Maandag 30/03/2020

Opinie

Beantwoord Poetins provocaties met principes, niet met emoties

Arnout Brouwers.Beeld rv

Arnout Brouwers was correspondent in Moskou voor de Volkskrant (2006-2013) en publiceerde onlangs Rodina. Tussen apathie en revolutie (Atlas Contact).

Toen in 2006 Aleksander Litvinenko met een zeldzaam gif werd vermoord door twee Russische agenten, duurde het vele jaren voordat de Britse regering haar verontwaardiging toonde. Een van de politici die destijds op de rem trapten, is de huidige premier Theresa May. Zij reageerde deze week furieus op de moordaanslag met een zeer zeldzaam zenuwgas tegen oud-agent Skripal en zijn dochter op Britse bodem. Het middel, dat makkelijk tot de Russische staat te traceren was, werkt als zout in de wonde: het oogt als een openlijk affront, een indruk die versterkt wordt door de aanvankelijke reacties vanuit Rusland.

Het contrast is opmerkelijk – en veelzeggend over de verslechterde relaties met Rusland.

Het internationale keerpunt waren de Russische inname van de Krim en de vanuit het Kremlin opgestookte oorlog in Oost-Oekraïne in 2014, die leidden tot westerse sancties. Maar al sinds de plotse opkomst van protesten in Moskou in december 2011, lijkt president Poetin het roer te hebben omgegooid. Voorheen wilde hij Rusland in de eerste plaats versterken als economische grootmacht, waarin Russen gaandeweg beter gingen leven en waarin het land gebaat was bij stabiele relaties met het Westen.

Maar na zijn herverkiezing in 2012, die volgens hem ondermijnd werd door vanuit het Westen georganiseerde protesten, liet hij de nationalistische geest uit de fles. De ‘terugkeer van de Krim’ was een propagandacoup in eigen land. Maar dit nieuwe model rust op een agressief wereldbeeld waarin het Westen een grote dreiging is, sprake is van voortdurend onderhuids conflict, en waarin dus ook andere ethische normen gelden dan normaal.

Kortom, de Nieuwe Poetin heeft confrontatie met het Westen nodig. De grootste gift die westerse landen hem kunnen geven, is meegaan in dit confrontatiemodel. Maar dit is géén Koude Oorlog 2.0. Geopolitiek is niet Rusland, maar veeleer China de grootste bedreiging voor de huidige, op westerse regels geënte ordening. Of het Westen zelf, dat soms niet langer in zijn eigen waarden lijkt te geloven. Het Kremlin speelt de rol van internationale horzel met overtuiging, maar het lijkt de beperkingen aan de Russische macht beter te kennen dan menig westers politicus. Het Kremlin opereert uiteindelijk vanuit een positie van zwakte, al is het effect er vaak niet minder gevaarlijk om.

Gerichte tegenmaatregelen

Dat vereist van westerse landen een heldere strategie, die zich keert tegen wangedrag vanuit het Kremlin maar de deur voor uiteindelijk engagement altijd openlaat. Dat vraagt, waar nodig, om harde maar goed gerichte tegenmaatregelen, onderlinge solidariteit tussen bondgenoten, en een duidelijker communicatie over westerse intenties op lange termijn.

De eerste reactie van de Britse premier May past daarin. Van belang was donderdag ook – na de aanvankelijke stilte in het Witte Huis en de bedenkingen in het Elysée – de gezamenlijke verklaring van Macron, May, Merkel en Trump, die onder meer vaststelde dat de aanval op Skripal met een chemisch wapen niet alleen een aanval op de Britse soevereiniteit is maar ook een schending van het volkenrecht.

Tijdens haar toespraak in het parlement onderstreepte May: "We hebben geen ruzie met het Russische volk." Die houding zou ook de leidraad moeten blijven bij eventuele verdere stappen. Je kunt gericht corrupt oligarchengeld in Londen aanpakken en tegelijk studiebeurzen voor Russische studenten uitbreiden. De Britse stap naar de OPCW (Organisatie voor het verbod op chemische wapens) was zo’n voorbeeld van wijs diplomatiek handelen. Beantwoord provocaties met principes, niet met emoties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234