Woensdag 22/01/2020
Carl Devos Beeld rv

Opinie Carl Devos

Als de regenboogregering er komt, moet ze verdomd goed zijn om in 2024 niet finaal afgestraft te worden

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Als tegen het jaareinde een van de twee formatiepistes, die al 204 dagen bewandeld worden, afgesloten raakt, kan begin 2020 een formatie starten. Of dat deze week gebeurt, is onduidelijk. Even leek paars-geel begraven en zou volgend jaar de formatie van paars-groen aangevuld met de christendemocraten kunnen starten. Dat is nog altijd mogelijk, maar de voorbije dagen bleek ook dat paars-geel niet afgeschreven is. Als Bart De Wever (N-VA) vanaf januari paars-geel zou mogen aftasten als informateur, is een beslissende wending pas in februari mogelijk.

Deze week wordt de reeks van zeven informateurs misschien afgesloten. Ofwel volgt een achtste informateur, allicht De Wever. Het is aan de informateurs Joachim Coens (CD&V) en George-Louis Bouchez (MR) om dat uit te klaren. Hun aanstelling was een slimme zet van het paleis, dat een perfecte formatieronde rijdt. CD&V en MR houden de sleutels in handen, ze moeten kleur bekennen. Ook de ethische spanning tussen de liberalen en christendemocraten kunnen best zijzelf opklaren. Dat maakt hen niet tot de as van de nieuwe regering, maar door hun posities in het eigen landsdeel vormen ze een belangrijke verbindingsweg.

MR en CD&V kunnen nu samen vanaf de eerste rij vaststellen of paars-geel nog kan. Indien niet, staat CD&V voor de vraag of zij in een regenboogcoalitie wil stappen. De twijfel blijft: hoezeer CD&V en MR de paars-gele piste ook aftoetsen, dat blijft fundamenteel verschillend van een scenario waarin De Wever dat zelf mag doen. MR wil CD&V bij paars-groen, CD&V wil daarvoor eerst N-VA aan zet laten. Open Vld is verdeeld, met een top die naar paars-groen wil en een groot deel van de basis dat het anders ziet. Wat ook speelt, is de vrees dat in een regering met N-VA Open Vld op vraag van de PS naar de oppositie moet. De Wever zei in De zevende dag dat hij de drie Zweedse partijen federaal samen wil. Hij vroeg nogmaals een kans. Bij CD&V hebben ze betere relaties met N-VA en weinig zin om de grootste partij van Vlaanderen die kans te ontnemen. Als MR volgt, zal de keuze voor de verscheurde Open Vld gemaakt zijn. Maar het is onduidelijk of MR naar paars-geel wil schakelen. Tijdens onderhandelingen, zaterdag, werden de opties bekeken. Voor de PS is een paars-gele piste slechts een opstapje naar een regenboog. Ook MR zit volgens de PS op die lijn.

Samen met de Vlaamse coalitiepartners wil de N-VA een regering met de PS zo veel mogelijk in het centrum houden. Als CD&V gehoor geeft aan de oproep van de N-VA, kan Open Vld wel eens volgen. Maar die kijkt naar MR, en ook daar bestaat twijfel. Open Vld kan niet, tegen de electorale trend in Vlaanderen in, voor een regering met socialisten en groenen en zonder N-VA pleiten, als CD&V en MR niet meegaan. Die twee moeten deze week beslissen.

Paul Magnette (PS) zet ze onder druk. Open Vld zit tussen N-VA en de PS, die beide vragen dat de Vlaamse liberalen kiezen. Magnette raakt gefrustreerd: paars-groen of verkiezingen was zijn dreigement. Dat laatste haalt nooit een meerderheid in de Kamer. Dat eerste nu ook nog niet, want bij Open Vld dreigt een openlijke rebellie. De PS voelt de druk van de PTB en het ABVV, dat al kritisch was over Magnettes informateursnota. Maar die was ook voor Open Vld veel te links. Er zitten veel argumenten in de stelling dat de PS zich allicht minder fors opstelt in een regering zonder dan in een met N-VA. Maar niemand gelooft dat een regenboogregering daardoor minder links zal zijn dan een met N-VA. Zeker de PS niet.

De twee leiders, PS en N-VA, zijn nu de lead kwijt. Zoals in 2010 en 2014 liggen veel knopen bij CD&V. Vraagt ze om N-VA een kans te geven of gaat ze mee in de regenboog? CD&V kan nu haar prijs opdrijven bij Magnette, dan is de premierkwestie opgelost. Maar ook Open Vld kan de PS opvrijen, met de belofte dat zij paars-groen niet zal verraden.

De centrumrechtse Bouchez wil zo weinig mogelijk links afbuigen, maar vreest de communautaire kwelduivel. Dat geldt ook voor Open Vld. Ook bij N-VA is er twijfel en zijn er veel stemmen die voor oppositie pleiten, maar de partij heeft het meest belang bij regeringsdeelname. Al vormt besturen met de PS uiteraard een groot risico, gezien ook de recente peiling van VTM en Het Laatste Nieuws. Los van alle reserves en foutenmarges is de gestage opmars van het VB duidelijk. En nog niet gestopt.

Volgens deze peiling willen nog meer Vlamingen naar rechts. In Franstalig België is de partijpolitieke vertaling van het gesundes Volksempfinden anders. Een regenboogcoalitie gaat tegen de Vlaamse trend in. Maar de regering-Jambon is ook een regering van verliezers.

Als zo’n regenboogregering er komt, moet ze verdomd goed zijn om in 2024 niet finaal afgestraft te worden. Met een uitzonderlijk project. Dat is niet uitgesloten, maar vergt een enorme cohesie. Weinigen denken dat een regering met PS, sp.a, MR, Open Vld, Groen, Ecolo en CD&V daartoe in staat is. Maar wie in België aan politiek wil doen, kan niet anders meer dan in mirakels geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234