Dinsdag 21/05/2019

Opinie

Als gevluchte jongeren door de mazen van het onderwijsnet glippen

Charlotte Vandycke is directeur van Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

Charlotte Vandycke. Beeld rv

We hebben hoge verwachtingen van het onderwijs, en terecht. Het is de plek waar vandaag de jongeren worden grootgebracht die morgen onze samenleving bepalen. En die samenleving is superdivers. Om die verwachtingen waar te maken, moet ons onderwijs dus steeds beter afgestemd geraken op die superdiverse realiteit.

Maar vandaag worden de onderwijskansen van jonge vluchtelingen en asielzoekers stevig op de proef gesteld. Terwijl het recht op onderwijs en het creëren van maximale onderwijskansen voor elke jonge vluchteling en asielzoeker een essentiële voorwaarde is om een goede toekomst uit te bouwen.

Jonge vluchtelingen en asielzoekers komen terecht in een landschap waar er specifiek onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers (OKAN) is. Je kunt daar in Vlaanderen sterke voorbeelden van vinden, maar we stellen vast dat het op heel wat vlakken beter kan. Zo zijn we verbaasd over de grote verschillen tussen scholen, weinig uniformiteit rond aanpak en evaluatie en vooral weinig communicatie tussen de scholen. Dat is op zich een zorg, maar helemaal alarmerend wanneer je weet dat jonge vluchtelingen en asielzoekers vaak van school wisselen in ons land. Vluchtelingenkinderen blijven in ons land nog een tijd op de vlucht: ze verhuizen veel en te vaak zelfs tijdens het schooljaar. Dat komt door hun onzekere verblijf- en woonsituatie: bewoonde opvanginitiatieven worden midden in het schooljaar gesloten, omwille van een administratieve beslissing in de verblijfsprocedure beslist de overheid een gezin naar een ander centrum over te brengen...

In de nieuwe school beschikt men vaak over onvoldoende gegevens, omdat er geen degelijk opvolgingsdossier is. Dat dit nefast is voor de schoolloopbaan, de psychosociale omkadering en de eigen identiteitsontwikkeling is evident. Zeker wanneer het aanbod tussen scholen ook zo hard verschilt. Niet verwonderlijk dat jongeren na meer dan een jaar OKAN nog steeds erg weinig kennis van het Nederlands hebben omdat ze op verschillende scholen zaten.

Gemiste kansen

Bovendien zien we in onderzoeken zoals ‘Alleen bouwen aan een toekomst' van Christof Bex dat de meerderheid van nieuwkomers terechtkomen in studierichtingen die niet aansluiten bij hun mogelijkheden en interesses. In tegenstelling tot bij de meeste van onze eigen kinderen wordt bij gevluchte jongeren vaak gekeken naar het bereikte taalniveau. Taal is belangrijk, maar veel jongeren die we in het vluchtelingenwerk begeleiden, spreken meerdere talen en tonen motivatie en flexibiliteit om voor een nieuwe, eigen toekomst te gaan. Daarin eerder geremd dan ondersteund te worden, omwille van een tijdelijke taalbarrière, leidt tot gemiste kansen.

De gevolgen in de praktijk zijn gekend en ernstig. Veel gevluchte jongeren stromen uit zonder diploma of verdrinken in het huidig systeem. Als we willen investeren in onze eigen toekomst, moeten de mazen van het net dicht waar deze getalenteerde jongeren doorheen glippen. Zij hebben specifieke onderwijsbehoeftes. Daarvan moet werk worden gemaakt, met flankerende aparte opleidingen en extra voorbereidingstrajecten zodat elke jongere gelijke kansen krijgt op de arbeidsmarkt of om verder te studeren.

Interculturele vaardigheden

De superdiverse instroom moet uitmonden in een geschikte plaats voor elk kind, het wij-zij-denken moet overboord. Onze superdiverse samenleving vraagt om een vernieuwde schoolvisie.

Daarin is aandacht nodig voor het ontwikkelen van interculturele vaardigheden bij leerlingen, leraars en directies, zodat er al in het onderwijs kan worden gewerkt aan een open en respectvolle basishouding gericht op samenwerking en dialoog. Maar evenzeer een hernieuwde visie op studieaanbod, attesten en competenties. Alweer een te hoge verwachting? Neen, want scholen staan hierin niet alleen. Er zijn mogelijkheden voor samenwerking met de brede omgeving, zoals CLB’s, OCMW’s, ouders en voogden, opvangcentra, sportverenigingen, vrijwilligers die samen een sterk netwerk uitbouwen waarbij wordt geïnvesteerd in de school- en ontwikkelingskansen van al onze jongeren. Met of zonder vluchtverhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.