Vrijdag 19/07/2019

Opinie

Amerika moet zich losmaken van zijn racistische ballast

Beeld AP

Frans Verhagen is een Nederlandse journalist gespecialiseerd in de VS. Hij blogt op meiguo.nl. Zijn recentste boek was een biografie van Abraham Lincoln.

Sandra Bland werd aangehouden voor een minuscule verkeersovertreding: ze had niet aangegeven dat ze van rijbaan wisselde. Er zijn weinig Amerikanen die dat doen. Maar als je zwart bent, loop je een grotere kans op een bekeuring dan wanneer je blank bent. Zo ziet alledaags racisme in Amerika eruit.

Toen de zaak-Ferguson ontplofte, bleek al dat mensen daar onophoudelijk werden aangehouden. De inkomsten uit bekeuringen waren belangrijk voor het stadje. We hoorden ook dat een opeenstapeling van dit soort kleine boetes voor mensen met marginale inkomens maar al te vaak leidt tot lange gevangenisstraffen, die niet in verhouding staan tot de aanvankelijke overtredingen. Geen wonder dat 5 procent van alle Amerikanen in de gevangenis zit, geen wonder dat een onevenredig deel van deze mensen zwart is.

In het geval-Bland leidde de aanhouding tot onnodig hard optreden van de state trooper (opnieuw een onthutsende video), overbrenging naar een cel en, twee dagen later, wat tot nu toe geldt als een zelfmoord. Een zwarte vrouw, opgesloten voor een futiliteit met het vooruitzicht van eindeloze problemen, maakt een einde aan haar leven.

Meer dan aan Ferguson of aan Staten Island doet deze zaak denken aan die van een zestienjarige zwarte jongen uit New York, Kalief Browder, die werd gearresteerd op beschuldiging van het stelen van een rugzakje. Na drie jaar op Rikers Island, waarvan twee jaar in eenzame opsluiting, werd hij vrijgelaten zonder aanklacht. Twee jaar later pleegde Browder zelfmoord. Als hij had gedaan wat de meeste arrestanten in Amerika doen, namelijk een plea bargain sluiten - schuld bekennen in ruil voor een afgesproken straf - dan zou hij zoals zoveel zwarte jongeren levenslang getekend zijn. Browder was onschuldig en weigerde. Misschien zag Bland wat haar te wachten stond. We worden hier geconfronteerd met meer dan racisme, met een strafrechtssysteem dat niet deugt.

Het is deze cocktail van racisme, een onrechtvaardig strafrechtssysteem en een bruut, gewelddadig gevangenissysteem zonder reclassering die president Obama op de agenda heeft gezet. Vorige week stelde hij voor de zwarte burgerrechtenorganisatie NAACP opnieuw de onrechtvaardigheid aan de orde van een systeem dat veel te veel mensen voor betrekkelijk kleine misdaden voor lange tijd opsluit. Twee dagen later bezocht Obama als eerste president een federale gevangenis. Eergisteren gaf hij zijn minister van Justitie opdracht om de grote aantallen eenzame opsluiting te onderzoeken.

Frans Verhagen. Beeld rv

De beelden van Obama in de gevangenis waren indrukwekkend. "Ik had hier ook kunnen zitten", zei Obama. "In mijn jonge jaren deed ik het soort dingen waarvoor jullie vastzitten. Ik heb geluk gehad." Obama heeft nooit de ogen gesloten voor de zwaktes van de zwarte gemeenschap, maar hij weet dat moralisme daarover niets doet aan de desastreuze gevolgen van dat alledaags racisme. Het zou blanke politici sieren als ze wat meer moralisme toonden over een samenleving die nog altijd onaangenaam racistisch is. Enkel de confederale vlag opbergen is niet voldoende.

Nu Obamacare veilig is, lijkt de president bevrijd: hij wil het anderhalf jaar dat hem rest goed gebruiken. Obama was altijd huiverig om specifiek zwarte onderwerpen aan te kaarten, maar het gaat hier om veel meer. De ontwrichting van de samenleving door het strafrechtssysteem, door de vele opgesloten zwarten en de wantoestanden in de gevangenissen gaan iedere Amerikaan aan. De president heeft een goede kans op succes, want zowel links als rechts kunnen zich verenigen op wetgeving die hier wat aan doet.

Voor Sandra Bland is het te laat. Ze wist dat ze voor haar simpele verkeersovertreding lange tijd in de gevangenis zou moeten doorbrengen, met of zonder aanklacht. Als blijkt dat haar zelfmoord dat niet is, zal de hel losbreken. Maar dat zou eigenlijk nu al moeten gebeuren. Het is en blijft schandelijk dat in een zich beschaafd noemend land opnieuw iemand voor een minuscule overtreding terechtkomt in de klauwen van een genadeloos gevangenissysteem, voldoende dreigend om er een eind aan te maken. Dat die iemand opnieuw zwart was, laat eens te meer zien dat racisme in Amerika een alledaags verschijnsel blijft. President Obama heeft een belangrijk onderwerp aangesneden, maar belangrijker dan wetgeving is dat Amerika zich eindelijk losmaakt van zijn racistische ballast. Het is moeilijk om daarover optimistisch te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden