Zaterdag 20/07/2019

Opinie

Atleten moeten kampen op het veld, niet met hun entourage ernaast

Els De Waegeneer is wetenschappelijk onderzoeker sportmanagement (UGent)

Els De Waegeneer. Beeld rv

Sporters beleven meer, luidt het fijne motto van Sport Vlaanderen. Want sport is doorgaans een bron van plezier voor zowel deelnemers als fans. Maar helaas beleven atleten soms ook meer in veel minder positieve zin. Zo krijgen ze soms naast het sportveld te kampen met vormen van grensoverschrijdend gedrag. De recente onderzoeksresultaten hierover en de alarmerende berichten uit de judowereld zijn symptomen van een diepgeworteld probleem. Markant pijnpunt: de sportieve macht ligt vaak te eenzijdig bij coaches, die vooralsnog niet altijd voldoende zijn opgeleid en gecontroleerd.

"Coach A valt speelster/speler B lastig." Je hoort dat wel vaker, maar wat staat je dan te doen als sportclub of federatie? Momenteel bestaat er een grote grijze zone, waarin het moeilijk is om op te treden bij vermoedens van misbruik. Het is bijzonder voorzichtig balanceren op de lijn tussen enerzijds het beschermen van de (mogelijke) slachtoffers en anderzijds het respecteren van de rechten van de verdediging en het voorkomen van een heksenjacht. Een (preventieve) schorsing van bijvoorbeeld een trainer houdt namelijk een risico in op een klacht wegens laster en eerroof, en het schenden van de privacywetgeving. Heel wat gemotiveerde medewerkers van clubs en federaties weten niet welke weg ze best kunnen bewandelen in geval van geruchten en/of klachten. 

Daarnaast zijn er preventieve maatregelen nodig. Gedragsverandering op ethisch vlak vraagt in de eerste plaats bewustwording. Dit moet gebeuren aan de hand van actuele, toegankelijke informatie. Laten we daarom voor elke Vlaamse sportclub een vlaggensysteem invoeren, dat voor de sportcontext is ontwikkeld door ICES (Internationaal Centrum voor Ethiek in de Sport) en Sensoa. Aan de hand van zes criteria leren bestuurders, begeleiders en sporters grensoverschrijdend gedrag correct inschatten. Situaties kunnen worden beoordeeld met een groene, gele, rode of zwarte vlag. De kleur geeft aan hoe je begripvol, maar tegelijk doordacht en doortastend kan reageren. Ook in de opleiding van trainers en leerkrachten lichamelijke opvoeding verdient dit instrument een belangrijke plaats.

Tweede preventieve actie: maak een attest van goed gedrag en zeden verplicht voor sportbegeleiders als er met minderjarigen wordt gewerkt, zoals in het onderwijs het geval is. De administratieve last die dit met zich meebrengt, kan niet langer een excuus zijn.

Daarnaast mogen de selectieprocedures van atleten in sporten zoals judo transparanter worden. Laat selecties niet alleen over aan de goodwill van één coach of een andere dominante figuur. De buitensporige machtsverhouding die zo ontstaat, zet willens nillens de deur open voor grensoverschrijdend gedrag en misbruik allerhande. 

Een laatste maatregel is om klokkenluiders meer bescherming te bieden, bijvoorbeeld via de ethische code. Zoals de afgelopen dagen blijkt, worden ze maar al te graag afgedaan als 'gefrustreerd' en 'rancuneus'. Talrijke excuses worden aangehaald om hun getuigenissen te minimaliseren of onder de mat te vegen. Terwijl hun terechte zorgen en verhalen duidelijk maken hoe zorgwekkend de situatie is. Laten we aandachtig luisteren naar hen die de moed hebben om hiermee naar buiten te treden, en niet naar de excuses van de (machts)geile personen die aan hun verantwoordelijkheid proberen te ontsnappen.

Het is duidelijk dat bijvoorbeeld de Judofederatie nog heel wat werk voor de boeg heeft om de dramatische toestanden die aan het licht zijn gekomen, bekwaam aan te pakken en in de toekomst te voorkomen. Het welzijn van de atleten staat voorop, niet de medailles of de reputatie van hun begeleiders.

Atleten zouden enkel moeten kampen op het veld, niet met hun entourage ernaast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden