Woensdag 03/03/2021
Paul De Grauwe. Beeld DM
Paul De Grauwe.Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

Als zijn theorie was toegepast, dan was CEO van Belfius ook weggezuiverd

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

België en andere Europese landen zijn onderworpen aan twee hoogst onzekere processen. Er is, ten eerste, de dreiging van een derde golf die nog dodelijker zou kunnen zijn dan de vorige twee. De Britse variant heeft zich geïnfiltreerd in België en bij onze buren. Op dit ogenblik merken we er in België nog niet veel van, de curve van het aantal besmettingen blijft relatief vlak. 

We weten ondertussen dat een exponentiële groeicurve aanvankelijk heel braaf en onschuldig lijkt om plots te accelereren en explosief de hoogte in te gaan. Maatregelen om de prille golf in te dijken vragen enorm veel politieke moed omdat in de prille fase elke beperking op individuele vrijheden bij velen de reactie uitlokt dat de beperkingen ‘niet-proportioneel’ zijn. De kans is dus groot dat vandaag te weinig wordt gedaan om een derde golf in de kiem te smoren.

Er is echter een tweede proces aan de gang dat hoopgevend is: het vaccinatieprogramma. Dat kan ervoor zorgen dat voldoende groepsimmuniteit gerealiseerd wordt om de verdere verspreiding van het dodelijke virus te stoppen.

Het probleem is dat het verre van zeker is of het vaccinatieprogramma snel genoeg de groepsimmuniteit zal opkrikken om een derde, nog dodelijkere golf te vermijden. Ik ben onvoldoende bevoegd om hierover een uitspraak te doen. Ik zal mij dan ook niet aan voorspellingen wagen. Wat ik wel kan doen is een mogelijk (pessimistisch) scenario uitstippelen.

Recessie

Veronderstel dat de uitrol van het vaccinatieprogramma te traag is om een derde golf tegen te houden. Zo'n scenario zal onnoemelijk veel leed veroorzaken. Ik beperk mij hier tot de economische gevolgen van dit pessimistische scenario. De kans is groot dat in dit scenario een volledige lockdown noodzakelijk wordt. De economie zal dan haast onvermijdelijk in een nieuwe recessie worden geduwd, met dalende productie en inkomens, stijgende werkloosheid en een golf van faillissementen, met permanente schade aan het economische weefsel tot gevolg.

Dit economische onheil kan echter in grote mate vermeden worden als de Belgische en andere Europese overheden hetzelfde doen als wat ze in de eerste helft van 2020 hebben gedaan: massaal de economie steunen door het systeem van tijdelijke werkloosheid te gebruiken, door subsidies en financiële steun aan bedrijven, vooral dan in de dienstensector. Die laatste zal immers, meer dan de industrie, lijden onder de effecten van een tweede recessie.

Het goede nieuws is dat de Belgische overheid de middelen heeft om deze steun massaal te (her)activeren. De rentevoet op Belgische staatsobligaties met een looptijd van tien jaar is vandaag negatief (-0,35 procent); op twintig en dertig jaar lichtjes positief (respectievelijk 0,17 en 0,38 procent). De Belgische overheid kan op tien jaar winst maken door te lenen, en op twintig tot dertig jaar kan ze bijna gratis lenen. Onze kinderen zullen het ons niet vergeven als we hun een zwaargehavende economie overdragen terwijl we de financiële middelen hadden om dit te beletten.

Dit is dus geen pleidooi voor roekeloos budgettair beleid; wel een pleidooi om de economische destructie die een virus kan aanrichten te vermijden, zodat na de pandemie de economie opnieuw vlot kan heropstarten. Wanneer de overheid vandaag die economie ondersteunt zodat zo weinig mogelijk bedrijven overkop gaan, dan zal na de pandemie de heropstart vlot kunnen gebeuren. Miljoenen consumenten hebben buitengewoon veel gespaard tijdens de coronacrisis. Als het virus onder controle is zullen ze opnieuw vlot willen consumeren. Er zullen dan wel voldoende bedrijven moeten zijn die uit de economische coma kunnen opstaan. En dat kan alleen door overheidssteun vandaag.

Ik hoor het al. Wat doe je met de zombiebedrijven? De CEO van Belfius, wiens naam mij ontsnapt, pleitte in een recent interview dat er te veel zombie bedrijven zijn in de horeca en de dienstensector. Weg ermee, zei hij. De economie moet worden uitgezuiverd. Wat hij vergat te zeggen, is dat de bank die hij nu leidt zo’n zombiebedrijf was in 2008. Was die theorie toen toegepast, dan was hij ook weggezuiverd en er zou geen Belfius-bank zijn vandaag.

Dit sociaal-darwinistische zombieargument blijft populair, ook bij sommige Vlaamse economen. Het is verwerpelijk. Wanneer een huis in brand staat zeggen de brandweerlui niet dat ze alleen de gezonde mensen zullen redden.

Er is hoop. In elk scenario, ook het meest pessimistische dat ik hier heb ontwikkeld, komt er een einde aan de pandemie. Dan zal de economie vanzelf weer opveren, op voorwaarde dat de overheid het nodige gedaan heeft om die economie te stutten. Yes, we can.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234