Donderdag 08/12/2022

OpinieWim De Temmerman

Als voorzet voor een nieuw, opener debat is dit Wintermanifest ongeschikt

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Wim De Temmerman, filosoof, doceert aan KASK & Conservatorium in Gent.

Redactie

Een aantal mensen uit het sociale, culturele en academische veld komt met een Wintermanifest waarin ze het covidbeleid afbranden en pleiten voor een alternatief (DM 13 en 14/1). Nu zijn er veel redenen om kritisch te zijn over heel wat beslissingen en methodieken van dat beleid, en is meer discussie welkom. Maar die openen met dit manifest lijkt me een misplaatste slag in het water.

De ondertekenaars schrijven ‘dat ze niet het proces van het verleden willen maken’, maar zo goed als de helft van de tekst is een afrekening, onder de titel ‘dissectie’. Het covidbeleid is een lijk dat mag worden versneden. En die dissectie gebeurt in zeer felle en absolutistische termen. Het gevoerde beleid verdient meer dan deze absolute en ongenuanceerde veroordeling. Dit manifest polariseert, want het mist nuance, generositeit en de openheid waar het zelf toe oproept.

De timing is opmerkelijk. Nu zelfs virologen durven zeggen dat we met omikron misschien van pandemie naar endemie schuiven, komen deze mensen met een tekst over hoe we de pandemie (die al twee jaar woedt) moeten aanpakken. Heel wat ondertekenaars heb ik, toen de nood zeer hoog was, nooit zo ondubbelzinnig en fel op tafel weten kloppen als in deel 1 - dissectie - van deze tekst. Nochtans waren meerdere van hen regelmatig te zien in duidingsprogramma’s op de VRT en hebben ze bevoorrechte toegang tot de media. Indien het allemaal zo erg was als in dit manifest wordt gesteld, dan had ik hen daar en toen graag even fel en ondubbelzinnig uit de hoek horen komen als nu in deze tekst.

Meest ontgoochelend is het slot. Het terechte pleidooi om de pandemie vanuit een langetermijnvisie aan te pakken, waarin virologische en epidemiologische perspectieven minder domineren, eindigt namelijk in een bijzonder concreet kortetermijnvoorstel voor een nieuw... adviescomité! Hoe al deze wijze, ervaren mensen de pandemie op lange termijn wensen te benaderen, het belangrijkste punt van hun kritiek, daarover lees je weinig. Een ruimere visie op Covid-19 en hoe we daar als maatschappij mee omgaan, was allicht ook moeilijk te formuleren, gezien de uiteenlopende ideologieën van de ondertekenaars, van extreemrechts tot populair links. Misschien geraken ze het er zelfs moeilijk over eens of de oversterfte van duizenden mensen te nemen is als iets anekdotisch, dan wel of je zwakkeren onvoorwaardelijk moet beschermen. Wel worden zeer algemene waarden geponeerd, en we vernemen heel wat, procedureel en gedetailleerd op het neurotische af, over het concreet voorstel voor dat adviescomité. Tot en met hoe de verslagen van de vergaderingen er moeten uitzien. Zo baart deze berg uiteindelijk een muis.

Dat adviescomité van een 6- tot 12-tal (ook daarover is nagedacht) mensen, zou bestaan uit generalisten. Zij gaan hun kennis betrekken bij bestaande instellingen en bij specialisten. Nu heb ook ik me vaak geërgerd aan het grensoverschrijdend gedrag van virologen, epidemiologen en medici, en hun status als semi-popster, die ze niet hebben gezocht, maar bij herhaling wel gevoed. Niemand hoeft in de studio’s van De slimste mens te gaan zitten, dat zijn keuzes. Maar ik ga tegelijk niet vergeten dat mensen uit deze zeer competente beroepsgroep ons door de crisis hebben geloodst en veel erger voorkomen. Zonder hen was het gemarchandeer van politici nog veel groter. En implodeert een kerncentrale, dan heb ik toch liever kernfysici om de politiek te adviseren dan generalisten. In het oog van een pandemie is dat niet anders. Daarom zijn toon en ongenuanceerdheid van de dissectie onjuist en ondankbaar. Alsook inefficiënt, want de toonzetting van dit manifest is van die aard dat het als zoete koek rondgaat in middens van antivaxers. Dat was nergens voor nodig.

Een maatschappelijke crisis als de pandemie impliceert twee tijdsperspectieven. Het eerste is dat van het indijken van de schade. Daarvoor heb je sowieso kennis van specialisten nodig: ingenieurs als de dijken breken, virologen cum suis bij een virusuitbraak. Een tweede perspectief is ruimer, en gaat erover hoe je met de gevolgen van de crisis en van het crisisbeheer omgaat. Dat vergt kennis uit heel wat disciplines en de kijk van generalisten. Je moet die beide niet met elkaar verwarren, zoals in dit manifest gebeurt. Een dijk dicht je niet met een symposium over de waterhuishouding, en dat symposium is weinig gebaat met een rondje schelden op wie tegen de dijkbreuk vocht. Als voorzet voor een nieuw, opener debat is dit Wintermanifest daarom vooral ongeschikt.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234