Zondag 20/09/2020

OpiniePaul Krugman

Angst is Trumps laatste kans; naamloze, onredelijke en ongegronde angst

Donald Trump en Mike Pence op de Republikeinse conventie. Beeld Photo News

Paul Krugman is columnist bij ‘The New York Times’ en Nobelprijswinnaar economie.

De Democratische conventie van vorige week ging vooral over fatsoen, over het portretteren van Joe Biden en zijn partij als goede mensen die hun best zullen doen om een door een pandemie en een depressie getroffen natie te helen. Er waren veel grimmige waarschuwingen over het gevaar van het Trumpisme en er werd ook over ziekte en werkloosheid gesproken, maar over heel de lijn was de boodschap verrassend optimistisch.

De Republikeinse conventie van deze week, daarentegen, heeft officieel een positief thema maar zal worden gedomineerd door onheilsboodschappen en waarschuwingen voor gebeurtenissen die zich niet voordoen en boosaardige complotten die niet bestaan.

Dat is per slot van rekening, sinds Trumps eerste dag als president, altijd zijn stijl geweest.

In de speech na hun eedaflegging brengen nieuwe presidenten normaal een boodschap van hoop en eendracht, zelfs in moeilijke tijden. Trump deed dat niet. Zijn toespraak ging over een ‘Amerikaans bloedbad’ in door misdaad en geweld geteisterde binnensteden. Dat betoog was niet alleen hatelijk en soms verholen racistisch, het sloeg ook nergens op. Want Trump werd president in een land waar de misdaadcijfers al tientallen jaren aan het dalen waren en de grote steden veiliger dan ooit.

Die pogingen om de Amerikanen met onbestaande dreigingen angst aan te jagen, lopen als een rode draad door heel Trumps aanpak. Als je hem en Fox News moet geloven, zouden miljoenen illegale immigranten stembedrog plegen, terwijl kiesfraude in werkelijkheid haast nooit voorkomt. De protesten van Black Lives Matter, die op enkele uitzonderingen na opmerkelijk geweldloos zijn gebleven, zouden hele steden in de as hebben gelegd, enzovoort.

Sinistere complotten

Waarom die fixatie op onbestaande dreigingen? De Amerikaanse politiek heeft altijd een paranoïde stroming gekend die achter sociale en culturele veranderingen sinistere complotten aan het werk ziet. Dat begon al met de angst voor katholieke immigranten in de 19de eeuw. Vandaag is de paranoia alleen maar zichtbaarder geworden door toedoen van de sociale media en van een president die al zijn mislukkingen aan de deep state toeschrijft.

Bovendien is de focus op denkbeeldige dreigingen voor een groot stuk een defensieve respons van mensen die keer op keer hebben bewezen, zelfs voor het coronavirus toesloeg, dat ze geen flauw benul hebben van goed bestuur – met andere woorden, het vermogen om echte dreigingen aan te pakken.

Amerika immers was geen utopie toen Trump aantrad. De economie in haar geheel deed het goed en er kwamen meer banen. Maar in delen van het land heerste armoede en werkloosheid. De moordcijfers waren laag, maar het aantal ‘wanhoopsdoden’ door drugs, zelfmoord en alcohol steeg snel.

Er was dus werk genoeg aan de winkel voor een president die echt om de Amerikanen gaf. Maar Trump probeerde het niet eens. Zijn handelsoorlog leidde tot een netto banenverlies in de maakindustrie. De rest van zijn economische beleid volgde het klassieke Republikeinse recept: hij gaf de grote ondernemingen belastingverlagingen, die niet eens tot investeringen leidden. Hij antwoordde op de opioïdecrisis door miljoenen mensen hun ziekteverzekering af te nemen. En toen Covid-19 kwam, ontkende Trump de pandemie, beweerde hij dat ze vanzelf zou overgaan en maakte hij promotie voor kwakzalversmiddeltjes.

Met andere woorden, Trump is niet in staat om een beleid te voeren dat op de werkelijke behoeften van het land antwoordt, en niet bereid om te luisteren naar mensen die dat wel kunnen. Hij doet niet eens een poging. En ergens lijken hij en de mensen om hem heen te beseffen dat hij gewoon niet opgewassen is tegen zijn taak als president.

Waanzinnig

Maar wat hij en zij wel kunnen, is denkbeeldige dreigingen verzinnen die inspelen op de vooroordelen van zijn aanhangers, samen met complottheorieën die echoën op hun angst voor – en afgunst jegens – de ‘elites’. Het komt erop aan de mensen bang te maken en Trump voor te stellen als de held die hen tegen het onzichtbare kwaad zal verdedigen.

Het klinkt allemaal waanzinnig en dat is het ook. Het is vrijwel zeker geen politieke tactiek waarmee je een meerderheid van de Amerikaanse kiezers overtuigt. Maar ze zou wel genoeg mensen kunnen afschrikken om Trump de kans geven om zich vast te klampen aan de macht. 

Ik denk niet dat die wanhopige strategie zal werken. Maar Trump heeft niets anders meer. Hij kan alleen nog gokken op angst – een naamloze, onredelijke, ongegronde angst die niets met de realiteit te maken heeft.

© 2020 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234