Donderdag 24/09/2020
Beeld DM

ColumnSaskia de Coster

Als corona ons iets toont, is het dat we in de eerste plaats lichamen zijn. Sociale lichamen

Saskia De Coster is schrijver van de romans Wij en ik en Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Met een vriendin die onder het communisme opgegroeid is, dool ik door Parijs. Groene zone, weetjewel. Het mag van de overheid en mezelf. Al dat afwegen wat je wel wil of wat je niet riskeert. Het gaat er niet beter op worden, ben ik bang.

Vanachter een Aperol bekijken en becommentariëren we de passerende lichamen. De stereotiepe Parijzenaars bestaan nog. De flamingo Parisienne bijvoorbeeld: schandalig mooi, op stelten van stiletto’s, veel te dun. Het kindvrouwtje zwijgt, pruilt, stelt zich aan. Ik heb met haar te doen, haar lichaam lijkt gegijzeld door de man naast haar en ook door een beeld dat ze zelf najaagt.

We lachen om filosoof Bernard-Henri Lévy, op een foto in FT Magazine. Hij draagt een blazer van perfecte snit boven zijn blote, gebruinde bast. In het onderschrift zegt hij dat hij niet om zijn imago geeft. De mens die alleen geest wil zijn, filosoof en hoofd, toont zich als een ijdel lichaam. En daardoor wordt hij zo fragiel.

Als corona ons iets toont, is het dat we in de eerste plaats lichamen zijn. Sociale lichamen. Lichamen met defecten, lusten, virussen en mondmaskers. Ik denk steeds vaker aan het woord ‘gijzelaars’ om ons te beschrijven. Het woord ‘gijzelaar’ wordt dubbel gebruikt: voor zowel gegijzelden als gijzelnemers. De meesten onder ons zijn beiden in één. De ouderen in woon-zorgcentra hebben we gruwelijk gegijzeld, terwijl te veel groepen zichzelf laten gijzelen door een virus dat ‘getrouw het patroon van natuurlijke ouderdomssterfte’ volgt (Luc Bonneux in DM 12/08). De hang naar een vorm van controle is groot, dat was al meteen duidelijk toen tijdens de eerste golf heerlijk absurdistisch wc-papier werd gehamsterd.

Wie draagt een mondmasker, wie draagt er geen, wie draagt het verkeerd. Dat valt te controleren. Het mondmasker gijzelt ons, volgens sommigen. Alleen het mondmasker kan ons redden, volgens mondmaskerfetisjisten. (Ik zag mensen kussen mét mondmaskers op. Hoe hot is dat, Joël De Ceulaer?)

Terwijl we aanschuiven voor de Otto Freundlich-expo, vertelt mijn gezelschap hoe ze een groot deel van haar kindertijd heeft staan wachten in de rij, op een veel te klein broodje, een pak suiker, wat boter. Onder het communisme speelde het sociale leven zich af in de rij. Natuurlijk stond niet iedereen daar. Het communistische regime was heel goed in doen alsof er gelijkheid was en ondertussen floreerde de zwarte markt.

Soms ben ik bang dat we ons leven zo gaan doorbrengen: wachtend in een symbolische rij, de illusie koesterend dat we gelijk en onsterfelijk zijn, onszelf paaiend. We doen alles om onze sterfelijkheid toch maar niet onder ogen te zien. Bernard-Henri Lévy noemt corona ‘ce virus qui rend fou’.

Nu worden er belangrijke keuzes gemaakt voor de toekomst, met corona maar liefst ook met schoolgaande kinderen, een werkende economie, ouderen die als mensen behandeld worden en een gereanimeerde cultuur. “Ik denk dat mensen gaan uitbreken”,  zegt medisch filosoof Ignaas Devisch (DS, 12/08). Wij zijn vrije burgers, vooralsnog, maar gelijk zijn we niet. We moeten beslissen wat we uit handen willen geven, aan overheden en ook aan De Leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234