onontbeerlijk omdat mensen wereldwijd hun vertrouwen behouden in de VNVR.

Als voorzitter van de Veiligheidsraad heeft België deze maand een unieke kans om mensen die vaak het zwijgen wordt opgelegd terug een stem te geven. Vrouwen die ingezet worden in het conflict in Jemen, bijvoorbeeld, maar nergens een plaats wordt aangeboden aan de onderhandelingstafel. Of jongeren die luidkeels om verandering roepen omdat ze geen toekomstperspectieven zien. Het is nochtans hun toekomst die op het spel staat.

Het uitblijven van een federale coalitie is hierbij niet relevant. Minister van Buitenlandse Zaken Philippe Goffin (MR- zei in december op RTL: “Buitenlandse Zaken en Defensie kennen geen lopende zaken. Er bestaan internationale verplichtingen en mijn missie is om mijn rol voor 100 procent te vervullen.”

Hij kan er dus voluit voor kiezen om de stemmen van Syrische vrouwen of Burundese jongeren luider te laten weerklinken dan de bondgenoten van hun leiders. Meer met mensen spreken, in plaats van over, “nothing about them, without them” dus. Kan dat alsjeblieft het motto van 2020 worden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234