Zondag 13/06/2021
null Beeld DM
Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

Alsof Boris Johnson nog altijd niet beseft dat de brexit het VK uiteenrafelt

Maarten Rabaey is journalist.

De uitslagen van de regionale en lokale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk zijn nog niet allemaal binnen maar volgens de laatste polls gaan de Schotten opnieuw massaal stemmen op de Scottish Nationalist Party (SNP), de links-nationalisten van huidig eerste minister Nicola Sturgeon. Ze zou ofwel een absolute meerderheid halen ofwel een coalitie kunnen vormen met de Groenen. In beide gevallen ligt de weg open voor een nieuw onafhankelijkheidsreferendum maar ook voor instabiliteit in een unie die sinds brexit flinke scheuren vertoont.

Wat het komende jaar in Schotland gebeurt, wordt een lakmoesproef voor de toekomst van het VK. Sturgeon zal een nieuw onafhankelijkheidsreferendum eisen van de regering in Londen, wier toestemming ze nodig heeft. Premier Johnson zal weigeren. In dat geval stapt Sturgeon naar de rechtbank. Haar argument is dat Schotland, waar een meerderheid Remain stemde, de brexit kreeg opgelegd tegen zijn wil en de keuze opeist om zich op eigen kracht weer bij de EU te voegen.

Zowel Sturgeon als Johnson wacht de komende maanden een pad vol valkuilen. Zo makkelijk Sturgeon de Schotten met een buikgevoel ja of nee kan laten antwoorden op het onafhankelijkheidsstreven, zo moeilijk het wordt om zelfstandigheid te rationaliseren. Komt er tussen Schotland en Engeland een harde EU-buitengrens met douanecontroles, terwijl er nu vrij handelsverkeer is? Wat met het Britse pond? Wat met de énorme subsidies van Westminster aan de deelregering van Holyrood? Wat met strategische energie- en visvoorraden? Met Britse nucleaire basissen? En wil de EU de Schotten wel?

Voor Johnson is de inzet nog groter. Eigenlijk wordt hij nu pas wakker met de kater van brexit. Het lijkt alsof de premier nog steeds niet beseft dat de stiknaden in de Union Jack zijn losgeraakt en het VK uiteen dreigt te rafelen. Zo leek het Johnson deze week belangrijker op campagne te strijden om één tussenverkiezing te winnen voor een parlementszetel dan de Schotse conservatieven te steunen in hun pleidooi voor nationale eenheid. Zijn reactie tegen Frans visserijprotest voor het Kanaal-eiland Jersey, hij stuurde twee marineschepen, voorspelt intussen weinig goeds hoe hij zou optreden als de Schotten op een dag écht dwarsliggen.

Nochtans heeft het VK net nu nood aan een premier die de rest van zijn ambtstermijn inzet op stabiliteit. Als hij in Schotland het debat zou aangaan over grotere autonomie, zoals de vrijheid voor regio’s om associatie-akkoorden te sluiten met de EU, zou hij tijd kopen die hij nu verspeelt. Tijd die hij ook moet besteden aan Noord-Ierland. De recente defenestratie van DUP-leider Arlene Foster daar is symptomatisch voor de radicalisering van de protestantse unionisten, die zich verzetten tegen de ‘brexitgrens’ in de Ierse Zee.

Er wachten de Britten het komende jaar veel Troubles aan de horizon, die voor Johnson tot nu helaas niet verder reikte dan zijn omstreden, peperduur, behangpapier in Downing Street.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234