Woensdag 20/11/2019

Opinie

Angela Merkel kan niet gerust zijn over de afloop

Margriet Brandsma. Beeld rv

Margriet Brandsma was correspondent voor NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Seehofer blijft en Merkel ook. Maar het is broos. Hun strijd laat littekens na en het is zeer de vraag of die een stootje kunnen hebben. Ook al overleeft Merkel ook dit conflict, haar kanselierschap staat onder druk op een manier die ze niet eerder heeft meegemaakt. Het conflict is bijgelegd, de strijdbijl niet begraven.

Toen Horst Seehofer zondag in de loop van de avond liet weten dat hij wilde aftreden als minister van Binnenlandse Zaken en partijvoorzitter van de CSU, had hij kunnen weten dat er geen weg meer terug was. Dat is een politiek abc'tje en dan kun je, zoals Seehofer deed, je woorden wel terugnemen, maar dat doet er niet meer toe. Maar Seehofer is geen strateeg, een Beierse stijfkop die weinig compromisbereid is. Mensen die het niet met hem eens zijn, ook in zijn eigen partij, noemt hij domkoppen. Hij is niet in staat om een stap terug te zetten om er daarna twee vooruit te kunnen maken. En dan weet je het wel als je de strijd met Merkel aangaat; dan is de kans dat je onderuit gaat levensgroot aanwezig. Er zijn intussen heel wat mensen – vooral mannen vooral – die er ervaring mee hebben opgedaan.

En het was ook nog eens ongelooflijk stom van Seehofer. Hij heeft er in het recente verleden geen geheim van gemaakt dat hij genoeg heeft van Angela Merkel ("Ik kan met die vrouw niet meer werken") en daarin staat hij binnen zijn partij niet alleen. Het gaat bij de strijd die de CSU voert met de zusterpartij allang niet meer alleen om asielpolitiek, het gaat (vooral) ook om Angela Merkel. Zondagavond had Seehofer een uitgelezen kans om haar politiek in het hart te treffen. Als hij daadwerkelijk was afgetreden met de duidelijke boodschap dat hij, samen met Merkel, de boel in het honderd heeft laten lopen en dat ze daarom gezamenlijk de weg vrij zouden moeten maken voor een nieuwe, onbeladen start, dan was er een grote kans geweest dat ook Merkel gedwongen was op te stappen.

Maar Seehofer deed dat niet, hij kwam terug op zijn kloeke besluit om te vertrekken en liet weten dat hij nog een keer met Merkel wil praten om zijn zin te krijgen. Dat werd in CDU-kringen opgevat als chantage: geef me wat ik wil, anders ben ik weg. Het effect was dat de gelederen zich sloten, en dat terwijl er ook in die CDU nogal wat mensen zijn die Merkels vluchtelingenbeleid met grote tegenzin hebben geslikt. Als Seehofer ooit een kans heeft gehad om Merkel ten val te brengen, dan was het zondagavond: onderwerp en moment waren er uitmuntend voor geschikt.

Ze gaan nu toch samen door, Merkel en Seehofer. Ze zijn nooit vrienden geweest, maar vanaf nu gaan ze openlijk als vijanden door het leven. Het is onvoorstelbaar dat Merkel nog kan samenwerken met deze minister van Binnenlandse Zaken. Ze doet het om haar coalitie, haar eigen politieke lijf te redden. Maar het is uitstel van executie. Als de verkiezingsuitslag in Beieren op zondag 14 oktober voor de CSU tegenvalt, zullen de Beierse christendemocraten Angela Merkel daar verantwoordelijk voor houden en zal de CSU zich, nog nadrukkelijker dan de afgelopen weken het geval was, afvragen of het zinvol is om landelijk te blijven regeren. Dan begint de ellende opnieuw.

En dat het zover komt, is bepaald niet onwaarschijnlijk. Volgens peilingen verliest de CSU de absolute meerderheid in Beieren en wordt de AfD er de tweede partij. Het is een nachtmerriescenario voor de CSU, en de afgelopen weken hebben wel laten zien dat deze partij in panieksituaties tot onbegrijpelijke capriolen in staat is. De rust is misschien even terug in Berlijn, maar over deze afloop kan Angela Merkel niet gerust zijn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234