Maandag 13/07/2020
Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

Als het coronavirus zoiets als de Spaanse griep wordt, dan staat ons een diepe recessie te wachten

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Wat zijn de economische effecten van de corona-epidemie die vanuit China overwaait naar de rest van de wereld? Een vraag die velen zich vandaag stellen, maar die moeilijk te beantwoorden is. En dat heeft alles te maken met de grote onzekerheid die heerst over de natuur van het coronavirus. Hoe groot is de besmettelijkheid ervan? Wat is het sterftecijfer bij diegenen die besmet geraken? Het zijn allemaal vragen waar we, in tegenstelling met het jaarlijkse griepvirus, geen goed antwoord op hebben. Met als gevolg dat het ook moeilijk in te schatten is hoe ingrijpend het virus op de bevolking zal toeslaan en wanneer de epidemie voorbij zal zijn. En de antwoorden op die vragen zijn van groot belang om de economische effecten van het virus in te schatten. Dus beste lezer, al wat ik in deze column schrijf: met het nodige korreltje zout nemen.

Het merkwaardige aan deze corona-epidemie is dat ze op verschillende manieren ingrijpt op de economie. Ze doet dit zowel langs de kant van de vraag als die van het aanbod. Laten we beginnen met het aanbod, omdat dit ook het meest opvallende is aan deze epidemie. Van zodra Covid-19 opdook, werden in China delen van het land in quarantaine geplaatst. Het gevolg was dat belangrijke productieketens werden onderbroken. Componenten die in Europa en de VS cruciaal zijn voor de productie van auto’s, smartphones, computers en zo meer, konden niet meer vanuit China verscheept worden. Het gevolg was dat de productie in sommige bedrijven in Europa en de VS stil viel. Het aanbod kromp in. Naarmate de epidemie voortwoekert, neemt de intensiteit van deze negatieve aanbodschok toe, en kunnen we verwachten dat de productie van goederen en diensten zal blijven dalen.

Paniekmodus

Het coronavirus werkt ook in op de vraag naar goederen en diensten en wel op indirecte wijze, met name doordat dit virus de mensen angst aanjaagt, ja zelfs in paniekmodus kan brengen. Vrees en paniek zijn soms, maar niet altijd, goede raadgevers. Bevreesde consumenten zullen minder gaan reizen, minder naar het restaurant gaan, enzovoort. En dat is waarschijnlijk een goede reactie die de verspreiding van het virus vertraagt. Het heeft wel tot gevolg dat de productie van die diensten daalt.

Vrees en paniek werken ook in op het algemene vertrouwen dat de mensen hebben in de toekomst. Ze worden pessimistischer over de ontwikkeling van de economie, en stellen hun beslissingen om belangrijke aankopen te doen uit. Consumenten gaan minder consumeren en bedrijven stellen hun investeringen uit. Ook dat doet de productie dalen. De optelsom van die vraag- en aanbodschokken is dat de economie krimpt. Er komen meer werklozen en de overheid, die minder belastinginkomsten krijgt, ziet haar budgettaire tekort toenemen. Niet leuk dus.

Spaanse griep

Of het zover komt, en hoe diep de mogelijke economische krimp zal zijn, hangt af van de antwoorden op de vragen die ik in het begin formuleerde over de aard van het coronavirus. Het kan zijn dat het allemaal niet zo een vaart neemt, als de epidemie vlug eindigt. Het kan ook een diepe recessie worden als het virus lange tijd blijft woekeren.

De ‘Spaanse griep’ die in 1918-1919 naar schatting 50 miljoen slachtoffers maakte, duurde vijftien maanden en kwam in verschillende golven. Als het coronavirus ook zoiets wordt, dan staat ons een diepe recessie te wachten. Maar de geschiedenis hoeft zich echt niet te herhalen. Het verschil tussen nu en toen is dat in 1918-1919 grote delen van de bevolking verzwakt door de oorlog in slechte gezondheid verkeerden en dat de overheden weinig middelen hadden om de epidemie te bestrijden. Dat lijkt vandaag wel anders te zijn.

Welk economisch beleid moet er vandaag gevoerd worden om de negatieve vraag- en aanbodschokken op te vangen?

Op korte termijn kunnen we weinig doen aan de aanbodschokken. De lange productieketens zijn het resultaat van globalisering en die kunnen niet van de ene dag op de andere afgebroken worden. Op langere termijn zal de druk wel groter worden om de globalisering om te draaien en om productieketens opnieuw op een kleinere regionale schaal of zelfs op nationale schaal te gaan organiseren.

De overheden zullen wel iets moeten doen om de vraaguitval op te vangen. Die ontstaat omdat consumenten en bedrijven pessimistisch zijn en hun aankopen uitstellen. De overheid kan dat opvangen door zelf meer uit te geven en te investeren. Ze zal ook klaar moeten staan om de bedrijven te subsidiëren die ten gevolge van de economische krimp in financiële moeilijkheden geraken. Dat dit het budgettaire tekort zal doen stijgen, moeten we er dan maar bij nemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234