Dinsdag 02/03/2021
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

OpinieAlain Gerlache

Bart De Wever zal keuzes moeten maken als hij het grote akkoord met de PS tegen 2024 wil bereiken

Journalist Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Hij doet dat afwisselend met oud-journalist Walter Zinzen en oud-journalist en -politicus Siegfried Bracke.

Polemieken zijn vaak steriel. Maar soms kunnen ze interessante inzichten opleveren. Dat is het geval met de discussies over de plannen van het Brussels Gewest om een kilometerheffing in te voeren. Niet zozeer over de grond van de zaak, want velen zijn ervan overtuigd dat een dergelijke voorziening noodzakelijk is. Het gaat meer over de aanpak: sommigen vinden die nodig om verandering teweeg te brengen, anderen zien er een uiting in van de arrogantie die hoofdsteden eigen is. Maar men lijkt over het hoofd te zien dat de Brusselaars, alle Brusselaars, met hun houding tegenover zowel Vlaanderen als Wallonië tonen dat ze meer en meer een eigen toekomstvisie ontwikkelen en die samen willen waarmaken. Kortom, dat ze in de eerste plaats Brusselaars zijn, ongeacht de taal die ze spreken.

Die evolutie is niet nieuw. Ze kreeg gestalte met de invoering van het Brussels Gewest in 1989, bijna tien jaar na de installatie van de twee andere gewesten. Die vertraging was te wijten aan het verzet van Vlaanderen, dat Brussel, een grotendeels verfranst maar historisch Vlaams gebied, niet wou loslaten. Maar ook aan de besluiteloosheid van de Franstaligen, die verdeeld waren tussen enerzijds de ‘communautaristen’, die een taalgemeenschap bepleitten, en anderzijds de ‘regionalisten’, voorstanders van sterke gewesten. Dat verklaart het gewicht van de gemeenschappen in de Brusselse structuren. Sindsdien is de Brusselse identiteit blijven evolueren omwille van de sociologische mutatie van het gewest en de problemen waarmee het vandaag geconfronteerd wordt. Om de uitdagingen voor de steden van de 21ste eeuw aan te pakken, moeten we naar 2050 kijken in plaats van in 1950 te blijven hangen.

In de twintigste eeuw was er alvast geen sprake van een stadstol. Integendeel, toen bouwde men viaducten: Leopold II, Reyers, Herman-Debroux. Stedelijke snelwegen die de pendelaars uit Vlaanderen en Wallonië aanspoorden om met de auto naar Brussel te komen. Ze verminkten de stad, sneden hele wijken doormidden en brachten veel overlast mee voor de inwoners. Mettertijd zijn die viaducten beginnen afbrokkelen, net als de mobiliteitsvisie waaruit ze zijn voortgekomen. Brussel wordt weer een stad voor de Brusselaars en niet voor de automobilisten van het noorden en het zuiden.

Ook op het institutionele vlak zijn de structuren uitgeput. Net als de viaducten hebben de Gemeenschappen, die bruggen moesten zijn, hun beste tijd gehad. In feite verdelen ze de Brusselaars op een manier die meer en meer artificieel is. Wordt het geen tijd om ze op hun beurt te ontmantelen? Een voor het onderwijs bevoegd Brussels Gewest zou bijvoorbeeld eindelijk echt tweetalige scholen kunnen openen, naast de Nederlandse en de Franse. Zou dat geen positievere manier zijn om het Nederlands te promoten?

Publiek geheim

Bij de Franstaligen komt er schot in de zaak, vooral in Wallonië, waar de transfer van onderwijs of cultuur naar Wallonië niet langer taboe zijn. De Franse Gemeenschap, die zwakke schakel van het Belgische systeem, houdt alleen uit gewoonte stand. Zelfs haar huidige liberale minister-president, Pierre-Yves Jeholet, verklaarde enkele jaren geleden dat hij voorstander was van een België met vier gewesten, inclusief het Duitstalige Ostbelgien. Dat standpunt wordt ook zonder complexen verdedigd bij de MR, door de vicevoorzitter van de partij en Waals minister Luc Crucke. En vooral: in de PS zijn de regionalisten nog nooit zo machtig geweest, met Paul Magnette aan het hoofd van de partij en het duo Pierre-Yves Dermagne en Thomas Dermine in de federale regering. In De Afspraak op vrijdag was de voorzitter van de PS heel duidelijk: “Twee gemeenschappen in Brussel, voor ons heeft dat geen zin meer”. Die uitspraak – “een publiek geheim”, zei hij - was een breuk met de behoedzaamheid van zijn voorganger Elio Di Rupo over dat onderwerp.

En hoe zit dat aan Vlaamse kant? Ook daar is er beweging. Egbert Lachaert, de voorzitter van de OpenVLD, tweette: “Eens met Paul Magnette. Brussel is een kosmopolitische stad die je niet meer bestuurt vanuit andere gemeenschappen. Een eigen deelstaat en het lokaal niveau, het zou efficiënter zijn”. Zullen andere partijen die stelling bijtreden? Ook Bart De Wever (N-VA) zal keuzes moeten maken als hij het grote akkoord met de PS waarop hij in al zijn recente interviews blijft hameren, tegen 2024 wil bereiken. Dan zullen we weten of Brussel de weg heeft geopend naar ‘confederalisme met 4’, een confederaal België met vier deelstaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234