Zondag 18/04/2021

OpinieMohamed Ouaamari

Amanda Gorman zou nooit uitgegeven worden als zij in België of Nederland woonde. Kijk de fondsen er maar op na

Amanda Gorman tijdens de inauguratie.  Beeld AP
Amanda Gorman tijdens de inauguratie.Beeld AP

Mohamed Ouaamari is auteur van het boek Groetjes uit Vlaanderen en De Morgen-columnist.

Kan en mag een witte auteur verhalen van zwarte mensen schrijven of vertalen? Het is een vraag die afgelopen dagen de gemoederen beroerde. In principe kan dit. Het gebeurt ook. Jaarlijks worden er tientallen boeken van zwarte auteurs probleemloos vertaald door witte mensen. Dat iemand met een lichte huidskleur de ervaringen van iemand met een donkere huidskleur niet helemaal kan vatten, is logisch. Maar ik citeer de Nederlandse auteur Jamal Ouariachi die eerder schreef over dit onderwerp: wie het onbeschrijfelijke niet kan neerpennen, is geen echte schrijver.

Of het resultaat bevredigend of herkenbaar is voor mensen met een andere huidskleur, kan pas bij publicatie beoordeeld worden. Het is de kwaliteit van de pen die bepaalt wat goede literatuur is en niet de huidskleur. Het probleem is dat er vandaag amper ruimte is voor de pennen van minderheden en dat de literaire sector nog steeds even wit is als de cocaïne die aan wal wordt gebracht in de Antwerpse haven.

En daar wringt het schoentje bij de aanstelling van Marieke Lucas Rijneveld voor de vertaling van de dichtbundel van Amanda Gorman. De zwarte dichteres mocht voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis, als jongste ooit, spoken word voordragen tijdens de inauguratie van president Biden. Dit is geen toeval na de Black Lives Matter-protesten in 2020. “Luister naar ons, geef ons een volwaardige plaats in de samenleving” luidde het toen. Team Biden/Harris luisterde en gaf de onbekende en jonge dichteres een platform. Ze beschrijft zichzelf als “a skinny black girl”. Haar huidskleur deed er toe.

Amanda Gorman scheert nu hoge toppen. Haar dichtbundel is een commercieel succes en Nederlandse uitgeverijen startten een biedoorlog om de vertaalrechten. Uitgeverij Meulenhoff trok aan het langste eind en stelde Rijneveld voor, een literair toptalent dat net een prestigieuze internationale literatuurprijs won. Een commercieel interessante keuze. Dit werd aanvaard door de rechtenhouders en volgens de uitgeverij zou Gorman zelf ook tevreden zijn met die keuze.

Het is evenwel onduidelijk wie op de lijst stond die aan de Amerikaanse werd aangeboden. Stonden daar dichters op die voeling hebben met het genre van Gorman? Slampoetry wordt al jaren genegeerd door de literaire sector. Te woke en te niche. Niet commercieel interessant genoeg om uit te geven. Amanda Gorman zou nooit uitgegeven worden als zij in België of Nederland woonde. Kijk de fondsen er maar op na.

In tegenstelling tot Biden/Harris heeft uitgeverij Meulenhoff niet geluisterd. Zij negeerden een hele scene die al jaren strijdt voor de erkenning van hun literair genre. Ik kan me niet voorstellen dat iemand als Lisette Ma Neza niet gevraagd is voor deze klus. De Nederlands Rwandese is Belgisch, vice-Europees, en vice-wereldkampioen slampoetry, woont in Brussel en is perfect Engelstalig, iets waarvan Rijneveld zelf aangeeft niet de sterkste in te zijn.

De kritiek op de werkwijze van Meulenhoff is terecht. Zeker nadat er in coronatijden miljoenen mensen de straten optrokken om te schreeuwen voor gelijke rechten en kansen voor mensen met een andere huidskleur.

Rijneveld heeft geluisterd en gehandeld. Ik heb veel respect voor hun beslissing om de opdracht terug te geven. Daar mogen veel mensen een voorbeeld aan nemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234