Woensdag 23/10/2019

Opinie

Als we voor onze energie naar het buitenland blijven kijken, zal België een investeringsslaafje worden

Beeld dm

Jonathan Holslag is docent internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel en auteur van 'De kracht van het paradijs: hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw'.

Toegegeven, ik ben een koele minnaar van landschapsbureaus. Het is onmogelijk je er te concentreren, zeker als je er dan ook nog eens aan de praat geraakt met boeiende collega's. Zo verging het me ook weer deze week, toen onze energieman, Tomas Wyns, me enthousiast briefte over de Duitse energiewending en vooral over de economische kansen die deze ommekeer naar hernieuwbare energie creëerde.

Op hetzelfde moment werd bekend dat België zijn kerncentrales langer zal openhouden. Wat een contrast. Dat zette me aan het denken én aan het cijferen. Wat ik toen ontdekte, verraste me toch enigszins. Of beter gezegd: kwam als een stevige confrontatie met de enorme economische kosten van een gebrekkig energiebeleid.

De eerste bevinding: tussen 2008 en 2013 koste de afhankelijkheid van onze elektriciteitsmarkt van het buitenland ons liefst 1,8 miljard euro (!) per jaar. Het gaat dan niet eens over de totale prijs van het elektriciteitsverbruik in ons land, maar over het nettobedrag dat we jaarlijks aan buitenlandse toeleveranciers betalen.

Hoe kom ik bij dat cijfer? Ik ben eerst gaan kijken naar de netto-elektriciteitsinvoer: goed voor 362 miljoen euro. Dat is erg veel, ook in vergelijking met andere landen. Frankrijk is natuurlijk veruit de kampioen. Maar ook in vergelijking met andere landen, doen we het niet goed. Nederland kost buitenlandse elektriciteit jaarlijks 209 miljoen euro, Denemarken 25 miljoen. Oostenrijk heeft een klein overschot.

Daarna ben ik op zoek gegaan naar wat Franse en Nederlandse elektriciteitsproducenten aan inkomsten uit ons land weghalen. België zelf geeft daar geen cijfers over, Nederland en Frankrijk wel. Voor die twee landen alleen al: nog eens 760 miljoen euro. Nederland en Denemarken halen jaarlijks netto 130 en 340 miljoen aan investeringsinkomsten op uit het buitenland.

Met de glimlach

Vervolgens zijn er ook nog eens de kool- en gascentrales. De import van de brandstoffen van deze centrales kost ons jaarlijks 678 miljoen euro. Ik heb het dan nog niet eens over de 10 miljard euro aan olie en gas, die we invoeren voor onze auto's, het verwarmen van onze huizen, onze industrie, enzovoort.

Het lijkt me wel heel erg duidelijk nu dat we een veel beter energiebeleid nodig hebben. Hoe we dat doen - op regionaal niveau of op nationaal niveau? - of op welke energiebronnen we precies moeten inzetten, dat is een andere kwestie. Maar dat er snel iets moet veranderen, is duidelijk.
1,8 miljard is een pak geld. Een snelle berekening leert dat je er vlot 1,6 terrawattuur capaciteit van wind of zonne-energie mee financiert, wat overeenkomt met 2,5 procent van ons totale huidige elektriciteitsverbruik. De 54 windturbines van het Thornton-project, bijvoorbeeld, kostten zowat 1,3 miljard euro.

Ik denk dat de overheid daarbij zelf vooral aan de slag moet. Nu kijken we voor onze energie te vaak naar buitenlandse investeerders. Op korte termijn is dat aantrekkelijk, maar op lange termijn worden we dan echt een investeringsslaafje en dat kost dat onze samenleving handenvol geld.

Als we elke Belg nu voor 200 euro per jaar aandeelhouder zouden maken van een nationaal energiefonds. Dan kunnen we binnen 50 jaar niet alleen onze elektriciteit zelf en liefst ook duurzamer opwekken; elke aandeelhouder zou natuurlijk ook delen in de winst en daardoor een flink stuk van zijn energierekening recupereren. Beeld u het zich in: een elektriciteitsrekening betalen met de glimlach.

Onze overheid moet durven organiseren en daarvoor hoeft het zich niet eens te bezondigen aan energienationalisme. We zouden met ons energiefonds, bijvoorbeeld, perfect kunnen investeren in zonnepaneleninstallaties in de lege vlaktes in Duitsland of in windmolenparken in Noord-Nederland. De elektriciteit die we daar opwekken, hoeft dan zelfs nog niet eens de Belgische huiskamer te bereiken, maar we moeten er dan wel genoeg aan verdienen, zodat we er elektriciteit van elders mee kunnen kopen.

Van de zonnepanelensubsidies tot het verlengen van de levensduur van de kerncentrales: ons energiebeleid hangt met haken en ogen aan elkaar. Ik kan het me nu reeds voorstellen dat we binnen enkele jaren, net zoals de Britten in het buitenland moeten gaan bedelen om de stroomtoevoer op peil te houden en ook de komende generatie Belgen zich daar blauw voor zullen laten betalen. We kunnen dat vermijden, maar dan is er echt geen tijd meer te verliezen. Heren Peeters, Bourgeois,... Doe het Vlaams of federaal, het maakt me niet eens veel uit, maar laten we eraan beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234