Donderdag 24/09/2020

OpinieLuc Bonneux

Als ik nu hoor dat vooral jongeren worden besmet, is de enig juiste reactie: dat is prima

Aan het Zweedse Mälarmeer komen, ondanks de coronacrisis, massa’s mensen samen.Beeld EPA

Luc Bonneux is arts en epidemioloog. 

Covid-19 werd aanvankelijk onderschat. De lokale Chinese autoriteiten hebben de epidemie eerst in de doofpot willen stoppen. Hun angst voor draconische straffen was terecht. Voor wie droomt van de sterke man in de sterke staat: dat is de ware reden waarom het virus is ontsnapt en een pandemie werd. 

Toen de centrale gezag het overnam, plaatste ze een hele bevolking in lockdown (streng huisarrest) maar bleef ze de kwaadaardige aard van het virus verbloemen. Die remedie van lockdowns werd gekopieerd, ondanks veel kritiek op de zware economische schade. Rijke landen konden zich dat beter permitteren dan armere. De economie kreeg een dreun, maar gezien dat eenmalig en kort was, was dat niet zo erg. 

Het was spoedig duidelijk dat Covid-19 zich gedraagt als een griep op speed: het volgt getrouw het patroon van natuurlijke ouderdomssterfte. Die is onbestaande of zeer laag bij jongeren, toenemend op middelbare leeftijd en zeer hoog op hoge leeftijd. De gemiddelde leeftijd bij overlijden van het Covid-19-slachtoffer is gelijk aan de gemiddelde leeftijd bij overlijden van alle andere doodsoorzaken samen: meer dan 80 jaar. Covid-19 is een oude mensenziekte. Zoals bij een zware griep kunnen gezonde mensen onder de leeftijd van 50 jaar er ernstig en lang ziek van worden maar dat is zeldzaam. 99.99 procent van de min 50-jarige zullen Covid-19 overleven, 99.9 procent zullen niet op de intensive care belanden en 99 procent zal er niet ernstig ziek van worden.

De sensationele berichtgeving over Italië en het overaanbod van ziekenhuisseries leidden tot grote nadruk op intensive care behandelingen (IC). De meerwaarde daarvan is niet goed bewezen. Zuurstoftherapie is belangrijk maar kan ook buiten de IC. De prognose van mechanische ventilatie bij Covid-19 is zo slecht dat ik had afgesproken dat bij ziekte niet te willen: ik kan ook dood gaan zonder buizen in mijn lijf. 

Ondanks heel veel lippendienst aan de basisgezondheidszorg, ging alle aandacht naar ziekenhuizen. Ondertussen begon het grote sterven in de verwaarloosde woon-zorgcentra en thuiszorg. Zowat 75 procent van de totale aan Covid-19 toegewezen sterfte in Europa betreft zorgbehoevende ouderen, thuis of in instellingen. Dat geldt voor België, Zweden, Nederland, het Verenigd Koninkrijk... 

Het Belgische drama stond uitgebreid in de kranten. Maar overal elders gold hetzelfde: een deels geprivatiseerde ouderenzorg in een competitief model kende de hoogste sterfte. Slecht georganiseerde, rommelige Europese landen als België, het Verenigd Koninkrijk, Italië of Spanje maakten dat erger. Er was een tekort aan alles: leiding, richtlijnen, materialen, artsen met ervaring in de ouderenzorg en infectiebestrijding en hooggeschoolde verpleging. Door de toenemende overleving verzorgt de moderne ouderenzorg voornamelijk erg kwetsbare mensen met hoge complexe zorgbehoefte. 

Zoals de vrije markt geen goed antwoord biedt op de noden van de gezondheidszorg, doet die dat ook niet op de noden van deze oude mensen met grote zorgbehoefte. Het gevolg van een competitief, semi-privaat model is te weinig, te laag geschoold, te slecht betaald personeel met te weinig middelen in ongeschikte gebouwen. Dat is de onderliggende doodsoorzaak, die de Europese sterfte aan Covid-19 veel beter verklaart dan al dan niet huisarrest voor de bevolking of mondmaskerplicht. Belgen zorgen goed voor hun ouderen, daar kan ik van getuigen. Maar het beleid liet hen schromelijk in de steek. Wat hier in België is gebeurd, is een zo totale afgang dat het een beschaafde staat onwaardig is.

Doelloos dobberen

Het virus is nooit weg geweest: wat de tweede golf wordt genoemd is enkel de blijvende aanwezigheid van het virus. Het toont hoe het in een geglobaliseerde wereld onmogelijk is om dit virus uit te roeien, buiten afgelegen eilanden. Je mag hopen op ruime beschikbaarheid van een vaccin, maar voor aanmaak, testen, productie en distributie van miljarden vaccins voor 2022 is het te kort dag. De oproep “crush the virus” betekent “crush the economy”. 

De meeste Europese landen dobberen nu doelloos rond, opgejaagd door een hysterische publieke opinie die op haar beurt wordt opgejaagd door hyperventilerende media. Zeldzame risico’s worden uitvergroot, waardoor de burger geen benul heeft van hoofdzaak of bijzaak. Het toppunt van zinloosheid is het verplicht opleggen van mondmaskers in de buitenlucht. Dit coronabeleid gebaseerd op zinloze steekvlammen leidt enkel tot meer brandschade aan economie en samenleving.

Of we willen of niet, we zullen moeten leren leven met dit virus. Schade is onvermijdelijk, die moet en kan worden beperkt. De opflakkeringen in Europa tonen dat een beleid, gericht op het uitroeien van het virus door middel van quarantaine, een peperdure illusie is. 

Het verguisde Zweden is het enige land met een doel en een plan over langere termijn. Dat plan tracht de schade aan de economie te beperken, het virus gecontroleerd te laten verspreiden onder jongeren en volwassenen terwijl de kwetsbare bevolking zo goed mogelijk wordt beschermd. Als ik nu op de televisie hoor dat vooral jongeren worden besmet, is de enig juiste reactie: dat is prima. Laat het virus spreiden onder wie er geen last van heeft, bescherm wie er wel last van heeft. Virologen hebben in overmaat aangetoond dat hun pad nergens toe leidt. Het is nu tijd voor een gezondheidsbeleid dat een evenwicht zoekt tussen virus, mens en maatschappij. Hoe dat te doen: vraag het de Zweden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234