Zaterdag 20/07/2019

Column

Als sommige leden extreemrechts uitschuiven, is N-VA niet zonder verantwoordelijkheid

Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Over Schild & Vrienden is al veel gezegd. Het risico is niet gering dat de afnemende nieuwswaarde nu de belangrijkste vragen die S&V oproept naar achter duwt. Hoe gaan we om met de wijdverspreide ongerustheid over migratie, identiteits- en welvaartsverlies? Wat antwoorden we aan de vele burgers die de bovengrondse boodschap van S&V (deels) steunen? Wie die mensen schoffeert, moet niet verwonderd zijn als die zich in radicale standpunten opsluiten.

In De Tijd sprak Christophe Busch, directeur van Kazene Dossin en een specialist ter zake, wijze woorden. Volgens Busch moeten we de leidersfiguren aanpakken en de beweging indijken, maar niet demoniseren. De dialoog aangaan. Het probleem depolitiseren. Dat kan enkel door de bal te spelen: de onderliggende bezorgdheden bij veel mensen. Deze of gene partij beschuldigen levert volgens Busch enkel verliezers op en leidt tot meer radicalisering.

De ondergrondse ranzigheid van S&V die vorige week aan de oppervlakte kwam, verdient de scherpste veroordeling. De ordemaatregel van de Gentse rector ten aanzien van de oprichter en leider, Dries Van Langenhove, die een bijzondere en grote verantwoordelijkheid draagt, is terecht. Een duidelijk signaal dat de grens trekt.

Haatberichten en bedreigingen

Maar veroordeling van hun boodschap wettigt geen klopjacht op S&V-leden, die geopend is. Namen van sommige (vermeende) S&V-leden circuleren, enkele daarvan ontvangen haatberichten en bedreigingen. Soms omdat ze op een foto staan, of op een KVHV-activiteit waren. In oktober 2017 stapte Dylan Vandersnickt, S&V-lid en voormalig voorzitter van Jong N-VA die onder zwaar vuur kwam nadat hij een cartoon postte waarin linkse studenten verkracht en geëxecuteerd werden, uit het leven. Een dood die doet nadenken.

S&V is (voorlopig) geen verboden organisatie, niet elk lid engageerde zich op dezelfde manier, deed en dacht hetzelfde. Ook zij, slachtoffers noch helden, moeten op basis van feiten beoordeeld worden, niet op basis van verdachtmaking en geruchten. Die nuance, dat mededogen, impliceert van geen kanten enige afname van de steun aan de slachtoffers van hun haatboodschap. Beginselen die even sterk gelden als het radicalisme van de andere kant komt.

Zo is het heilzaam dat de academische loopbaan van een tot enige inkeer gekomen Van Langehove alvast aan de KU Leuven verdergezet kan worden, aldus een voorwaardelijke toezegging die de Leuvense rector met een lichtsnelheid deed.

Kletskabouters

De vraag hoe S&V is kunnen gebeuren, is evenwel het meest relevant. S&V is geen onschuldige studentenclub. Deel van een internationale beweging en geen nieuw verschijnsel. In verschillende vormen bestaat het in Vlaanderen al een kleine eeuw. Enkel fenomenen of spelers van hier en nu alle schuld toewijzen kan dus niet kloppen.

De vinger wees evenwel snel naar N-VA. Deels begrijpelijk, soms door de intellectuele staar van de kletskabouters. De partij mag inderdaad een zelfreflectie voorzien, maar niet elk verwijt is daarom terecht. N-VA nam stevige interne maatregelen. Alle S&V-leden worden gescreend en komen op gesprek, dat lidmaatschap is voortaan verboden. Op basis van onderzoek en gesprekken volgt ofwel de onmiddellijke uitsluiting, ofwel een tuchtprocedure ofwel, bij beperkt engagement of als ze niets afwisten van de ondergrondse werking, een reprimande. De veroordeling door N-VA-toppers was duidelijk en geloofwaardig. De gedachte dat de partij bewust kandidaten – doorgaans lijstvulling – met zo’n denken en zulke daden op de lijst zet en dus een gigantisch risico durfde te nemen, is niet geloofwaardig.

Dat S&V de N-VA opzocht is logisch. Er zijn gedeelde netwerken. N-VA is de meest invloedrijke partij van het moment. Wie invloed wil, moet daar zijn. En uiteraard voelt S&V zich verwant met de identitaire benadering van N-VA. De partij verschoof de hoofdtoon van het communautaire, naar het sociaaleconomische, en nu ook naar het identitaire. Bij S&V en N-VA is er enige overlap tussen analyses en remedies, klinkt deels hetzelfde weerbare taalgebruik. S&V staat op een belendend perceel. De doorsnede is niet leeg. Wie te dicht komt, raakt dan besmet.

Verschillen verdunnen

Men kan rechts, een legitieme overtuiging, niet verwijten dat er ook extreemrechts is. Zoals men sociaaldemocraten niet verantwoordelijk moet stellen voor extreemlinkse misdaden tegen de menselijkheid. N-VA heeft de conservatieve, rechts-liberale onderstroom in Vlaanderen succesvol naar boven gebracht en de ruimte voor extreemrechts dichtgeknepen door op sommige punten een stuk in die richting te hellen. Dat ze van daar naar N-VA komen kan dus niet verbazen. Zo zijn die extremen en hun gedachten niet verslagen, ze moeten dan aan de eigen tafel bekampt worden. Dat is lastiger.

Voor die radicalen klinkt het harde taalgebruik, onder de smoes ‘problemen benoemen’, het systematisch beschuldigen of verdacht maken van sommige tegenstrevers, of de reductie van complexe vraagstukken tot simpele oorzaken door sommige N-VA’ers als een lokroep. Verschillen verdunnen. Op 13 augustus stond hier dat N-VA soms naar het rechts-populisme schuift. Als sommige leden dan extreemrechts uitschuiven, is N-VA niet dé verantwoordelijke, maar evenmin zonder verantwoordelijkheid.

Die interne sanering doorvoeren en tegelijk een stem en oplossing geven aan wie de bovengrondse boodschap van S&V kan steunen, wordt een moeilijke opdracht. Maar een noodzakelijke.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden